Bộ Công an và Bộ Giáo dục và Đào tạo "bắt tay" phòng, chống bạo lực học đường

Phát hiện, hỗ trợ sớm 623 trường hợp có nguy cơ, song công tác phòng, chống bạo lực học đường vẫn đối mặt với khó khăn về nhân lực, kinh phí và cơ chế phối hợp giữa nhà trường, gia đình và các cơ quan liên quan.

Hai Bộ phối hợp phòng ngừa bạo lực học đường từ sớm

Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) và Bộ Công an ban hành Kế hoạch phối hợp số 113/KHPH-BCĐ về bảo đảm an toàn trường học, phòng ngừa, phát hiện và xử lý bạo lực học đường, xâm hại trẻ em, vi phạm pháp luật của học sinh.

Kế hoạch nhằm tăng cường trao đổi thông tin về các vụ việc xảy ra trong và ngoài cơ sở giáo dục; hướng dẫn nhà trường phối hợp với công an cơ sở hoàn thiện quy trình xử lý, cơ chế kết nối với gia đình, y tế, chính quyền địa phương và các tổ chức đoàn thể để phòng ngừa, phát hiện sớm vi phạm, hỗ trợ can thiệp khi xảy ra bạo lực học đường.

Qua đó, góp phần xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, kỷ cương, nhân văn; giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống và hình thành văn hóa ứng xử tích cực, ngăn ngừa vi phạm từ sớm, từ xa.

Tại hội nghị đánh giá việc triển khai công tác phòng, chống bạo lực học đường, giáo dục kỹ năng và tư vấn học đường, Thứ trưởng Nguyễn Thị Quyên Thanh khẳng định, phòng, chống bạo lực học đường không thể tách rời giáo dục kỹ năng và tư vấn học đường.

Thời gian qua, dưới sự chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ GD&ĐT cùng các bộ, ngành và địa phương đã quan tâm hoàn thiện quy định, tăng cường chỉ đạo, phối hợp và tổ chức nhiều hoạt động giáo dục, hỗ trợ học sinh.

Tuy nhiên, bà Quyên Thanh cho rằng những kết quả đạt được mới chỉ là bước đầu. Thực tiễn triển khai vẫn còn một số điểm nghẽn như năng lực phòng ngừa, phát hiện còn hạn chế; thiếu nhân lực, chuyên môn, không gian, kinh phí và mạng lưới hỗ trợ tư vấn học đường. Việc tiếp nhận thông tin, phối hợp giữa nhà trường, gia đình, công an, y tế và chính quyền địa phương cũng chưa thông suốt.

Bà nhấn mạnh: "Nếu chỉ giao thêm nhiệm vụ mà chưa xác định rõ thẩm quyền, đầu mối, nguồn lực và cách đánh giá kết quả thì khó tạo chuyển biến bền vững. Phối hợp chỉ thực sự hiệu quả khi mỗi chủ thể thực hiện đúng phần việc của mình, có cơ chế kết nối và cùng chịu trách nhiệm đối với những khoảng trống phát sinh".

Từ thực tế trên, lãnh đạo Bộ GD&ĐT yêu cầu chuyển mạnh từ xử lý khi vụ việc đã xảy ra sang phòng ngừa chủ động; từ tuyên truyền đơn thuần sang giáo dục kỹ năng có thực hành; từ tư vấn theo vụ việc sang lắng nghe, hỗ trợ liên tục; từ phối hợp trên văn bản sang cơ chế vận hành thực chất.

Việc đánh giá kết quả, nhận diện những nguy cơ mới, làm rõ khó khăn từ cơ sở, nhất là các điểm nghẽn trong tổ chức thực hiện và phối hợp, là cơ sở để đề xuất giải pháp phù hợp với điều kiện từng địa phương. "Điều quan trọng không phải là có thêm quy định hay hoạt động, mà là tạo được những chuyển biến thực chất trong công tác này", Thứ trưởng nhấn mạnh.

Làm rõ trách nhiệm, tăng phối hợp phòng ngừa bạo lực học đường

Để công tác này đạt hiệu quả, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp, làm rõ trách nhiệm của từng bên, đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng và tư vấn học đường. Đây là những nội dung được đại diện các bộ, ngành, Sở GD&ĐT, cơ sở giáo dục và các chuyên gia tập trung trao đổi, đề xuất giải pháp.

Phó Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên (Bộ GD&ĐT) Nguyễn Xuân An Việt cho biết, hệ thống văn bản đã bao quát các trụ cột cơ bản. Tuy nhiên, từ góc độ quản lý chuyên ngành, ông cho rằng cần bổ sung, cụ thể hóa bốn nhóm vấn đề gồm: phạm vi và tình huống bạo lực; phối hợp và trách nhiệm; chất lượng giáo dục kỹ năng và tư vấn học đường; chuyển đổi số.

Trong đó, về phạm vi và tình huống bạo lực, cần rà soát cách nhận diện các hành vi bạo lực thể chất, tinh thần, bắt nạt trên mạng và những hành vi phát sinh ngoài khuôn viên trường học nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn, việc học tập. 

