Với mục tiêu giảm phát thải và phát triển bền vững, TP.HCM đang triển khai đề án chuyển đổi xanh quy mô lớn giai đoạn 2025 - 2035, trong đó nhu cầu huy động nguồn lực ước tính lên tới 900.000 tỷ đồng.
Chiều 21/4, tại hội thảo "Chuyển đổi năng lượng xanh - Động lực tăng trưởng bền vững" do báo Tuổi Trẻ phối hợp Liên minh Tái chế Bao bì Việt Nam (PRO Việt Nam), Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) và Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam TP.HCM tổ chức, các cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp đã cùng thảo luận về giải pháp thúc đẩy chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải và phát triển bền vững.
TP.HCM đối mặt với tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng với lượng phát thải cao trong nhiều năm qua.
Ông Bùi Minh Thạnh, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM cho biết, TP đang triển khai Đề án chuyển đổi xanh giai đoạn 2025–2035 với 10 trụ cột và 76 chỉ tiêu cụ thể. Tổng nhu cầu nguồn lực ước tính khoảng 900.000 tỷ đồng.
Theo lãnh đạo TP.HCM, trong bối cảnh an ninh năng lượng, ổn định nguồn cung và yêu cầu giảm phát thải ngày càng cấp thiết, các đô thị lớn không chỉ cần thích ứng mà còn phải chủ động dẫn dắt xu thế phát triển mới. TP xác định chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo là ba trụ cột chiến lược xuyên suốt.
Trong đó, chuyển đổi năng lượng giữ vai trò then chốt, với các định hướng như phát triển năng lượng tái tạo, sử dụng năng lượng tiết kiệm, thúc đẩy hydro xanh, amoniac xanh, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.
Ở lĩnh vực giao thông, TP.HCM đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% phương tiện giao thông công cộng sử dụng năng lượng sạch.
Đề án chuyển đổi xanh của TP bao gồm các lĩnh vực trọng tâm như năng lượng, giao thông – logistics, hạ tầng đô thị, công nghiệp, thương mại – dịch vụ, nông nghiệp, tài chính, lối sống, chính sách và nguồn nhân lực. Trong đó, hạ tầng đô thị, năng lượng và giao thông là những lĩnh vực ưu tiên do chiếm tỷ trọng phát thải lớn.
TP.HCM đang nỗ lực đưa ra các phương án để giảm phát thải ra môi trường.
Trong khi đó, ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu phát triển TP.HCM nhận định, TP đang đứng trước yêu cầu cấp bách phải cấu trúc lại nền kinh tế theo hướng bền vững.
Về nguồn lực, khoảng 20% tổng vốn sẽ được bố trí từ ngân sách nhà nước, ưu tiên cho các hạng mục thiết yếu như hạ tầng năng lượng, giao thông, xử lý chất thải và hạ tầng dữ liệu. Phần còn lại sẽ được huy động từ khu vực tư nhân thông qua các hình thức xã hội hóa, hợp tác công – tư (PPP), cùng với các nguồn vốn quốc tế và ODA.
Song song đó, TP.HCM đang nghiên cứu và áp dụng nhiều công cụ tài chính mới nhằm thu hút đầu tư cho chuyển đổi xanh, như phát hành trái phiếu xanh đô thị, xây dựng cơ chế tín chỉ carbon, cũng như triển khai các chính sách ưu đãi về thuế và phí cho doanh nghiệp đầu tư vào năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn và hạ tầng xanh.
Dữ liệu nghiên cứu cho thấy, giao thông hiện chiếm khoảng 18–20% tổng phát thải khí nhà kính của TP.HCM, trong khi lĩnh vực công nghiệp chiếm tới 40%.
Trước áp lực này, TP dự kiến triển khai các vùng phát thải thấp (LEZ), đặc biệt tại khu vực trung tâm, Cần Giờ và đặc khu Côn Đảo. Riêng Côn Đảo được định hướng trở thành mô hình thí điểm với mục tiêu 100% phương tiện giao thông chuyển sang xe điện vào năm 2028.
TP.HCM tăng tốc kiểm soát khí thải, dự kiến lập vùng phát thải thấp từ 2027.
Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận lộ trình chuyển đổi năng lượng, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất giải pháp tháo gỡ "điểm nghẽn" trong phát triển năng lượng xanh.
Nhiều ý kiến nhấn mạnh vai trò của cơ chế, chính sách ưu đãi và sự đồng hành của chính quyền trong thúc đẩy doanh nghiệp chuyển đổi.
Tuy nhiên, với lợi thế về quy mô kinh tế, cơ chế đặc thù và quyết tâm chuyển đổi mạnh mẽ, TP.HCM có nhiều cơ hội trở thành địa phương tiên phong trong chuyển đổi xanh, qua đó đóng vai trò dẫn dắt xu hướng phát triển bền vững trong khu vực.
Đề án kiểm soát khí thải của TP.HCM được triển khai theo 2 giai đoạn: giai đoạn 1 tập trung chuyển đổi xe buýt sang điện và năng lượng xanh; giai đoạn 2 mở rộng sang toàn bộ phương tiện như xe máy, ô tô cá nhân, taxi, xe tải…
Trung tâm Quản lý Giao thông công cộng thuộc Sở Xây dựng đang hoàn thiện lộ trình chuyển đổi, chính sách hỗ trợ và phương án phân vùng kiểm soát khí thải tại khu vực trung tâm, Cần Giờ và đặc khu Côn Đảo.
Theo dự thảo, từ năm 2027 sẽ thí điểm vùng phát thải thấp (LEZ) tại khu vực trung tâm; ô tô không đạt chuẩn Euro 4 bị thu phí, xe máy dưới Euro 2 bị hạn chế. Từ 2028, dự kiến cấm xe máy xăng vào khu vực này và đến 2030 mở rộng phạm vi.
Song song đó, TP sẽ lắp camera giám sát, kết nối dữ liệu đăng kiểm, đồng thời hỗ trợ tài chính, phát triển trạm sạc và giao thông công cộng. Riêng Côn Đảo dự kiến hoàn tất chuyển đổi sang phương tiện xanh vào cuối 2026, Cần Giờ vào năm 2028.