Lần đầu tiên, khái niệm tài nguyên giáo dục mở và Cổng truy cập học liệu quốc gia được đề xuất đưa vào quy định, tạo nền tảng chia sẻ học liệu số trong giáo dục đại học.
Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) vừa công bố dự thảo Thông tư quy định về khai thác, sử dụng tài nguyên giáo dục mở trong hoạt động giáo dục đại học để lấy ý kiến rộng rãi. Văn bản được kỳ vọng tạo hành lang pháp lý thống nhất cho việc phát triển, chia sẻ và khai thác học liệu số trong các trường đại học.
Bộ GD&ĐT đề xuất xây dựng Cổng tài nguyên giáo dục mở quốc gia dùng chung cho các trường đại học (Ảnh minh hoạ).
Theo đó, việc ban hành Thông tư nhằm cụ thể hóa Luật Giáo dục đại học năm 2025 và Quyết định 1117/QĐ-TTg của Thủ tướng về phát triển mô hình tài nguyên giáo dục mở trong giáo dục đại học.
Hiện nay, học liệu số tại nhiều cơ sở đào tạo còn phân tán, thiếu liên thông và chưa khai thác hiệu quả. Không ít trường đại học thiếu nguồn học liệu chất lượng phục vụ giảng dạy, học tập và nghiên cứu. Trong bối cảnh chuyển đổi số, tài nguyên giáo dục mở được xem là giải pháp giúp mở rộng khả năng tiếp cận tri thức, giảm chi phí học liệu và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
Thông tư quy định các nội dung liên quan đến xây dựng, thẩm định, công bố, chia sẻ, khai thác, sử dụng và quản lý tài nguyên giáo dục mở; đồng thời xác định trách nhiệm của cơ sở đào tạo, cơ quan quản lý, tổ chức và cá nhân liên quan.
Điểm đáng chú ý là lần đầu tiên nhiều khái niệm như tài nguyên giáo dục mở, học liệu mở, giấy phép mở, quyền truy cập mở, nền tảng giáo dục mở và Cổng truy cập tài nguyên giáo dục mở quốc gia được quy định cụ thể.
Theo đó, tài nguyên giáo dục mở bao gồm giáo trình, bài giảng, học liệu tham khảo, khóa học trực tuyến mở đại chúng (MOOCs), học liệu đa phương tiện, phần mềm mã nguồn mở và dữ liệu học tập ở nhiều định dạng khác nhau. Các tài nguyên này có thể thuộc phạm vi công cộng hoặc được cấp phép mở để người dùng truy cập, sử dụng lại, chỉnh sửa và chia sẻ theo quy định.
Để bảo đảm chất lượng, học liệu phải đáp ứng yêu cầu về tính khoa học, tính sư phạm và tính cập nhật; đồng thời tuân thủ quy định về sở hữu trí tuệ, an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Các trường đại học phải xây dựng quy trình nội bộ, tổ chức thẩm định trước khi công bố và đưa vào sử dụng.
Một điểm mới khác là yêu cầu các cơ sở giáo dục đại học kết nối, cập nhật học liệu lên Cổng truy cập tài nguyên giáo dục mở quốc gia nhằm hình thành kho dữ liệu dùng chung, tăng khả năng chia sẻ và khai thác học liệu giữa các trường.
Thông tư cũng quy định người sử dụng được quyền truy cập, chia sẻ và chỉnh sửa tài nguyên theo giấy phép mở, nhưng phải bảo đảm trích dẫn nguồn, tôn trọng quyền tác giả và không sử dụng vào mục đích vi phạm pháp luật hoặc xuyên tạc nội dung học thuật.
Theo Bộ GD&ĐT, tài nguyên giáo dục mở sẽ trở thành nền tảng quan trọng của giáo dục đại học số, hỗ trợ đào tạo trên môi trường trực tuyến, tích hợp vào chương trình học và phục vụ công nhận, chuyển đổi tín chỉ, cấp chứng chỉ, văn bằng theo quy định.
Các trường đại học được yêu cầu xây dựng kế hoạch phát triển tài nguyên giáo dục mở, đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin, khuyến khích giảng viên và sinh viên tham gia xây dựng học liệu, đồng thời tổ chức đào tạo kỹ năng khai thác và sử dụng nguồn tài nguyên này.
Ngoài ra, Bộ GD&ĐT khuyến khích doanh nghiệp và tổ chức xã hội tham gia phát triển hệ sinh thái tài nguyên giáo dục mở, mở rộng hợp tác quốc tế để tăng khả năng tiếp cận nguồn tri thức toàn cầu và nâng cao chất lượng giáo dục đại học Việt Nam.