Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường sắt đô thị - loại hình metro yêu cầu quy hoạch mạng lưới phải tính toán khả năng kết nối, liên thông giữa các tuyến phù hợp với thực tế đô thị, đồng thời xác định rõ chức năng của từng tuyến trong toàn mạng.
Tính kết nối ngay từ khâu quy hoạch
Theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường sắt đô thị - loại hình metro (QCVN 32:2026/BXD) vừa được ban hành theo Thông tư số 62/2026 của Bộ Xây dựng, quy hoạch mạng lưới đường sắt đô thị phải đáp ứng các yêu cầu về kỹ thuật, vận tải hành khách và mức độ dịch vụ.
Đáng chú ý, quy chuẩn yêu cầu phân định rõ chức năng của từng tuyến trong mạng lưới, đồng thời tính toán khả năng kết nối, liên thông giữa các tuyến phù hợp với đặc điểm và thực tế đô thị.
Theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường sắt đô thị - Loại hình metro (QCVN 32:2026/BXD), quy hoạch mạng lưới phải đảm bảo liên thông giữa các tuyến (Ảnh minh hoạ).
Theo quy chuẩn, với từng tuyến đường sắt đô thị phải bố trí các ga dọc tuyến, xác định các ga trung chuyển để kết nối giữa các tuyến và với hệ thống giao thông ngoại vi.
Việc bố trí ga phải phù hợp với đặc điểm phân bố lưu lượng hành khách đô thị, đồng thời bảo đảm tích hợp với hệ thống giao thông đô thị tổng thể và các hệ thống hạ tầng kỹ thuật liên quan.
Các vị trí được ưu tiên bố trí ga gồm trung tâm dịch vụ công cộng, trung tâm hành chính, khu dân cư có mật độ cao và các trung tâm vận tải chính.
Như vậy, yêu cầu đối với quy hoạch metro không chỉ dừng ở việc xác định hướng tuyến hay xây dựng từng tuyến riêng lẻ, mà phải đặt từng tuyến trong cấu hình tổng thể của cả mạng lưới. Khả năng kết nối giữa các tuyến và kết nối với các phương thức giao thông khác phải được tính toán ngay từ giai đoạn quy hoạch.
Quy chuẩn cũng yêu cầu quy hoạch phải xem xét khả năng kết nối, liên thông giữa các tuyến phù hợp với thực tế đô thị.
Trong đó, liên thông kỹ thuật được xác định là khả năng tương thích kỹ thuật giữa các tuyến đường sắt đô thị, cho phép sử dụng chung hoặc phối hợp khai thác các công trình, phương tiện, trang thiết bị hoặc cơ sở bảo trì theo yêu cầu của dự án.
Một khái niệm khác được quy chuẩn đặt ra là liên thông xuyên tuyến. Đây là khả năng cho phép tàu vận hành chở khách liên tục từ tuyến này sang tuyến khác, kết nối giữa các khu vực nhằm đáp ứng nhu cầu vận chuyển hành khách trên một hành lang vận tải xác định.
Metro phải vận hành thuận tiện trong toàn mạng
Bên cạnh yêu cầu về liên thông, quy chuẩn cũng đưa ra các yêu cầu cụ thể đối với hệ thống đường sắt đô thị loại hình metro.
Theo đó, tuyến đường sắt đô thị phải vận hành trên hệ thống kết cấu hạ tầng đường sắt dẫn hướng chuyên dụng, cách ly hoàn toàn về mặt vật lý với hệ thống giao thông đường bộ và các phương tiện khác.
Tuyến sử dụng khổ đường tiêu chuẩn 1.435 mm, điện khí hóa; đường chính tuyến được thiết kế đường đôi, hướng chạy tàu chính theo bên phải.
Hệ thống phải đáp ứng yêu cầu vận tải hành khách trên cơ sở dự báo nhu cầu vận tải, mục tiêu khai thác và yêu cầu vận hành; đồng thời bảo đảm quy hoạch, sử dụng tài nguyên có hệ thống, cấu hình tổng thể theo mạng, khả năng kết nối và vận hành thuận tiện.
Đối với tuyến xây dựng mới, trước khi đưa vào vận hành, khai thác thương mại phải được vận hành thử trong điều kiện không có hành khách và trong điều kiện có chất tải đủ tải trọng thiết kế, tần suất thiết kế và số giờ vận hành trong ngày.
Thời gian vận hành thử tối thiểu 90 ngày hoặc do chủ đầu tư dự án quyết định nhưng không nhỏ hơn 5.000 km. Đối với tuyến nâng cấp, cải tạo, chủ đầu tư dự án quyết định điều kiện và thời gian vận hành thử.
Tuyến xây dựng mới hoặc nâng cấp trước khi đưa vào khai thác cũng phải được đánh giá, chứng nhận an toàn hệ thống theo quy định của Luật Đường sắt. Quy chuẩn khuyến khích tư vấn an toàn hệ thống, tư vấn chuẩn bị vận hành, nếu có, tham gia ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án.