Đồng thời, cần làm rõ trách nhiệm bảo vệ, hỗ trợ trong các mối quan hệ giữa học sinh với học sinh, học sinh với nhà giáo và đối với hành vi của người ngoài trường; tránh đồng nhất mọi vi phạm liên quan đến học sinh với bạo lực học đường để áp dụng cùng một cơ chế xử lý.

Thiếu tướng Huỳnh Thới An, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, Bộ Công an, cho biết, dưới góc độ chuyên môn, giáo dục kỹ năng bao gồm cả việc bảo đảm môi trường học tập an toàn cho học sinh, sinh viên.

Nêu một số điểm nghẽn trong công tác giáo dục kỹ năng phòng cháy, chữa cháy, Thiếu tướng Huỳnh Thới An đề xuất tiếp tục kiện toàn công tác phối hợp liên ngành theo hướng đi vào chiều sâu, lồng ghép nội dung và trang bị thiết bị phục vụ giảng dạy về phòng cháy, chữa cháy trong nhà trường.

Đề cập đến bạo lực học đường trên không gian mạng, PGS.TS. Trần Thành Nam, Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng cần đẩy mạnh hơn nữa công tác tuyên truyền. Theo ông, những biểu hiện, nguy cơ bạo lực học đường trên mạng xã hội chưa được nhận diện rõ ràng, trong khi các hình thức dụ dỗ, lừa gạt đã gây ra những hậu quả khó lường.

Do đó, PGS.TS. Trần Thành Nam cho rằng gia đình và nhà trường cần theo dõi sát sao, ngăn ngừa các hành vi bạo lực học đường trên không gian mạng. Nhà trường cần có biện pháp xử lý cụ thể, tiếp cận các tình huống xảy ra trong lớp học, trường học. Về phía gia đình, cha mẹ cần tích cực lắng nghe, sẵn sàng đồng hành và tiếp nhận thông tin từ con mà không phán xét.

Ông Nguyễn Văn Thạch, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Lâm Đồng, cho biết ngành Giáo dục tỉnh xác định bạo lực học đường không còn là vấn đề nội bộ của ngành mà đòi hỏi sự phối hợp của cả hệ thống chính trị. Sở GD&ĐT đã chỉ đạo 100% trường phổ thông phối hợp với công an địa phương tổ chức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh.

Ở cấp tỉnh, hai ngành đã phối hợp tổ chức các hoạt động tuyên truyền trực tiếp về phòng, chống ma túy và bảo đảm trật tự, an toàn giao thông, thu hút hàng chục nghìn lượt giáo viên, học sinh tham gia. Các cơ sở giáo dục cũng duy trì cơ chế trao đổi thông tin hai chiều thường xuyên, chặt chẽ với cha mẹ học sinh nhằm kịp thời nắm bắt tình hình, phối hợp quản lý và giáo dục học sinh.

Từ thực tiễn nhà trường, ThS Lê Trung Kiên, Phó viện trưởng Viện Tâm lý Giáo dục và Đào tạo, Hiệu trưởng Trường Phổ thông Phùng Hưng (Sóc Sơn, Hà Nội), cho rằng cần phân công rõ người chịu trách nhiệm đánh giá mức độ nguy cơ, người phụ trách từng trường hợp và thời hạn phản hồi. Khi học sinh có dấu hiệu bị đe dọa, nhà trường phải có biện pháp bảo đảm an toàn ngay, không chờ xác minh xong toàn bộ sự việc mới hành động.

Trong quá trình tìm hiểu, giáo viên cần trao đổi riêng với học sinh, tránh đưa em bị tổn thương ra đối chất trước lớp hoặc ép các bên xin lỗi, bắt tay để khép lại sự việc. Những cách xử lý khiên cưỡng, chỉ nhằm giải quyết cho xong, có thể khiến tình hình nghiêm trọng hơn.

Theo ông, trách nhiệm của nhà trường không dừng lại ở việc xử lý vụ việc trước mắt mà còn phải theo dõi để xác định học sinh đã thực sự an toàn hay chưa. Giáo viên cần kiểm tra xem các em có còn bị cô lập, chế giễu trên mạng hoặc trả đũa dưới hình thức khác hay không; đồng thời hỗ trợ học sinh có hành vi gây tổn thương thay đổi cách ứng xử. Ban giám hiệu cũng cần rà soát những khoảng trống trong quản lý đã khiến sự việc xảy ra hoặc kéo dài.

Ông Kiên nhấn mạnh, hiệu quả phòng, chống bạo lực học đường không chỉ được đo bằng số vụ việc được báo cáo, mà còn ở việc học sinh có dám lên tiếng, thông tin các em chia sẻ có được tiếp nhận, phản hồi và sau đó các em có thực sự được bảo vệ hay không. Muốn vậy, nhà trường phải duy trì quy trình theo dõi, chăm sóc, hỗ trợ học sinh thường xuyên, thay vì chỉ can thiệp khi sự việc đã xảy ra.