Thấy gì từ con số 4.000 tài xế có dấu hiệu vi phạm thời gian lái xe?

Liên tiếp các vụ tai nạn nghiêm trọng được xác định có nguyên nhân từ việc tài xế buồn ngủ, mất tập trung khi điều khiển phương tiện một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng lái xe quá sức.

Những vụ tai nạn đau lòng từ cơn buồn ngủ sau vô lăng

Dù đã gần một tuần trôi qua, vụ tai nạn xe khách giường nằm tại Đồng Nai vẫn để lại nỗi ám ảnh khi cướp đi sinh mạng của 7 người, trong đó có cả một gia đình, đồng thời khiến 5 người khác bị thương.

Theo xác định ban đầu của cơ quan chức năng, nguyên nhân vụ việc xuất phát từ việc tài xế buồn ngủ, không làm chủ tay lái, khiến xe va vào ta luy bên phải đường rồi bốc cháy ở khu vực gầm phía trước gần bình nhiên liệu.

Trước đó không lâu, sáng 22/5, một xe taxi trên tuyến đường từ trung tâm Hà Nội đi sân bay Nội Bài cũng lao vào dải phân cách rồi lật giữa đường. May mắn không có thiệt hại về người. Tài xế khai nhận đã ngủ gật trong lúc điều khiển phương tiện.

Theo các chuyên gia giao thông, khoảng thời gian từ 2h đến 6h sáng và từ 14h đến 16h chiều là những khung giờ tài xế dễ rơi vào trạng thái buồn ngủ nhất do ảnh hưởng của nhịp sinh học.

TS Khương Kim Tạo, nguyên Phó Chánh Văn phòng Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia cho biết, ban đêm là thời gian cơ thể cần nghỉ ngơi và phục hồi. Khi phải lái xe trong thời điểm này, người điều khiển phương tiện rất dễ mệt mỏi, giảm khả năng nhận thức và phản xạ. Chỉ vài giây mất tập trung cũng có thể dẫn đến những vụ tai nạn đặc biệt nghiêm trọng.

Ông Nguyễn Công Hùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam cũng cho rằng, nhiều nghiên cứu và thực tiễn đều cho thấy tình trạng thiếu ngủ, làm việc quá sức khiến khả năng quan sát, xử lý tình huống của lái xe suy giảm rõ rệt, làm gia tăng nguy cơ tai nạn giao thông.

Không chỉ trách nhiệm của tài xế

Theo TS Nguyễn Minh Hiếu, với lái xe kinh doanh vận tải, cường độ làm việc cao khiến nhiều người không có đủ thời gian nghỉ ngơi, dẫn đến tình trạng ngủ gật hoặc thiếu tỉnh táo khi cầm lái.

Trách nhiệm đầu tiên thuộc về chính người lái khi không chủ động sắp xếp thời gian làm việc, thậm chí vì muốn tăng thu nhập mà cố tình "lái cố", vượt quá giới hạn sức khỏe.

Tuy nhiên, trách nhiệm không chỉ dừng ở tài xế. Nhiều doanh nghiệp vận tải vẫn bố trí lịch trình dày đặc hoặc chưa thực hiện đầy đủ việc giám sát dữ liệu từ thiết bị giám sát hành trình và camera để kịp thời phát hiện, ngăn chặn tình trạng lái xe quá thời gian quy định.

Theo Cục CSGT, qua rà soát dữ liệu hệ thống, Cục này phát hiện hơn 4.000 trường hợp lái xe kinh doanh vận tải có dấu hiệu vi phạm điều khiển phương tiện quá thời gian làm việc của lái xe. Hiện, cơ quan chức năng đang xác minh và gửi thông báo vi phạm cho doanh nghiệp, lái xe liên quan.

Nhấn mạnh dù cần loại trừ các trường hợp phát sinh do lỗi thiết bị, ùn tắc giao thông hoặc yếu tố khách quan, ông Hùng cho biết, con số này vẫn phản ánh tình trạng lái xe quá sức còn tồn tại ở một bộ phận doanh nghiệp và tài xế.

Theo ông, doanh nghiệp vận tải phải chịu trách nhiệm chính trong việc tổ chức hoạt động, bố trí lịch trình và giám sát thời gian làm việc của lái xe. Nếu vì áp lực doanh thu mà sắp xếp lịch chạy vượt quá khả năng của người điều khiển phương tiện thì doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm.

Bên cạnh đó, người lái xe cũng cần tuân thủ nghiêm quy định của pháp luật, không vì thu nhập và áp lực công việc mà đánh đổi an toàn bằng việc cố tình điều khiển phương tiện khi đã vượt quá thời gian làm việc hoặc sức khỏe không bảo đảm.

Công nghệ cần trở thành "lá chắn" phòng ngừa tai nạn

Để hạn chế các vụ tai nạn do tài xế mệt mỏi, buồn ngủ, ông Nguyễn Công Hùng cho rằng cơ quan quản lý cần tăng cường khai thác dữ liệu từ thiết bị giám sát hành trình và camera để phát hiện sớm các trường hợp vi phạm, đồng thời gửi cảnh báo ngay cho doanh nghiệp thay vì chỉ xử lý sau khi tai nạn xảy ra.

Song song với đó, cần tiếp tục đầu tư hạ tầng, quy hoạch hệ thống điểm dừng nghỉ đạt chuẩn để tạo điều kiện cho tài xế nghỉ ngơi đúng quy định.

Theo Bộ Công an, các thiết bị giám sát hành trình và camera hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế, chủ yếu ghi nhận dữ liệu theo chu kỳ, chưa thể tự động phát hiện các hành vi như ngủ gật, mất tập trung, hút thuốc trong khi lái xe hay các vi phạm khác để đưa ra cảnh báo tức thời.

Đáng chú ý, dự thảo nghị định quy định về thiết bị giám sát hành trình, thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe, thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách trên phương tiện giao thông đường bộ do Bộ Công an chủ trì xây dựng đề xuất nâng cấp toàn diện hệ thống giám sát.

Theo đó, dự thảo đề xuất thiết bị camera giám sát người lái xe và khoang hành khách sẽ ghi hình liên tục dưới dạng video trong mọi điều kiện ánh sáng, đồng thời tích hợp khả năng tự động phát hiện hành vi vi phạm, hành vi gây mất an toàn giao thông của người lái xe, hành vi vi phạm trong khoang chở khách và tự động cảnh báo an toàn.