Trong khi các dự án giao thông cần lượng lớn đá, cát và đất san lấp, TP.HCM nghiên cứu điều chỉnh quy hoạch, tăng độ sâu khai thác đá thêm 50–150m để bổ sung nguồn cung.
TP.HCM đang tập trung triển khai hàng loạt dự án hạ tầng giao thông và công trình trọng điểm, kéo theo nhu cầu lớn về đá, cát, đất san lấp và các loại vật liệu xây dựng khác.
Trong bối cảnh thành phố tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công, bảo đảm nguồn cung vật liệu trở thành một trong những điều kiện quan trọng để duy trì tiến độ thi công, hạn chế phát sinh chi phí và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.
Nguồn cung vật liệu xây dựng đang là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ các dự án hạ tầng tại TP.HCM.
Ông Nguyễn Toàn Thắng, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, cho biết thành phố đang tập trung thực hiện ba nhóm giải pháp nhằm bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng, đáp ứng nhu cầu triển khai các dự án đầu tư công và công trình trọng điểm.
Giải pháp đầu tiên là rà soát, điều chỉnh quy hoạch vật liệu xây dựng, trong đó tập trung vào các loại đá, đất và cát. Sau khi hợp nhất địa giới hành chính, nhu cầu vật liệu phục vụ phát triển hạ tầng tăng lên, đòi hỏi thành phố phải đánh giá lại khả năng cung ứng và khai thác hiệu quả hơn các nguồn tài nguyên hiện có.
Theo đó, thành phố đang nghiên cứu điều chỉnh quy hoạch khai thác đá tại khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu và Bình Dương theo hướng tăng độ sâu khai thác thêm khoảng 50-150m.
Trước đây, độ sâu quy hoạch chủ yếu được xây dựng để đáp ứng nhu cầu của từng địa phương. Khi quy mô không gian phát triển và nhu cầu vật liệu thay đổi, việc rà soát, điều chỉnh quy hoạch được kỳ vọng sẽ góp phần tăng sản lượng khai thác, bổ sung nguồn cung cho các công trình.
Nguồn cát phục vụ san lấp vẫn cần được bổ sung để đáp ứng nhu cầu triển khai các dự án hạ tầng.
Nhóm giải pháp thứ hai là đẩy nhanh thủ tục cấp phép, gia hạn và nâng công suất khai thác mỏ. Theo ông Thắng, thời gian xử lý thủ tục được rút ngắn từ khoảng 67 ngày xuống còn 20 ngày, qua đó tạo điều kiện để các mỏ sớm bổ sung sản lượng, đáp ứng nhu cầu thực tế.
Bên cạnh đó, các quy định mới tạo điều kiện đơn giản hóa một số thủ tục đối với trường hợp nâng công suất hoặc gia hạn khai thác khi đáp ứng đủ điều kiện theo quy định.
Việc rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ được kỳ vọng giúp các đơn vị khai thác chủ động hơn trong kế hoạch sản xuất, đồng thời hạn chế tình trạng dự án phải chờ vật liệu do nguồn cung chưa theo kịp tiến độ.
Trong bối cảnh nhiều công trình cần khối lượng vật liệu lớn, việc tháo gỡ vướng mắc về thủ tục không chỉ có ý nghĩa tăng nguồn cung trước mắt mà còn góp phần nâng cao khả năng điều phối vật liệu giữa các khu vực, phục vụ nhu cầu phát triển hạ tầng trên địa bàn thành phố.
Bên cạnh điều chỉnh quy hoạch và rút ngắn thủ tục khai thác, TP.HCM đang nghiên cứu sử dụng các loại vật liệu thay thế phù hợp nhằm giảm áp lực lên nguồn cát tự nhiên.
Công tác thi công các dự án giao thông chịu áp lực khi nguồn cung một số loại vật liệu chưa ổn định.
Theo ông Thắng, nguồn đất san lấp cơ bản đáp ứng nhu cầu, trong khi cát xây dựng vẫn còn thiếu. Đây là vấn đề cần được quan tâm trong bối cảnh các dự án hạ tầng giao thông, chỉnh trang đô thị và công trình xây dựng có nhu cầu lớn về vật liệu.
Số liệu khảo sát cho thấy, nguồn vật liệu cát biển thay thế có khoảng 50 triệu m³ tại khu vực ngoài khơi và khoảng 5 triệu m³ trong bờ.
Ông Thắng nhận định, 55 triệu m³ cát này chỉ đủ nguồn cung cát san lấp, bởi hiện nhu cầu cát san lấp cần khoảng 44 triệu m³, nguồn cung đã có khoảng 5-8 triệu m³. Do đó, nếu không sử dụng vật liệu thay thế sẽ không đủ nguồn cung đáp ứng nhu cầu.
Theo đó, ba nhóm giải pháp về quy hoạch, thủ tục khai thác và vật liệu thay thế cần được triển khai đồng bộ. Khi nguồn cung được cải thiện, các chủ đầu tư và nhà thầu sẽ có thêm điều kiện xây dựng kế hoạch thi công, hạn chế nguy cơ gián đoạn do thiếu vật liệu, nhất là tại những dự án cần khối lượng đất, đá, cát lớn.
Đây cũng là yếu tố quan trọng để thành phố đẩy nhanh tiến độ các công trình hạ tầng, nâng cao hiệu quả giải ngân vốn đầu tư công và đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn tới.
TP.HCM nghiên cứu điều chỉnh quy hoạch, nâng công suất khai thác tại một số khu vực để tăng nguồn cung vật liệu.
Theo ghi nhận thực tế tại một số dự án giao thông, dù tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đạt mức cao, quá trình triển khai vẫn chịu áp lực từ biến động giá nhiên liệu, vật liệu xây dựng, chi phí nhân công và vận hành thiết bị. Những yếu tố này làm tăng chi phí, gây khó khăn cho nhà thầu trong huy động nhân lực, máy móc và vật liệu phục vụ thi công.
Tại Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TP.HCM (Ban Giao thông), nhu cầu đá xây dựng còn lại của các dự án khoảng 0,9 triệu m³, chủ yếu là cấp phối đá dăm loại 1 Dmax25.
Đến nay, khoảng 0,35 triệu m³ đã được điều phối từ các mỏ tại khu vực Bình Dương trước đây. Khối lượng còn cần điều phối thêm khoảng 0,55 triệu m³, đồng thời cần có giải pháp hỗ trợ về giá bán tại mỏ.
Bên cạnh nguồn đá, việc cung ứng nhựa đường cũng gặp khó khăn. Nguồn cung bị gián đoạn trong quý II và các tháng 9, 10/2026, ảnh hưởng đến công tác thảm nhựa, hoàn thiện mặt đường tại các dự án.
Thực tế này cho thấy, bên cạnh việc rà soát quy hoạch, rút ngắn thủ tục cấp phép và nghiên cứu vật liệu thay thế, TP.HCM cần tiếp tục tháo gỡ những vướng mắc trực tiếp trong khâu cung ứng vật liệu.
Việc bảo đảm đủ nguồn cung với mức giá phù hợp sẽ góp phần giúp nhà thầu chủ động tổ chức thi công, hạn chế gián đoạn và đáp ứng tiến độ các công trình trọng điểm.