Bộ Xây dựng đặt mục tiêu hình thành nền tảng quản lý giao thông thông minh đường bộ, kết nối dữ liệu từ 100% trung tâm quản lý, điều hành giao thông tuyến cao tốc, hướng tới quản lý giao thông trên toàn mạng.
Từ quản lý từng tuyến sang quản lý dựa trên dữ liệu
Bộ Xây dựng vừa ban hành Kế hoạch triển khai xây dựng Nền tảng quản lý hệ thống giao thông thông minh đường bộ giai đoạn 2026 - 2030, hướng tới kết nối dữ liệu từ các trung tâm quản lý, điều hành giao thông tuyến trên mạng lưới cao tốc.
Hệ thống giao thông thông minh đã được áp dụng để quản lý vận hành tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông.
Theo kế hoạch, Cục Đường bộ Việt Nam là đơn vị chủ trì triển khai xây dựng Nền tảng quản lý hệ thống giao thông thông minh đường bộ giai đoạn 2026 - 2030.
Điểm đáng chú ý là định hướng hình thành một nền tảng số cốt lõi (ITS Core) để quản lý, điều phối giao thông đường bộ, thay vì vận hành các hệ thống giao thông thông minh (ITS) riêng lẻ theo từng tuyến.
ITS Core sẽ tích hợp, xử lý dữ liệu thời gian thực từ 100% Trung tâm quản lý, điều hành giao thông tuyến (TMC) đường cao tốc; hình thành kho dữ liệu tập trung, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn để phát hiện sự cố, dự báo lưu lượng, hỗ trợ ra quyết định và phân luồng giao thông tức thời.
Nền tảng cũng được định hướng thiết lập trục giao thức kết nối, chia sẻ dữ liệu liên ngành và cung cấp dịch vụ dữ liệu giao thông mở phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Theo kế hoạch, đây là bước chuyển từ phương thức quản lý giao thông dựa trên từng tuyến đường sang quản lý dựa trên dữ liệu được kết nối, chia sẻ ở quy mô toàn mạng.
Kế hoạch được triển khai theo nhiều nhóm nhiệm vụ, với các mốc cụ thể từ năm 2026 đến năm 2030. Trong năm 2026, nhiệm vụ trọng tâm là ban hành kế hoạch triển khai nền tảng.
Năm 2027, Cục Đường bộ Việt Nam sẽ khảo sát nghiệp vụ, xác định phạm vi, quy mô và phương án triển khai; đồng thời xây dựng các quy định về tính năng, chức năng, nghiệp vụ và phạm vi của nền tảng. Nội dung thực hiện gồm rà soát, khảo sát, xây dựng dự thảo quy định, lấy ý kiến các bộ, ngành, địa phương và xin ý kiến thống nhất của Bộ Khoa học và Công nghệ.
Giai đoạn 2027 - 2028, một nhiệm vụ then chốt là xây dựng kiến trúc nền tảng số. Bộ Xây dựng đặt yêu cầu nghiên cứu, xây dựng tiêu chuẩn về giao thức kết nối, mô hình và cấu trúc dữ liệu trao đổi giữa các TMC tuyến với nền tảng ITS Core, sau đó phê duyệt kiến trúc tổng thể.
Đến giai đoạn 2028 - 2029, nền tảng số được xây dựng, nâng cấp và thiết lập. Các khối phân hệ lõi gồm thu thập dữ liệu, kho dữ liệu, cơ sở dữ liệu kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ, cơ sở dữ liệu các công trình kiểm soát tải trọng xe và hệ thống thu phí điện tử không dừng (ETC).
Năm 2029, dự kiến tích hợp thí điểm dữ liệu với 2 - 3 tuyến cao tốc trọng điểm Bắc - Nam và các cửa ngõ TP Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, đồng thời hoàn thiện Cổng giao thức kết nối liên ngành (API Gateway).
Cao tốc phải kết nối dữ liệu trước khi nghiệm thu
Mục tiêu đáng chú ý được đặt ra tại mốc năm 2030 là hoàn thành và đưa ITS Core vào sử dụng chính thức, rộng rãi.
Sau khi nghiệm thu kỹ thuật, nền tảng ITS Core sẽ được đưa vào vận hành. Đặc biệt, 100% các tuyến cao tốc đã triển khai ITS và các dự án mới hoàn thành phải kết nối dữ liệu với nền tảng ITS Core trước khi nghiệm thu, đưa vào khai thác. Kết quả đầu ra được xác định là dữ liệu đồng bộ 100% các tuyến đường bộ cao tốc.
Theo kế hoạch, việc kết nối với nền tảng quản lý chung sẽ trở thành yêu cầu gắn với quá trình nghiệm thu, đưa các dự án cao tốc vào khai thác.
Không chỉ giới hạn ở mạng lưới cao tốc, đến năm 2030, ITS Core được định hướng mở rộng tích hợp, liên thông dữ liệu với các Trung tâm điều hành thông minh giao thông đô thị (IOC) tại Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng và Cần Thơ.
Cùng với đó, hệ thống được định hướng sẵn sàng hạ tầng cho giao tiếp V2X, tức giao tiếp giữa phương tiện và môi trường xung quanh.
Theo kế hoạch, phạm vi ITS Core được thiết kế theo hướng kết nối cao tốc, các cửa ngõ đô thị và trung tâm điều hành giao thông đô thị, qua đó tạo nền tảng chia sẻ dữ liệu giao thông giữa các khu vực và các cấp quản lý.
Về cơ sở pháp lý, kế hoạch được xây dựng trên nền tảng Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng các kế hoạch, quyết định liên quan của Chính phủ, Bộ Xây dựng và Ban Chỉ đạo Trung ương.
Quyết định mới đồng thời thay thế Quyết định số 1401 ngày 10/8/2026 về việc ban hành Kế hoạch triển khai xây dựng Nền tảng quản lý hệ thống giao thông thông minh đường bộ giai đoạn 2026 - 2030.