Bộ trưởng Trần Hồng Minh: Không để tài sản công nằm im, gây thất thoát, lãng phí

Bộ trưởng Trần Hồng Minh yêu cầu các cơ quan, đơn vị và doanh nghiệp rà soát toàn diện quỹ nhà, đất, xác định rõ nhu cầu sử dụng và năng lực khai thác, sớm có phương án xử lý, tránh gây lãng phí nguồn lực.

Rà soát toàn diện, công khai việc sắp xếp tài sản công

Chiều 11/11, Bộ Xây dựng tổ chức cuộc họp chuyên đề về công tác quản lý, sử dụng tài sản tại các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp và quản lý, sử dụng đất đai tại các doanh nghiệp thuộc Bộ.

Chủ trì cuộc họp, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, thời gian qua, các cấp có thẩm quyền đã tập trung chỉ đạo rà soát, sắp xếp và xử lý các cơ sở nhà, đất. Đây cũng là nhiệm vụ quan trọng đối với các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ, nhất là trong bối cảnh một số đơn vị đã hợp nhất, sáp nhập, làm phát sinh nhu cầu bố trí lại trụ sở và tài sản.

Bộ trưởng yêu cầu các đơn vị rà soát toàn diện hiện trạng nhà, đất đang quản lý, sử dụng; xác định cụ thể số lượng, tình trạng và nhu cầu thực tế của từng cơ sở. Trên cơ sở đó, xây dựng phương án rõ ràng, phân định cơ sở tiếp tục giữ lại phục vụ hoạt động và cơ sở không còn nhu cầu cần bàn giao, thanh lý theo quy định.

Theo Bộ trưởng, việc sắp xếp không chỉ nhằm tạo thêm nguồn lực cho các đơn vị mà quan trọng hơn là ngăn ngừa thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước. Tại Hà Nội và TP.HCM, các địa phương đang rà soát, sắp xếp lại quỹ đất. Nếu đơn vị không chủ động xây dựng phương án mà để địa phương thu hồi, những nguồn lực đã đầu tư, bố trí trước đó có thể bị lãng phí.

Qua công tác thanh tra, một số cơ sở nhà, đất do các đơn vị trực thuộc Bộ quản lý đã bộc lộ nguy cơ sử dụng kém hiệu quả. Bộ trưởng lưu ý, nếu không chủ động khắc phục, xử lý kịp thời, những tồn tại này có thể kéo dài, dẫn đến vi phạm trong quản lý, sử dụng tài sản công. Vì vậy, quá trình rà soát phải bảo đảm công khai, minh bạch, dân chủ và đề cao trách nhiệm của từng đơn vị.

Báo cáo tại cuộc họp, ông Trần Minh Phương, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính cho biết, đối chiếu với tiêu chuẩn, định mức hiện hành, diện tích trụ sở làm việc của các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ mới đáp ứng khoảng 86,7% nhu cầu. Sau quá trình hợp nhất, sáp nhập, một số cơ quan, đơn vị phải bố trí làm việc chung, ghép phòng hoặc điều chuyển địa điểm. Tình trạng thiếu diện tích tập trung chủ yếu tại Hà Nội và TP.HCM.

Đối với khối hành chính và đơn vị sự nghiệp, công tác sắp xếp, xử lý cơ sở nhà, đất cơ bản đã hoàn thành. Những nhu cầu còn phát sinh chủ yếu là các trường hợp nhỏ lẻ sau điều chuyển, như bổ sung kho hoặc tìm thêm địa điểm làm việc.

Về xe ô tô công, tổng số xe hiện có của Bộ vẫn thấp hơn tiêu chuẩn, định mức. Thời gian qua, 100% đơn vị đã được Bộ phê duyệt định mức và sử dụng xe theo tiêu chuẩn. Sau khi Chính phủ ban hành nghị định mới về định mức sử dụng xe ô tô, Vụ Kế hoạch - Tài chính sẽ tham mưu rà soát lại nhu cầu, đồng thời cân nhắc khả năng điều chuyển xe giữa các cơ quan, đơn vị trước khi mua sắm bổ sung.

