Cục Hàng không Việt Nam nhận định việc phụ thu nhiên liệu có ưu điểm linh hoạt, áp dụng nhanh chóng sau khi được cấp có thẩm quyền chấp thuận, phù hợp với tính chất biến động ngắn hạn của giá Jet A-1.
Giải pháp cấp bách hỗ trợ các hãng hàng không
Theo báo cáo của Cục Hàng không Việt Nam gửi Bộ Xây dựng về các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp vận tải hàng không, xung đột quân sự leo thang tại Trung Đông từ ngày 28/2/2026 đến nay đã đẩy giá nhiên liệu bay Jet A-1 vào giai đoạn biến động mạnh nhất trong nhiều năm.
Chỉ trong hai tuần, giá Jet A-1 tại khu vực châu Á đã tăng lên hơn 200 USD/thùng, tương đương mức tăng trên 100% so với trước khi xảy ra xung đột.
Trong bối cảnh giá nhiên liệu hàng không ngày càng khó dự báo và phụ thuộc nhiều vào các biến động kinh tế, chính trị, việc áp dụng phụ thu nhiên liệu hiện là thông lệ rất phổ biến (ảnh minh hoạ: Phan Công).
Lãnh đạo Cục Hàng không Việt Nam đánh giá, biến động này không chỉ phản ánh cú sốc nguồn cung nghiêm trọng mà còn bộc lộ tính dễ tổn thương sâu sắc của ngành hàng không trước các biến động kinh tế, chính trị toàn cầu.
Ngoài ra, giá Jet A-1 khu vực châu Á vẫn đang ở vùng đỉnh trong giai đoạn bắt đầu xảy ra xung đột chiến sự ở Trung Đông và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, nguy cơ tiếp tục gây áp lực lớn lên hoạt động khai thác của các hãng hàng không cũng như triển vọng tăng trưởng của hoạt động hàng không trên toàn cầu nói chung và tại Việt Nam nói riêng.
Căn cứ tình hình thực tế về biến động giá nhiên liệu Jet A-1 do xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông đang trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động khai thác hàng không, Cục quản lý chuyên ngành nhận định việc triển khai cơ chế phụ thu nhiên liệu là một giải pháp cấp bách rất cần được xem xét, chấp thuận để hỗ trợ các hãng hàng không - cơ chế linh hoạt, có tính tạm thời để ứng phó với biến động bất lợi của giá nhiên liệu.
Lý giải rõ hơn, lãnh đạo Cục Hàng không Việt Nam cho rằng thực thực tiễn ngành hàng không thế giới, trong bối cảnh giá nhiên liệu hàng không ngày càng khó dự báo và phụ thuộc nhiều vào các biến động kinh tế, chính trị, việc áp dụng phụ thu nhiên liệu hiện là thông lệ rất phổ biến.
Trong khi đó, phần lớn các quốc gia không quy định mức thu và tần suất điều chỉnh mà do các hãng hàng không chủ động cân đối trên cơ sở bù đắp một phần chi phí và cân đối tổng giá cạnh tranh phù hợp với tình hình cung/cầu tại thị trường.
Trên cơ sở tham khảo mô hình trên của Nhật Bản và điều chỉnh các chỉ số để phù hợp với tình hình thực tế về chi phí khai thác và ý kiến của các hãng bay Việt Nam, Cục Hàng không Việt Nam đề xuất phụ thu nhiên liệu được thực hiện khi mức giá dầu Jet A-1 đạt từ 100 USD/thùng; bước giá các bậc phụ thu là 10 USD/thùng.
Ngoài ra, chi phí nhiên liệu thực tế cho mỗi khách tương ứng với các mức giá dầu khác nhau trên các nhóm đường bay nội địa theo cự ly vận chuyển, từ đó tính toán mức chênh lệch chi phí nhiên liệu phát sinh thêm cho mỗi khách giữa mức giá dầu Jet A-1 cơ sở là 90 USD/thùng - mức giá mức giá dầu cơ sở Jet A-1 trung bình trong hai năm gần đây và cũng là mức giá mà các hãng hàng không có thể cân đối hoạt động sản xuất kinh doanh.
Cơ quan này cũng đưa ra thời gian áp dụng phụ thu cho dịch vụ vận chuyển hành khách hàng không nội địa hạng phổ thông cơ bản trong thời gian 3 tháng với mục đích chia sẻ gánh nặng chi phí phát sinh tăng thêm do biến động giá nhiên liệu giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng (50% - 50%), thể hiện sự bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
Tham chiếu tới chặng bay Nhật Bản - Hàn Quốc khoảng 2 giờ bay, mức phụ thu cho khung nhiên liệu 180 USD/thùng là 55 USD/chặng và mức phụ thu cho khung nhiên liệu 90 USD/thùng là 15 USD, chênh lệch 40 USD/chặng tương đương 1,1 triệu đồng. Trong khi đó, theo kiến nghị của Cục Hàng không Việt Nam, chặng bay Hà Nội - TP.HCM có tổng giờ bay tương đương, mức phụ thu đề xuất chỉ là 311.000 đồng/chặng.
Đề xuất áp dụng trong thời gian ngắn
Cục Hàng không Việt Nam đánh giá, phụ thu nhiên liệu có ưu điểm linh hoạt, có thể triển khai nhanh sau khi được cấp có thẩm quyền chấp thuận, phù hợp với tính chất biến động ngắn hạn của giá Jet A-1.
Đây là giải pháp mang tính tạm thời, có thể điều chỉnh hoặc bãi bỏ theo diễn biến thị trường, qua đó hạn chế tác động dài hạn đến mặt bằng giá. Đồng thời, do được xem là biện pháp tình thế, phụ thu nhiên liệu có thể giảm áp lực phản ứng của dư luận so với phương án tăng giá trần.
Theo cơ quan này, việc áp dụng phụ thu trong thời gian ngắn (khoảng 3 tháng) sẽ giúp giảm thiểu tác động đến chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân năm, đồng thời hạn chế ảnh hưởng lan tỏa đến các nhóm hàng hóa, dịch vụ khác.
“Có cơ sở để nhận định việc áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với vận chuyển hành khách nội địa không gây áp lực đáng kể lên mặt bằng giá tiêu dùng,” Cục Hàng không Việt Nam cho biết.
Tuy nhiên, cơ quan quản lý cũng lưu ý hiện chưa có hành lang pháp lý rõ ràng cho việc áp dụng phụ thu nhiên liệu. Do đó, cần báo cáo Chính phủ để ban hành Nghị quyết trong trường hợp xử lý các vấn đề cấp bách.
Trên cơ sở đó, Cục Hàng không Việt Nam cho rằng việc áp dụng phụ thu nhiên liệu trong thời gian ngắn là giải pháp phù hợp trong bối cảnh hiện nay, giúp ngành hàng không duy trì hoạt động ổn định, đồng thời chia sẻ hợp lý chi phí phát sinh giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Cơ quan này kiến nghị Bộ Xây dựng báo cáo Chính phủ cho phép áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với vận chuyển hành khách nội địa (ngoài mức giá tối đa hiện hành).
Đồng thời, giao Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp các cơ quan liên quan hướng dẫn triển khai, bảo đảm công khai, minh bạch, phù hợp với diễn biến chi phí thực tế, và tăng cường kiểm tra, giám sát để đảm bảo hiệu quả chính sách, hài hòa lợi ích các bên.