TP.HCM cần huy động 1,7 triệu tỷ đồng mỗi năm để thúc đẩy tăng trưởng

TP.HCM cần khoảng 1,7 triệu tỷ đồng vốn đầu tư mỗi năm trong giai đoạn 2026-2030, đặt ra yêu cầu khơi thông nguồn lực tư nhân và vốn quốc tế.

Nhu cầu vốn đầu tư rất lớn

Tại phiên thảo luận chuyên đề "Huy động và kết nối dòng vốn quốc tế cho TP.HCM", trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 sáng 27/10, TS Cấn Văn Lực cho biết, kinh nghiệm quốc tế cho thấy các nền kinh tế đạt tốc độ tăng trưởng hai con số thường cần nguồn vốn đầu tư rất lớn.

Theo tổng kết của ông, tại 5 quốc gia có quy mô tương đồng từng đạt mức tăng trưởng khoảng 10%/năm, tổng vốn đầu tư toàn xã hội phải duy trì ở mức 35-40% GDP, trong khi vốn đầu tư tăng bình quân 13-15% mỗi năm.

Đối với Việt Nam, từ thời kỳ Đổi mới đến nay, vốn đóng góp khoảng 45-50% vào tăng trưởng GDP. Trong giai đoạn tới, dù năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) được kỳ vọng cải thiện, quy mô vốn đầu tư vẫn cần duy trì khoảng 40% GDP, đóng góp 40-42% cho tăng trưởng kinh tế.

TS Cấn Văn Lực nhận định, để đạt các mục tiêu tăng trưởng cao, từ nay đến năm 2030, Việt Nam cần huy động trung bình 280-300 tỷ USD vốn đầu tư mỗi năm, với tốc độ tăng trưởng vốn bình quân khoảng 14%/năm. Tổng nhu cầu vốn đầu tư phát triển trong giai đoạn 2026-2030 ước gần 1.500 tỷ USD.

Trong đó, ngân sách nhà nước dự kiến đáp ứng khoảng 20-22%, phần còn lại cần huy động từ khu vực tư nhân trong nước và quốc tế.

Với TP.HCM, nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội bình quân khoảng 1,7 triệu tỷ đồng mỗi năm trong giai đoạn 2026-2030, tương đương 22% tổng nhu cầu vốn của cả nước. Nguồn vốn ngân sách thành phố chỉ có thể đáp ứng khoảng 20-22%, trong trường hợp cao nhất khoảng 30%. Do đó, hơn 70% nhu cầu còn lại phải dựa vào các nguồn lực ngoài ngân sách, đặc biệt là khu vực tư nhân.

Theo TS Cấn Văn Lực, vốn tư nhân trong nước hiện đóng góp khoảng 50% vào tăng trưởng của TP.HCM, thấp hơn mức bình quân 55% của cả nước. Trong khi đó, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đóng góp khoảng 21%, cao hơn mức bình quân toàn quốc là 17%.

Điều này cho thấy khu vực tư nhân trong nước vẫn còn nhiều dư địa để phát huy vai trò trong phát triển kinh tế thành phố. Việc khơi thông dòng vốn từ khu vực này sẽ là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm đáp ứng nhu cầu đầu tư ngày càng tăng.

Khơi thông 7 nguồn lực tài chính

Bên cạnh nhu cầu vốn lớn, TS Cấn Văn Lực lưu ý nền kinh tế đang phụ thuộc đáng kể vào hệ thống ngân hàng. Kênh tín dụng ngân hàng hiện chiếm khoảng 51% tổng nguồn vốn của nền kinh tế, trong khi thị trường cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp mới đáp ứng khoảng 13-14%.

Nếu tính thêm trái phiếu Chính phủ, với tỷ trọng khoảng 10%, tổng nguồn vốn huy động qua thị trường vốn đạt khoảng 23%. Theo ông, cơ cấu này chưa tương xứng với nhu cầu vốn dài hạn của nền kinh tế, đặc biệt tại một đô thị có quy mô và tốc độ phát triển như TP.HCM.

Một nguồn lực khác cần được tính đến là tiền tiết kiệm trong dân. Trước năm 2025, nguồn tiết kiệm này tương đương khoảng 35% GDP, cao hơn tỷ lệ đầu tư thực tế khoảng 31% GDP. Tuy nhiên, tỷ lệ tiết kiệm được dự báo giảm còn khoảng 33% GDP vào năm 2026.

