Sau hàng loạt sự cố liên quan đến an toàn thực phẩm học đường, TP.HCM thẳng thắn nhìn nhận còn nhiều “kẽ hở” trong chuỗi cung ứng suất ăn, từ nguyên liệu đến chế biến, vận chuyển, đặt ra yêu cầu siết chặt kiểm soát và nâng cao trách nhiệm.
Ngày 14/4, Sở An toàn thực phẩm TP.HCM tổ chức lễ ký cam kết đảm bảo an toàn thực phẩm với gần 100 doanh nghiệp, đại diện cho 317 đơn vị cung cấp suất ăn cho hơn 3.500 trường học trên địa bàn.
Đại diện các doanh nghiệp cung cấp suất ăn học đường ký cam kết đảm bảo an toàn thực phẩm tại TP.HCM.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh dư luận lo ngại sau hàng loạt sự cố "nóng", từ nghi ngộ độc tại Trường Tiểu học Bình Quới Tây khiến hơn 180 học sinh bị ảnh hưởng, đến các vụ việc liên quan thực phẩm bẩn, thực phẩm quá hạn.
Tại buổi lễ, lãnh đạo Sở An toàn thực phẩm TP.HCM thẳng thắn nhìn nhận nhiều bất cập trong chuỗi cung ứng bữa ăn học đường, từ khâu nguyên liệu đến chế biến, vận chuyển.
Nhiều rủi ro, khó kiểm soát tuyệt đối
PGS.TS Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM, cho biết bữa ăn học đường luôn là ưu tiên hàng đầu, song thực tế "bề ngoài tưởng ổn nhưng bên trong vẫn còn nhiều vấn đề".
Theo bà Lan, nguy cơ mất an toàn có thể xuất hiện ở bất kỳ khâu nào, từ nguyên liệu đầu vào, chế biến đến bảo quản. Vi khuẩn như Salmonella – tác nhân quen thuộc trong các vụ ngộ độc tập thể có thể phát sinh nhanh chóng nếu quy trình không được kiểm soát chặt.
Dù các đơn vị cung cấp suất ăn đều phải được thẩm định và cấp phép, nhưng theo lãnh đạo Sở, đó chỉ là điều kiện ban đầu. Nếu thiếu giám sát thường xuyên, sai phạm hoàn toàn có thể xảy ra trong quá trình vận hành.
Đại diện các doanh nghiệp cung cấp suất ăn học lắng nghe chia sẻ của lãnh đạo Sở ATTP.
Trong quý I, cơ quan chức năng đã kiểm tra khoảng 30-40% số cơ sở, qua đó vẫn phát hiện nhiều vi phạm, trong đó có trường hợp sử dụng nguyên liệu không đảm bảo, thậm chí thực phẩm quá hạn để chế biến suất ăn cho học sinh.
Một trong những vấn đề lớn được chỉ ra là quy trình thanh tra còn nhiều hạn chế. Hiện nay, phần lớn các đợt kiểm tra phải thực hiện theo kế hoạch và được thông báo trước.
Theo bà Lan, điều này khiến nhiều cơ sở có thể "đối phó", chuẩn bị sẵn sàng khi có đoàn kiểm tra, trong khi thực tế hoạt động hằng ngày lại khác.
"Nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra ở bất kỳ khâu nào, từ nguyên liệu đầu vào, quá trình chế biến cho đến bảo quản và vận chuyển.
Thậm chí, có những sai phạm chỉ được phát hiện khi báo chí vào cuộc, phóng viên phải giả danh để ghi nhận thực tế", bà Lan nói.
Ngành chức năng thẳng thắn chỉ ra nhiều “kẽ hở” trong giám sát an toàn thực phẩm trường học.
Việc thanh tra đột xuất hiện vẫn vướng thủ tục phức tạp, phải qua nhiều cấp phê duyệt, khiến công tác kiểm tra thiếu tính kịp thời. Lãnh đạo Sở thừa nhận chính những quy định này đã phần nào "trói tay" lực lượng thanh tra.
Từ thực tế đó, Sở An toàn thực phẩm TP.HCM đang kiến nghị cho phép tăng cường kiểm tra đột xuất dựa trên các nguồn tin có cơ sở, nhằm kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm.
Siết trách nhiệm nhà trường, tăng vai trò phụ huynh
Ở góc độ đơn vị cung cấp, bà Nguyễn Thị Nụ, Giám đốc một doanh nghiệp suất ăn công nghiệp, cho biết đây là lĩnh vực áp lực cao, đòi hỏi kiểm soát chặt chẽ hơn nhiều so với suất ăn thông thường.
Theo bà, với mức giá khoảng 38.000–40.000 đồng/suất, doanh nghiệp vẫn có thể đảm bảo dinh dưỡng nếu biết cân đối. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất là kiểm soát nguồn nguyên liệu.
Phụ huynh phải đón học sinh về giữa trưa sau sự cố nghi ngộ độc thực phẩm tại Trường Tiểu học Bình Quới Tây.
"Nhiều khi phải xuống tận nơi sản xuất để kiểm tra, không thể chỉ dựa vào giấy tờ. Nếu nguyên liệu không đạt, chúng tôi sẵn sàng trả lại", bà chia sẻ.
Doanh nghiệp cũng khuyến nghị nên tổ chức bếp ăn ngay tại trường hoặc giới hạn khoảng cách vận chuyển trong bán kính hợp lý, bởi thời tiết nóng ẩm khiến thực phẩm rất dễ hư hỏng nếu bảo quản không đúng cách.
Tại buổi ký kết, Sở An toàn thực phẩm nhấn mạnh việc ký cam kết không mang tính hình thức mà là trách nhiệm trực tiếp của doanh nghiệp đối với sức khỏe học sinh.
Trong chuỗi kiểm soát, hiệu trưởng được xác định là người chịu trách nhiệm cao nhất nếu xảy ra sự cố. Đồng thời, phụ huynh được khuyến khích tham gia giám sát thực chất, phản ánh trực tiếp đến cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu bất thường.
Ngoài ra, cơ quan chức năng cũng bày tỏ lo ngại về hơn 14.000 cơ sở thức ăn đường phố quanh cổng trường, nguồn nguy cơ khó kiểm soát nhưng lại gắn với sinh kế của nhiều người.
Trong bối cảnh đó, TP.HCM khẳng định sẽ không dừng ở việc ký cam kết, mà tiếp tục siết chặt hậu kiểm, kiên quyết loại bỏ những đơn vị vi phạm, nhằm đảm bảo an toàn cho bữa ăn học đường.