Đến nay, nhiều dự án vẫn chậm tiến độ do vướng mắc mặt bằng, thủ tục đất đai và các yếu tố khách quan. Bộ Xây dựng đang quyết liệt chỉ đạo, đặt mục tiêu hoàn thành các trạm đang thi công trước ngày 15/12/2026 để khai thác đồng bộ toàn tuyến.
Nhiều khó khăn kéo lùi tiến độ
Bộ Xây dựng vừa có báo cáo Chính phủ về tình hình triển khai đầu tư, xây dựng các trạm dừng nghỉ trên tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông.
Theo báo cáo của Bộ Xây dựng gửi Chính phủ về tình hình triển khai đầu tư, xây dựng các trạm dừng nghỉ trên tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông, toàn tuyến hiện được quy hoạch 36 trạm dừng nghỉ.
Trạm dừng nghỉ tại Km329+700 trên cao tốc Mai Sơn - QL45 vừa được nhà đầu tư đưa vào khai thác.
Trong số này, đã có 7 trạm hoàn thành và đưa vào khai thác trên các tuyến Hà Nội - Bắc Giang, Giẽ - Ninh Bình, Cao Bồ - Mai Sơn, La Sơn - Hòa Liên, TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây và Bến Lức - Trung Lương.
Đối với 29 trạm còn lại được đầu tư mới nhằm bảo đảm khai thác đồng bộ trên hệ thống cao tốc Bắc - Nam, có 3 trạm do địa phương làm cơ quan chủ quản, 2 trạm do Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) làm cơ quan chủ quản và 24 trạm thuộc trách nhiệm triển khai của Bộ Xây dựng.
Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Xây dựng đã tổ chức lựa chọn nhà đầu tư theo hình thức xã hội hóa đối với các trạm thuộc phạm vi quản lý. Đến nay, đã ký hợp đồng đầu tư xây dựng 21/24 trạm, trong khi 3 trạm còn lại đang hoàn thiện các thủ tục đầu tư.
Đáng chú ý, trong số 21 trạm đã ký hợp đồng, có 20 trạm đã triển khai thi công, 2 trạm đã hoàn thành và đưa vào khai thác, gồm Mai Sơn - Quốc lộ 45 và Vĩnh Hảo - Phan Thiết (Km205). Bên cạnh đó, 9 trạm đã cơ bản hoàn thành các công trình dịch vụ công thiết yếu và đưa vào khai thác phục vụ người dân.
Tuy nhiên, tiến độ triển khai vẫn chưa đáp ứng kỳ vọng. Hiện còn 9 trạm chưa hoàn thành các hạng mục dịch vụ công thiết yếu, chậm từ 3 đến 6 tháng so với hợp đồng. Một số dự án có mức độ chậm đáng kể như Phan Thiết - Dầu Giây, Nha Trang - Cam Lâm, Nghi Sơn - Diễn Châu, Cam Lộ - La Sơn hay Quảng Ngãi - Hoài Nhơn.
Theo Bộ Xây dựng, công tác giải phóng mặt bằng tiếp tục là nút thắt lớn nhất ảnh hưởng đến tiến độ triển khai các trạm dừng nghỉ.
Đến nay, phần lớn các vướng mắc mặt bằng đã được tháo gỡ, song trạm dừng nghỉ tại Km144 trên tuyến Vĩnh Hảo - Phan Thiết vẫn chưa thể triển khai thi công do mới được bàn giao khoảng 16% diện tích. Nguyên nhân xuất phát từ tranh chấp nguồn gốc đất và quá trình xử lý pháp lý kéo dài.
Bên cạnh đó, nhiều dự án còn gặp khó khăn trong thực hiện các thủ tục thu hồi khoáng sản, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, khiến tiến độ thi công bị kéo dài thêm từ 3 đến 5 tháng.
Một số nhà đầu tư dù có thế mạnh trong lĩnh vực xăng dầu hoặc vận tải nhưng chưa có nhiều kinh nghiệm đầu tư và vận hành trạm dừng nghỉ, dẫn đến lúng túng trong công tác chuẩn bị đầu tư, tổ chức thi công và hoàn thiện thủ tục.