Theo TS Cấn Văn Lực, không thể tiếp tục dựa chủ yếu vào tiền gửi ngắn hạn trong dân để tài trợ cho những dự án hạ tầng có thời gian đầu tư và thu hồi vốn kéo dài 10-20 năm. Thay vào đó, cần phát triển các kênh huy động vốn dài hạn, đa dạng hóa nguồn lực và tăng khả năng kết nối với dòng vốn quốc tế.

Ông đề xuất tập trung khai thác 7 nhóm nguồn lực tài chính bổ sung.

Thứ nhất, phát triển thị trường tài chính xanh và tài chính quốc tế. Với lợi thế định hướng xây dựng trung tâm tài chính quốc tế, TP.HCM cần chuẩn hóa danh mục dự án, xây dựng các chương trình cụ thể để thu hút và giải ngân vốn thực chất, tránh dừng ở các biên bản ghi nhớ hợp tác.

Thứ hai, tăng nguồn ngoại tệ thông qua thúc đẩy thặng dư thương mại, phát triển du lịch, thu hút kiều hối và vốn FDI.

Thứ ba, tận dụng cơ hội từ việc nâng hạng thị trường chứng khoán và cải thiện xếp hạng tín nhiệm quốc gia. Theo dự báo được ông Lực đề cập, việc nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ cận biên lên mới nổi có thể giúp thu hút khoảng 7-9 tỷ USD vốn đầu tư gián tiếp trong năm nay và những năm tiếp theo.

Thứ tư, sớm đưa hai trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng vào vận hành, phát huy các cơ chế đặc thù, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động chuyển đổi và luân chuyển dòng vốn, qua đó tăng khả năng kết nối với thị trường tài chính toàn cầu.

Thứ năm, khai thác nguồn lực từ thị trường tài sản số, tài sản mã hóa. Với số lượng người tham gia đầu tư tài sản số tại Việt Nam được ước tính khoảng 17-18 triệu người, ông Lực cho rằng cần sớm hoàn thiện khung pháp lý để quản lý thị trường và tạo điều kiện đưa nguồn lực này vào phục vụ phát triển kinh tế trong nước.

Thứ sáu, phát triển thị trường tín chỉ carbon, từng bước khai thác tiềm năng giao dịch tín chỉ carbon quốc tế, gắn với mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Thứ bảy, khơi thông các nguồn lực đang bị đình trệ, trong đó có việc tháo gỡ vướng mắc cho các dự án tồn đọng, đẩy mạnh tiết kiệm, chống lãng phí và đẩy nhanh hoàn thuế cho doanh nghiệp để tăng vòng quay vốn.

Theo TS Cấn Văn Lực, cả nước hiện còn khoảng 1.500 dự án gặp vướng mắc cần được xử lý. Việc giải quyết dứt điểm các điểm nghẽn pháp lý sẽ giúp đưa nguồn lực đang bị ách tắc trở lại nền kinh tế, tạo thêm dư địa cho đầu tư và tăng trưởng.

"Có nhiều nguồn lực để huy động vốn hiệu quả chứ không chỉ có kênh ngân hàng", ông Lực nhấn mạnh.

Đối với TP.HCM, ngoài việc đa dạng hóa nguồn vốn, TS Cấn Văn Lực cho rằng thành phố cần rà soát, cơ cấu lại đầu tư công theo hướng cân đối hơn giữa các lĩnh vực.

Hiện khoảng 80% vốn đầu tư công của thành phố tập trung vào hạ tầng giao thông. Đây là lĩnh vực có vai trò quan trọng trong kết nối vùng, mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, theo ông, thành phố cũng cần quan tâm phân bổ nguồn lực hợp lý cho khoa học - công nghệ, y tế, giáo dục và văn hóa.

Đầu tư đồng bộ vào các lĩnh vực này sẽ góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và cải thiện chất lượng tăng trưởng trong dài hạn.

Trong bối cảnh nhu cầu vốn ngày càng lớn, bài toán của TP.HCM không chỉ nằm ở quy mô huy động mà còn ở khả năng lựa chọn dự án, phân bổ nguồn lực và kết nối dòng vốn với những lĩnh vực tạo ra giá trị gia tăng cao. Việc khơi thông vốn tư nhân, phát triển thị trường vốn và nâng cao hiệu quả đầu tư công sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với mục tiêu tăng trưởng của thành phố trong giai đoạn 2026-2030.