Xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 đang được đặt trong yêu cầu phát triển theo hướng hiện đại, xanh, bền vững, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân và tạo động lực mới cho kinh tế nông thôn.
Trong tiến trình đó, hạ tầng giao thông, quy hoạch xây dựng và chuyển đổi số ngày càng có mối liên hệ chặt chẽ, cùng mở rộng không gian phát triển cho khu vực nông thôn. Một ví dụ cho thấy rõ sự thay đổi này, xã Đoài Phương (Hà Nội) ra mắt mô hình chợ Kim Sơn - chợ kinh doanh không dùng tiền mặt. Với mô hình này, các tiểu thương và người dân khi mua bán, thanh toán hàng hóa có thể sử dụng phương thức thanh toán điện tử thông qua mã QR, góp phần giảm sử dụng tiền mặt, tạo sự thuận tiện, nhanh chóng trong giao dịch.
Các hộ kinh doanh được giới thiệu, hướng dẫn sử dụng ứng dụng thương mại điện tử “Chợ 4.0”.
Đây là hoạt động nhằm cụ thể hóa các nhiệm vụ chuyển đổi số, từng bước đưa công nghệ số vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, hỗ trợ các hộ kinh doanh, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, làng nghề và hợp tác xã tiếp cận, ứng dụng các nền tảng số trong hoạt động kinh tế.
Việc triển khai thanh toán không dùng tiền mặt cũng góp phần nâng cao nhận thức của người dân về lợi ích của chuyển đổi số trong đời sống và hoạt động kinh doanh hằng ngày.
Ở xã Phượng Dực, Hà Nội, từ phương thức sản xuất, bán hàng truyền thống, nhiều hộ dân và cơ sở làng nghề đã từng bước đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và tổ chức livestream bán hàng.
Đáng chú ý, địa phương không chỉ tuyên truyền, vận động mà còn tổ chức hướng dẫn trực tiếp, giao chỉ tiêu phát triển nhà bán hàng số tới các đoàn thể.
Thực tế tại Phượng Dực cho thấy chuyển đổi số đang trở thành một phương thức quan trọng để kinh tế nông thôn tiếp cận thị trường rộng hơn. Với những làng nghề, hộ sản xuất và doanh nghiệp nhỏ, “gian hàng số” có thể giúp rút ngắn khoảng cách giữa nơi sản xuất và người tiêu dùng, mở thêm kênh tiêu thụ và tạo điều kiện quảng bá sản phẩm địa phương.
Với những làng nghề, hộ sản xuất và doanh nghiệp nhỏ, “gian hàng số” có thể giúp rút ngắn khoảng cách giữa nơi sản xuất và người tiêu dùng.
Tuy nhiên, để những mô hình như vậy phát triển bền vững, nền tảng vẫn là hệ thống hạ tầng đồng bộ. Đường giao thông thuận lợi giúp kết nối vùng sản xuất với trung tâm dịch vụ, logistics và thị trường; quy hoạch hợp lý tạo không gian cho sản xuất, thương mại, dịch vụ; hạ tầng số lại mở thêm “con đường” đưa sản phẩm nông thôn đến với thị trường trong nước và quốc tế.
Đây cũng là tinh thần được thể hiện trong Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026-2030. Bộ tiêu chí gồm 10 nhóm, trong đó có quy hoạch, hạ tầng kinh tế - xã hội, phát triển kinh tế nông thôn, khoa học công nghệ và chuyển đổi số, môi trường và cảnh quan nông thôn.
Đối với giao thông, yêu cầu đặt ra là hệ thống đường trên địa bàn xã phải bảo đảm kết nối, được duy tu, bảo trì; đường xã, đường thôn, ngõ, xóm từng bước đáp ứng các yêu cầu cao hơn về chất lượng và cảnh quan.
Từ những con đường được đầu tư đồng bộ đến những “gian hàng số” trên không gian mạng, diện mạo nông thôn đang được mở rộng cả về không gian vật chất và không gian kinh tế.
Đây là cơ sở để ngành Xây dựng - Giao thông tiếp tục đóng góp vào mục tiêu xây dựng những vùng quê hiện đại, xanh, đáng sống; đồng thời tạo điều kiện để người dân, hợp tác xã, doanh nghiệp nông thôn phát huy lợi thế địa phương, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế bền vững.
Xây dựng nông thôn mới vì vậy không chỉ dừng ở những công trình hạ tầng, mà hướng tới tạo dựng một hệ sinh thái phát triển mới, nơi hạ tầng giao thông, quy hoạch, chuyển đổi số và kinh tế nông thôn cùng được kết nối, để giá trị của mỗi sản phẩm, mỗi làng nghề và mỗi vùng quê có thể vươn xa hơn.