Ứng dụng công nghệ, siết chế tài ngăn xe “nhồi nhét” khách

Mỗi dịp nghỉ lễ, Tết, tình trạng xe “nhồi nhét” hành khách lại tái diễn dù lực lượng chức năng đã thường xuyên tuyên truyền, đi kèm xử phạt nghiêm.

Liên tiếp phát hiện xe "nhồi nhét" khách

Dịp nghỉ lễ 30/4, 1/5 vừa qua, dù lực lượng chức năng đã tăng cường tuyên truyền song theo thống kê của Cục CSGT vẫn có 391 trường hợp xe khách chở quá số người quy định bị xử lý.

Đơn cử, khoảng 14h30 ngày 2/5, sau khi tiếp nhận thông tin, Trạm CSGT Tam Điệp đã chỉ đạo tổ công tác nhanh chóng triển khai lực lượng, tiến hành dừng xe khách BKS 36B-017.XX lưu thông trên tuyến Thanh Hóa - Hà Nội để kiểm tra.

Qua kiểm tra thực tế, tổ công tác xác định xe chở 40 người, vượt quá 5 người so với số lượng cho phép là 35 hành khách, phạt vi phạm hành chính 12,5 triệu đồng.

Trước đó, ngày 25/4, Đội CSGT đường bộ cao tốc số 6 cũng phát hiện, xử lý hai trường hợp xe khách vi phạm quy định về chở quá số người khi đang lưu thông trên tuyến cao tốc Vĩnh Hảo - Phan Thiết (qua địa bàn tỉnh Lâm Đồng).

Trong đó có xe khách BKS 76B-013.57 do tài xế Nguyễn L (SN 1990, trú tỉnh Quảng Ngãi) điều khiển, chở 38 hành khách trong khi xe chỉ được phép chở 26 người, phạt tài xế Nguyễn L (SN 1990, trú tỉnh Quảng Ngãi) 18 triệu đồng. Chủ phương tiện là Hợp tác xã dịch vụ vận tải M.T. (tỉnh Quảng Ngãi) bị phạt 72 triệu đồng do giao xe cho người làm công thực hiện hành vi vi phạm. Tổng mức xử phạt là 90 triệu đồng.

Xe khách BKS 50H-355.31 do tài xế Nguyễn Ngọc H (SN 1977, trú tỉnh Khánh Hòa) điều khiển; chở 47 hành khách, vượt quá số người cho phép là 34. Tài xế H bị xử phạt 19,5 triệu đồng. Chủ phương tiện là Công ty TNHH Cúc Tùng (Khánh Hòa) bị phạt 78 triệu đồng với hành vi giao xe cho người làm công vi phạm. Tổng mức xử phạt là 97,5 triệu đồng.

Hành vi nguy hiểm, rủi ro tai nạn giao thông

Khoản 13 Điều 9 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 quy định chở quá số người quy định là một trong những hành vi bị nghiêm cấm.

Cục CSGT cho rằng, hành vi "nhồi nhét" hành khách tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông nghiêm trọng, đặc biệt trên các tuyến đường dài và cao tốc, làm gia tăng thiệt hại khi xảy ra tai nạn.

Về mặt kỹ thuật phương tiện, lãnh đạo một trung tâm đăng kiểm ở Hà Nội cho biết, mỗi phương tiện khi sản xuất đưa ra thị trường đều được thiết kế để chở một trọng tải nhất định, dù là chở hàng hay chở người.

Việc các xe khách chở quá số người quy định có thể làm thay đổi trọng tâm của xe, làm mất tính ổn định trong quá trình di chuyển, nguy cơ mất an toàn rất cao.

Chưa kể, các bộ phận trên xe như phanh khi hoạt động cũng bị ảnh hưởng, kém hiệu quả hơn nếu phải xử lý các tình huống gấp; phần bánh xe bị ma sát với mặt đường nhiều hơn, hao mòn nhanh hơn, nếu áp suất lốp cao còn có thể bị nổ lốp giữa đường, rất nguy hiểm vì có thể dẫn đến mất lái, gây tai nạn giao thông.

Tăng chế tài, phạt nghiêm dù chỉ quá 1 người

Theo Nghị định 100/2019, xe dưới 10 chỗ ngồi được phép chở quá 1 người, từ người thứ 2 sẽ bị phạt. Xe 10 - 15 chỗ được phép chở quá 2 người, từ người thứ 3 sẽ bị phạt. Xe 16 - 30 chỗ được phép chở quá 3 người, từ người thứ 4 sẽ bị phạt. Xe trên 30 chỗ được phép chở quá 4 người, từ người thứ 5 sẽ bị xử phạt.

Tuy nhiên, với việc Nghị định 168/2024 có hiệu lực từ ngày 1/1/2025, quy định trên đã bị bãi bỏ. Hiện nay, xe ô tô chở quá số người dù chỉ 1 người so với số chỗ trên chứng nhận đăng ký xe là vi phạm.

TS Khương Kim Tạo, nguyên Phó chánh VP Uỷ ban ATGT Quốc gia cho biết, theo quy định, ô tô kinh doanh vận tải hành khách từ 8 chỗ trở lên (không kể cả người lái xe) phải lắp thiết bị giám sát hành trình, camera lưu trữ hình ảnh trên xe.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật về an ninh trật tự cũng quy định từ ngày 1/7/2026, xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách từ 8 chỗ trở lên (không kể chỗ của người lái xe) phải lắp thêm thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách.

Mặt khác, Nghị định 158/2024 quy định về hoạt động vận tải đường bộ cũng nêu rõ đơn vị kinh doanh vận tải phải lập và duy trì bộ phận quản lý an toàn để thực hiện nhiệm vụ theo dõi, giám sát và quản lý hoạt động của lái xe, phương tiện nhằm bảo đảm an toàn giao thông trong suốt quá trình hoạt động kinh doanh vận tải.

Do đó, đơn vị kinh doanh vận tải cần thực hiện nghiêm các quy định trên, thường xuyên theo dõi camera giám sát lái xe, phương tiện để kịp thời phát hiện hành vi chở quá số người quy định, dừng đỗ bắt khách dọc đường và xử lý nghiêm. Trường hợp doanh nghiệp dung túng hoặc cố tình để tình trạng trên xảy ra cần xử lý nghiêm cả lái xe và doanh nghiệp.

Một chuyên gia giao thông cho rằng, lực lượng chức năng cũng cần tăng cường trích xuất dữ liệu từ các thiết bị trên làm căn cứ xử phạt với các hành vi vi phạm. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ đi kèm xử nghiêm, không có vùng cấm, chắc chắn sẽ mang lại hiệu quả tích cực trong nâng cao ý thức chấp hành quy định pháp luật của lái xe, doanh nghiệp. Từ đó, ngăn ngừa rủi ro mất an toàn giao thông trong kinh doanh vận tải.

Ở góc độ khác, chuyên gia giao thông Phan Lê Bình đánh giá, cần chú trọng thay đổi nhận thức của hành khách, để họ biết từ chối lên các chuyến xe đã đủ ghế để tự bảo vệ chính mình. Đặc biệt, không nên bắt xe dọc đường, để tránh rủi ro cho bản thân.

Chỉ khi hành khách không thoả hiệp với sự "nhồi nhét", doanh nghiệp vận tải dù muốn cũng không thể đánh đổi an toàn của hành khách lấy lợi nhuận, như vậy, sẽ không còn những chuyến xe "nhồi nhét".