Sau khi cán mốc hơn 3.000km cao tốc vào cuối năm 2025, các dự án cao tốc trên cả nước lại bước vào giai đoạn tăng tốc mới. Từ Bắc vào Nam, các đại công trường đồng loạt tăng nhịp thi công để chạy đua hoàn thành mục tiêu 5.000km cao tốc vào năm 2030.
Dự án mới vào đà tăng tốc
Những ngày đầu năm 2026, công trường cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn rền vang tiếng máy. Trên tuyến đường có chiều dài gần 29km xuyên núi rừng Đông Bắc, từng mũi thi công nối tiếp nhau không ngơi nghỉ. Với những kỹ sư, công nhân bám công trường suốt nhiều tháng qua, mỗi ngày nắng lúc này đều quý như "vàng".
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng kiểm tra thực địa, họp kiểm điểm tiến độ các dự án thành phần 1, 1A và thành phần 3 thuộc tuyến Vành đai 3 TP.HCM ngày 29/7/2025.
Khởi công từ tháng 3/2025, dự án không có được xuất phát điểm thuận lợi. Mặt bằng chưa liền mạch, nhiều đoạn "xôi đỗ" khiến máy móc, nhân lực không thể triển khai đồng loạt.
Khi nút thắt mặt bằng dần được tháo gỡ, công trường lại phải đối mặt với chuỗi ngày mưa kéo dài, bão dồn dập. "Chúng tôi đang gạn từng ngày nắng để đuổi kịp kế hoạch", ông Nghiệp, đại diện Ban điều hành dự án chia sẻ.
Trên toàn tuyến, 43 mũi thi công đã được triển khai với 640 kỹ sư, công nhân và 410 đầu máy, thiết bị hoạt động liên tục theo ca kíp. Giá trị thực hiện từ mức 322 tỷ đồng vào tháng 11/2025 đã tăng lên 380 tỷ đồng chỉ sau hơn một tháng.
Cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn chỉ là một trong rất nhiều dự án thuộc đại công trường cao tốc trên cả nước đang tăng tốc thi công. Sau cột mốc hơn 3.000km cao tốc hoàn thành và đưa vào khai thác trong năm 2025, ngành giao thông bước vào giai đoạn mới, hướng tới mục tiêu 5.000km cao tốc vào năm 2030.
Phân cấp mạnh mẽ cho địa phương
Cuối tháng 12/2025, hàng loạt dự án cao tốc quy mô lớn như Tân Phú - Bảo Lộc, Quy Nhơn - Pleiku chính thức được phân cấp cho địa phương làm cơ quan chủ quản và nhanh chóng khởi động. Việc phân cấp mạnh mẽ được kỳ vọng sẽ rút ngắn quy trình, tăng tính chủ động, giúp các dự án sớm vào guồng thi công.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Việt Hùng kiểm tra hiện trường cao tốc Hoài Nhơn - Quy Nhơn ngày 15/5/2025.
Theo Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ Xây dựng), Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã xác định hình thành 41 tuyến cao tốc với tổng chiều dài khoảng 9.000km. Đến hết năm 2025, cả nước có 3.345km tuyến chính đường cao tốc và 458km nút giao, đường dẫn được đưa vào khai thác.
Giai đoạn 2026-2030 được xác định là chặng nước rút, với hơn 1.000km cao tốc từ các dự án chuyển tiếp và đang thi công sẽ hoàn thành như: Hữu Nghị - Chi Lăng; Gia Nghĩa - Chơn Thành; Mỹ An - Cao Lãnh; Hòa Bình - Mộc Châu, Chợ Mới - Bắc Kạn; Ninh Bình - Hải Phòng; Đồng Đăng - Trà Lĩnh; Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột; TP.HCM - Chơn Thành; Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng; Cao Lãnh - An Hữu; Vành đai 4 Hà Nội; Quy Nhơn - Pleiku; Dầu Giây - Tân Phú; Tân Phú - Bảo Lộc; TP.HCM - Mộc Bài.