Đối với tài sản kết cấu hạ tầng giao thông thuộc các lĩnh vực đường bộ, đường sắt, hàng hải, đường thủy nội địa và hàng không, hiện có 674 cơ sở nhà, đất do các Cục chuyên ngành quản lý. Qua rà soát, các đơn vị đề xuất giữ lại 532 cơ sở, chuyển giao về địa phương 132 cơ sở không còn nhu cầu sử dụng và chuyển đổi công năng 10 cơ sở.

Trong số 132 cơ sở đề xuất chuyển giao, phần lớn là nhà hạt, nhà trạm thuộc Cục Đường bộ Việt Nam và Cục Hàng hải Việt Nam, nằm rải rác tại các địa phương. Vụ Kế hoạch - Tài chính đã lấy ý kiến các cơ quan liên quan để xác định nhu cầu tiếp nhận, bảo đảm việc chuyển giao đúng mục đích, đối tượng theo quy định.

Nhiều vướng mắc trong xử lý nhà, đất tại doanh nghiệp

Báo cáo về tình hình quản lý đất đai tại các doanh nghiệp, ông Nguyễn Trí Đức, Vụ trưởng Vụ Quản lý doanh nghiệp cho biết, 9 doanh nghiệp thuộc Bộ hiện có tổng cộng 758 cơ sở nhà, đất, gồm 317 cơ sở thuộc công ty mẹ và 441 cơ sở thuộc các công ty thành viên.

Theo phương án sắp xếp giai đoạn 2025 - 2030, các doanh nghiệp dự kiến tiếp tục quản lý, sử dụng 690 cơ sở, trong đó có 302 cơ sở thuộc công ty mẹ và 388 cơ sở thuộc các công ty thành viên. Có 66 cơ sở được đề xuất trả lại địa phương hoặc chuyển giao, gồm 15 cơ sở của công ty mẹ và 51 cơ sở của các công ty thành viên.

Các doanh nghiệp cơ bản đã xác định nhu cầu sử dụng và phương án xử lý đối với từng cơ sở. Tuy nhiên, tiến độ triển khai còn chậm do vướng mắc về hồ sơ pháp lý đất đai, nguồn gốc sử dụng đất, nghĩa vụ tài chính và sự phối hợp với chính quyền địa phương.

Để đẩy nhanh tiến độ, ông Nguyễn Trí Đức đề nghị người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp nâng cao trách nhiệm, chủ động xây dựng kế hoạch chi tiết, xác định rõ lộ trình xử lý đối với từng cơ sở nhà, đất. 

Các doanh nghiệp cần trực tiếp làm việc với chính quyền địa phương để tháo gỡ khó khăn, hoàn thiện hồ sơ pháp lý và giải quyết những nội dung thuộc thẩm quyền, thay vì chỉ gửi các văn bản kiến nghị chung chung lên Bộ.

Về phía cơ quan quản lý, Vụ Quản lý doanh nghiệp sẽ phối hợp với Vụ Kế hoạch - Tài chính định kỳ hằng tháng đôn đốc, kiểm tra tiến độ thực hiện; tổng hợp, báo cáo lãnh đạo Bộ để chỉ đạo xử lý những trường hợp chậm trễ, thiếu trách nhiệm, có nguy cơ gây thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước.

Không giữ đất nếu doanh nghiệp không đủ năng lực triển khai

Sau khi nghe các đơn vị báo cáo, Bộ trưởng Trần Hồng Minh nhận định, công tác sắp xếp trụ sở hiện còn tình trạng thiếu diện tích sử dụng nhưng lại dư về vị trí. Vì vậy, các đơn vị cần tiếp tục rà soát, bố trí phù hợp, khắc phục tình trạng nơi thiếu, nơi thừa nhưng tài sản chưa được khai thác hiệu quả.

Đối với xe ô tô công, Bộ trưởng giao Vụ Kế hoạch - Tài chính chủ trì rà soát ngay sau khi Chính phủ ban hành nghị định mới về tiêu chuẩn, định mức, phấn đấu hoàn thành trong tháng 12. Những xe dôi dư, hết hạn sử dụng phải được thanh lý theo quy định; đồng thời xem xét điều chuyển, bổ sung cho các cơ quan, đơn vị còn thiếu, bảo đảm đúng định mức.

