Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam vừa có báo cáo quá trình khảo sát, lập báo cáo nghiên cứu khả thi dự án nạo vét kết hợp thu hồi sản phẩm luồng hàng hải Định An - sông Hậu để đáp ứng tàu trọng tải 10.000 tấn trở lên hành hải.
Đạt yêu cầu kỹ thuật nhưng không hiệu quả tài chính
Theo Sở Xây dựng TP Cần Thơ, dự án trên được triển khai với mục tiêu nâng cấp tuyến luồng đáp ứng cho tàu từ 10.000 DWT trở lên hành hải an toàn, thuận lợi, đồng thời tận thu sản phẩm nạo vét để giảm chi phí đầu tư và tiết kiệm ngân sách.
Luồng Định An - sông Hậu được xác định là tuyến hàng hải chiến lược vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Trong khi đó, Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam cho biết, để phục vụ nghiên cứu, đơn vị tư vấn đã thực hiện thu thập tài liệu, khảo sát địa hình, địa chất, thủy hải văn, xây dựng mô hình toán và lập báo cáo nghiên cứu khả thi.
Phạm vi khảo sát địa hình lên đến hơn 17.000ha, khoan 43 lỗ địa chất, đồng thời đo đạc thủy hải văn trong 15 ngày liên tục nhằm đánh giá diễn biến dòng chảy, sóng và bùn cát khu vực cửa Định An.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, phương án lựa chọn đáp ứng tiêu chuẩn thiết kế luồng cho tàu 10.000 DWT và tàu container 20.000 DWT giảm tải, với cao độ đáy nạo vét -6,5m và bề rộng đáy luồng 200m.
Tuy nhiên, về tài chính, dự án không đạt hiệu quả. Tổng khối lượng nạo vét khoảng 11,22 triệu m³ nhưng lượng cát có thể thu hồi chỉ khoảng 1,23 triệu m³, tương đương 11%; phần còn lại gần 10 triệu m³ là bùn sét phải nhận chìm ngoài biển.
Theo tính toán, tổng mức đầu tư khoảng 2.183 tỷ đồng, trong khi nguồn thu từ sản phẩm tận thu và hoàn thuế chỉ khoảng 343 tỷ đồng, khiến giá trị hiện tại ròng (NPV) âm 1.839,7 tỷ đồng, không đáp ứng điều kiện phê duyệt theo Nghị định 57/2024/NĐ-CP.
Trên cơ sở đó, Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam đã báo cáo Bộ Xây dựng không phê duyệt dự án. Sau đó, Bộ thống nhất đưa dự án ra khỏi danh mục đầu tư theo hình thức xã hội hóa.
Luồng giữ vai trò chiến lược đối với vùng
Dù dự án không thể triển khai theo phương thức xã hội hóa, báo cáo đánh giá luồng hàng hải Định An - sông Hậu vẫn là tuyến hàng hải chiến lược của Đồng bằng sông Cửu Long.
Theo Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam, luồng Định An là cửa ngõ chính ra Biển Đông của khu vực, nhưng hiện chỉ đáp ứng cho tàu khoảng 5.000 DWT lợi dụng thủy triều ra vào cảng.
Khoảng 70% hàng hóa xuất nhập khẩu của vùng vẫn phải vận chuyển bằng đường bộ lên các cảng ở TP Hồ Chí Minh và khu vực Cái Mép - Thị Vải, làm gia tăng chi phí logistics và giảm sức cạnh tranh của hàng hóa.
Kết quả mô hình thủy động lực cũng cho thấy khu vực cửa Định An có diễn biến bồi lắng rất phức tạp. Sau khi nạo vét đạt cao độ -6,5m, luồng chỉ duy trì được khoảng hai tháng trước khi tiếp tục bồi lấp trở lại. Khối lượng bồi lắng hằng năm ước khoảng 6,92 triệu m³, khiến chi phí duy tu rất lớn.
Báo cáo kết luận, dự án không khả thi về mặt tài chính nhưng các kết quả khảo sát, nghiên cứu, mô hình thủy hải văn và phương án tuyến đã được hoàn thiện, sẽ được lưu giữ làm cơ sở khoa học để nghiên cứu các giải pháp phát triển luồng Định An - sông Hậu trong giai đoạn tiếp theo.
Đơn vị tư vấn thực hiện thu thập tài liệu, khảo sát địa hình, địa chất, thủy hải văn (Ảnh: CHH&ĐTVN).
Trong khi đó, ông Lê Tiến Dũng, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP Cần Thơ cho biết, thành phố kiến nghị Bộ Xây dựng chỉ đạo Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam xây dựng kế hoạch nạo vét, duy tu luồng nhằm duy trì ổn định chuẩn tắc, bảo đảm tàu 10.000 tấn đầy tải và tàu 20.000 tấn giảm tải, đặc biệt là tàu container, lưu thông thuận lợi vào các cảng trên sông Hậu.
"Đồng thời, nghiên cứu các giải pháp hạn chế bồi lắng, tiếp tục hoàn thiện phương án nạo vét kết hợp thu hồi sản phẩm theo hướng ứng dụng công nghệ mới, tận dụng vật liệu nạo vét phục vụ dự án lấn biển Trần Đề và trình Chính phủ bố trí nguồn vốn hoặc huy động đầu tư theo hình thức PPP để triển khai Cảng Trần Đề", ông Dũng đề xuất.
Theo ông Lê Công Lý, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Cần Thơ, thành phố đã giao Sở Xây dựng chủ trì tổng hợp báo cáo toàn diện về luồng hàng hải Định An - sông Hậu để báo cáo Thường trực và Ban Thường vụ Thành ủy; đồng thời phối hợp với Sở Tư pháp rà soát cơ chế đầu tư PPP, quy định phân cấp quản lý luồng hàng hải.
Trên cơ sở đó, Sở Xây dựng sẽ tham mưu UBND thành phố kiến nghị Bộ Xây dựng xây dựng kế hoạch nạo vét, duy tu định kỳ, trước mắt phát huy hiệu quả vận tải đa phương thức, về lâu dài tiếp tục nghiên cứu các giải pháp kỹ thuật và tài chính nhằm nâng cao năng lực khai thác luồng Định An - sông Hậu.