Ngoài ra, các yếu tố khách quan cũng tác động đáng kể đến tiến độ. Trong những tháng cuối năm 2025, nhiều địa phương từ Thanh Hóa đến khu vực Nam Trung Bộ chịu ảnh hưởng của bão, mưa lớn kéo dài, buộc nhiều công trường phải tạm dừng thi công. Tình trạng thiếu nguồn vật liệu đất đắp, cát xây dựng tại một số địa phương cũng làm chậm quá trình triển khai.
Từ đầu năm 2026, diễn biến phức tạp của tình hình thế giới khiến giá nhiên liệu và vật liệu xây dựng tăng cao. Cùng với đó, những vướng mắc trong thanh toán, hợp đồng giữa nhà đầu tư và nhà thầu thi công đã khiến một số gói thầu triển khai cầm chừng, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ hoàn thành dự án.
Quyết tâm hoàn thành toàn bộ 18 trạm còn lại trong năm 2026
Trong 6 tháng cuối năm, Bộ Xây dựng xác định nhiệm vụ trọng tâm là tháo gỡ dứt điểm các vướng mắc về mặt bằng, đất đai và thủ tục pháp lý để tạo điều kiện cho các nhà đầu tư tăng tốc thi công.
Bộ sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương giải quyết các tồn tại liên quan đến thu hồi khoáng sản, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, giao đất và cho thuê đất; đồng thời duy trì kiểm tra tiến độ hằng tuần đối với các dự án chậm.
Các nhà đầu tư được yêu cầu tăng cường nhân lực, thiết bị, bổ sung mũi thi công, tổ chức làm việc tăng ca, tăng kíp nhằm hoàn thành các công trình dịch vụ công, trạm cung cấp nhiên liệu, trạm sạc xe điện và các hạng mục phục vụ người tham gia giao thông.
Mục tiêu đặt ra là hoàn thành toàn bộ các công trình dịch vụ công thiết yếu trước ngày 15/7/2026, ngoại trừ trạm Cam Lộ - La Sơn hoàn thành trước ngày 30/8/2026 và trạm Vĩnh Hảo - Phan Thiết Km144 phụ thuộc vào tiến độ bàn giao mặt bằng.
Xa hơn, Bộ Xây dựng quyết tâm hoàn thành toàn bộ 18 trạm dừng nghỉ đang thi công trước ngày 15/12/2026, trong đó có 6 trạm dự kiến hoàn thành ngay trong tháng 10/2026.
Cùng với việc đẩy nhanh tiến độ, Bộ cũng yêu cầu tăng cường kiểm soát chất lượng công trình, bảo đảm tuân thủ đầy đủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về đường cao tốc và trạm dừng nghỉ; đồng thời kiên quyết xử lý các nhà đầu tư vi phạm hợp đồng bằng các biện pháp như giảm thời gian kinh doanh, khai thác hoặc chấm dứt hợp đồng nếu tiếp tục chậm trễ.
Bộ Xây dựng cũng kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo UBND tỉnh Lâm Đồng giải quyết dứt điểm mặt bằng tại trạm Vĩnh Hảo - Phan Thiết Km144 để bàn giao cho Nhà đầu tư sớm triển khai thi công.
Đồng thời chỉ đạo UBND tỉnh Gia Lai hỗ trợ, đẩy nhanh thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng; giải phóng mặt bằng bổ sung đối với trạm Hoài Nhơn - Quy Nhơn. UBND tỉnh An Giang hỗ trợ, đẩy nhanh thủ tục giao đất, cho thuê đất đối với trạm Hậu Giang - Cà Mau.
Chỉ đạo Bộ Công Thương sớm ban hành quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với các trạm sạc, trụ sạc xe điện lắp đặt tại trạm dừng nghỉ theo Nghị quyết số 316/2025 của Chính phủ.