Với 674 cơ sở nhà, đất thuộc tài sản kết cấu hạ tầng giao thông, Bộ trưởng yêu cầu rà soát kỹ 532 cơ sở đề xuất giữ lại, đánh giá tính cần thiết và sự phù hợp với mục đích sử dụng. Đối với 132 cơ sở đề xuất chuyển giao, các đơn vị phải khẩn trương hoàn thiện thủ tục, không để kéo dài tình trạng tài sản không còn nhu cầu nhưng vẫn nằm tại đơn vị.

Đối với các doanh nghiệp, Bộ trưởng nhấn mạnh việc sắp xếp, xử lý nhà, đất phải hướng tới ba mục tiêu: ngăn ngừa thất thoát, lãng phí; huy động hiệu quả nguồn lực đất đai; bảo đảm phương án sử dụng phù hợp với năng lực thực tế của từng doanh nghiệp.

Trước hết, các đơn vị phải hoàn thiện hồ sơ, giấy tờ pháp lý về đất đai, xác định rõ nguồn gốc, hiện trạng và quyền quản lý, sử dụng đối với từng khu đất. Trên cơ sở đó, xây dựng phương án xử lý cụ thể, bảo đảm đúng quy định pháp luật.

Với những khu đất đã đầy đủ hồ sơ pháp lý nhưng doanh nghiệp không đủ điều kiện, nguồn lực hoặc năng lực triển khai dự án, cần sớm nghiên cứu phương án xử lý phù hợp, tránh tình trạng tiếp tục giữ đất nhưng không đưa vào khai thác, sử dụng hiệu quả. Bộ trưởng lưu ý, việc giữ lại đất phải gắn với khả năng triển khai thực tế, không nên vì mong muốn duy trì quỹ đất mà bỏ lỡ cơ hội khai thác nguồn lực, đến khi địa phương thu hồi mới tìm cách xử lý.

Cân nhắc kỹ hiệu quả đầu tư, tránh dự án vượt khả năng

Bộ trưởng Trần Hồng Minh cũng yêu cầu các doanh nghiệp thận trọng khi xây dựng phương án đầu tư, nhất là đối với các dự án trung tâm thương mại, nhà ở thương mại và văn phòng cho thuê.

Đối với những công trình đã hoàn thành, đủ điều kiện khai thác như trường học, văn phòng, doanh nghiệp cần khẩn trương đưa vào sử dụng hoặc cho thuê để tạo nguồn thu, thu hồi vốn đầu tư. Tuy nhiên, với những khu đất mới chỉ dừng ở ý tưởng xây dựng văn phòng cho thuê, doanh nghiệp phải đánh giá kỹ nhu cầu thị trường và khả năng khai thác trước khi quyết định đầu tư.

Theo Bộ trưởng, nguồn cung văn phòng tại Hà Nội hiện còn lớn, nhiều diện tích chưa được khai thác hết. Nếu tiếp tục đầu tư khi chưa có phương án đầu ra rõ ràng, doanh nghiệp có thể đối mặt với nguy cơ thua lỗ, thậm chí mất khả năng cân đối tài chính.

Tương tự, với các dự án nhà ở thương mại, doanh nghiệp cần tính toán thận trọng về thời điểm đầu tư, nhu cầu thị trường, giá bán và khả năng huy động vốn. Trong bối cảnh lãi suất cao, lượng hàng tồn kho còn lớn, nếu không đánh giá đầy đủ rủi ro, dự án có thể kéo dài nhiều năm, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng vốn.

Bộ trưởng yêu cầu các doanh nghiệp phải lượng sức mình, lựa chọn dự án phù hợp với năng lực tài chính và khả năng tổ chức thực hiện, không đầu tư dàn trải hoặc chạy theo những mục tiêu vượt quá khả năng. 

Quá trình xây dựng phương án cũng cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa Hội đồng quản trị, Ban Tổng giám đốc và Ban Thường vụ Đảng ủy doanh nghiệp, bảo đảm thống nhất trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện.