Phát triển nhà ở cho thuê, chuyển tư duy từ “sở hữu nhà” sang “có nhà để ở”

Chiều 21/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI thảo luận tại hội trường về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi). Một trong những nội dung được các đại biểu quan tâm là chính sách phát triển nhà ở cho thuê.

Tham gia thảo luận, đại biểu Trương Thị Bích Hạnh (đoàn TP.HCM) đánh giá cao việc dự thảo Luật dành một chương riêng về phát triển nhà ở cho thuê, đại biểu cho rằng đây là chính sách quan trọng, có thể tạo ra bước chuyển từ tư duy "sở hữu nhà" sang "có nhà để ở".

Theo đại biểu, không phải mọi người dân đều có nhu cầu hoặc đủ khả năng sở hữu nhà. Trong một nền kinh tế có lực lượng lao động cơ động cao, nhu cầu thuê nhà gần nơi làm việc, gần giao thông công cộng và có mức giá phù hợp là rất lớn.

Để nhà ở cho thuê trở thành một trụ cột lâu dài của chính sách nhà ở quốc gia, đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện các chính sách về đất đai, tín dụng và cơ chế ưu đãi đủ mạnh để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư xây dựng nhà ở cho thuê.

Đại biểu Đặng Bích Ngọc (đoàn Phú Thọ) cơ bản đồng tình với dự thảo Luật và cho rằng việc chuyển định hướng từ ưu tiên phát triển nhà ở để bán sang phát triển nhà ở cho thuê là chính sách phù hợp với thực tiễn hiện nay.

Theo đại biểu, nhà ở cho thuê có thể đáp ứng thiết thực nhu cầu chỗ ở của người lao động thu nhập thấp, công nhân tại các khu công nghiệp, người trẻ, cán bộ, công chức và người lao động chưa có điều kiện mua nhà.

Việc phát triển loại hình này không chỉ giúp người dân tiếp cận chỗ ở phù hợp khả năng chi trả mà còn góp phần tạo sự ổn định để người lao động yên tâm làm việc, sinh sống lâu dài.

Tuy nhiên, đại biểu chỉ ra rằng các dự án nhà ở cho thuê thường có khả năng hoàn vốn thấp, trong khi rủi ro vận hành cao. Đây là một trong những nguyên nhân khiến doanh nghiệp chưa mặn mà đầu tư, dẫn tới nguồn cung nhà ở cho thuê còn hạn chế.

Từ thực tế đó, đại biểu đề nghị quy định cụ thể hơn về ưu đãi tín dụng đối với chủ đầu tư dự án nhà ở cho thuê. Theo đó, cần có chính sách tín dụng ưu đãi dài hạn, ổn định với mức lãi suất thấp; đồng thời quy định thời gian tối thiểu được hưởng lãi suất ưu đãi để doanh nghiệp có thể tiếp cận nguồn vốn ổn định và yên tâm đầu tư dài hạn.

Đại biểu Bích Ngọc cho rằng, cơ chế tín dụng dành cho nhà ở cho thuê cần được thiết kế đặc thù, khác với các dự án nhà ở xã hội để bán hoặc dự án thương mại. Nếu thời hạn vay không đủ dài, áp lực trả nợ gốc và lãi hằng năm có thể khiến chủ đầu tư phải tăng giá cho thuê, qua đó làm giảm ý nghĩa xã hội của chính sách.

Do đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu một gói tín dụng riêng cho nhóm dự án nhà ở cho thuê, qua đó tạo điều kiện mở rộng nguồn cung, giảm chi phí đầu tư và từng bước hạ giá thuê nhà.

Đồng tình với việc dự thảo Luật thiết kế một cơ chế riêng về phát triển nhà ở cho thuê, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (đoàn Lâm Đồng) cho biết, đây là một hướng tiếp cận cần thiết, chuyển tư duy quan trọng từ "sở hữu nhà ở" sang "đảm bảo quyền có nơi ở hợp pháp, ổn định".

Góp ý cụ thể về quyền được ở ổn định, đại biểu cho biết, dự thảo luật cho phép chủ đầu tư định kỳ rà soát điều kiện của người thuê để quyết định tiếp tục cho thuê hoặc chấm dứt hợp đồng; trong khi cũng quy định nhà ở được cho thuê "ổn định, lâu dài".

"Nếu đã xác định đây là chính sách nhằm bảo đảm nơi ở ổn định, thì người thuê phải có một mức độ chắc chắn nhất định về quyền cư trú của mình. 

Đặc biệt, nếu một người được hỗ trợ vì đang khó khăn, sau đó có việc làm tốt hơn, thu nhập tăng lên mà lập tức mất quyền thuê thì chính sách có thể tạo ra một nghịch lý: cải thiện đời sống nhưng lại mất sự ổn định về chỗ ở", đại biểu nêu.

Từ đó, đại biểu đề nghị tách rõ hai loại căn cứ chấm dứt hợp đồng theo hướng, vi phạm hợp đồng hoặc hết thời hạn hợp đồng được chấm dứt như dự thảo hiện hành; trường hợp thay đổi điều kiện kinh tế của người thuê thì không nên đương nhiên dẫn tới chấm dứt hợp đồng, mà nên chuyển thành căn cứ điều chỉnh mức giá thuê theo hướng tăng dần khi thu nhập vượt ngưỡng, thay vì cắt quyền thuê.