Trên các đại công trường ấy, từ miền núi phía Bắc đến Tây Nguyên, Đồng bằng sông Cửu Long, tinh thần "vượt nắng, thắng mưa", tranh thủ từng giờ thi công đang lan tỏa.
Tập trung giải pháp then chốt
Hiện thực hóa mục tiêu hoàn thành 5.000km cao tốc vào năm 2030, ông Nguyễn Thế Minh, Phó cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng) đưa ra 5 giải pháp then chốt.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà kiểm tra tiến độ thi công dự án cao tốc Cần Thơ - Cà Mau ngày 1/10/2025.
Một là, các địa phương tiếp tục rà soát tổ chức bộ máy, không để việc thực hiện chính quyền 2 cấp làm gián đoạn công việc, đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, cấp mỏ vật liệu cho các dự án.
Hai là, từng bộ, ngành, địa phương, chủ đầu tư, nhà thầu tiếp tục đổi mới tư duy, cách nghĩ, cách làm, khắc phục khó khăn, vướng mắc, áp dụng các giải pháp kỹ thuật để tăng tốc, bứt phá, đưa các dự án về đích đúng và vượt tiến độ, đảm bảo nguyên tắc "6 rõ": Rõ người - Rõ việc - Rõ thời gian - Rõ trách nhiệm - Rõ sản phẩm - Rõ thẩm quyền.
Bộ Xây dựng với vai trò cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo tiếp tục theo dõi, nắm bắt các tồn tại vướng mắc để tham mưu các Phó Thủ tướng Chính phủ trực tiếp kiểm tra, chỉ đạo xử lý, kịp thời tham mưu Thủ tướng Chính phủ các giải pháp đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị đầu tư, tiến độ thực hiện các dự án.
Ba là, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục rà soát các tồn tại, khó khăn vướng mắc trong việc cấp mỏ vật liệu, kịp thời tham mưu Chính phủ ban hành Nghị quyết để tháo gỡ khó khăn trong triển khai Luật Địa chất khoáng sản.
Bốn là, Bộ Tài chính rà soát nguồn lực để tham mưu cân đối vốn cho các dự án đường bộ cao tốc đáp ứng mục tiêu hoàn thành 5.000km vào năm 2030, sớm hoàn thành Nghị định hướng dẫn công tác đấu thầu, lựa chọn nhà đầu tư.
Năm là, đẩy mạnh huy động vốn xã hội thông qua PPP và các nguồn lực hợp pháp khác, các địa phương chủ động huy động và khai thác hiệu quả nguồn lực, tổ chức triển khai dự án linh hoạt.
Khơi thông nguồn lực
Theo ông Phùng Đức Dũng, Trưởng phòng Quản lý đầu tư công tư (Cục Đường bộ Việt Nam), đầu tư hạ tầng luôn cần nguồn vốn rất lớn. Do vốn ngân sách phải tập trung cho nhiều nhiệm vụ quan trọng khác, nên huy động nguồn lực PPP chính là giải pháp hiệu quả.
Giai đoạn 2026-2030 được xác định là chặng nước rút với hơn 1.000km cao tốc từ các dự án chuyển tiếp và đang thi công sẽ hoàn thành. (Trong ảnh: Thi công cao tốc Hữu Nghị - Chi Lăng).
Giai đoạn trước thời điểm Luật PPP ban hành (trước năm 2020), Việt Nam đã huy động khoảng 712.774 tỷ đồng (khoảng 27,4 tỷ USD) đầu tư 242 dự án hạ tầng giao thông theo phương thức PPP.
Song, do các dự án này triển khai trước thời điểm Luật PPP ban hành, pháp luật về đầu tư theo hình thức hợp đồng BOT còn một số hạn chế, việc điều chỉnh chính sách, pháp luật và quy hoạch phù hợp với yêu cầu thực tiễn trong quá trình thực hiện hợp đồng dẫn đến phát sinh vướng mắc tại một số dự án BOT giao thông, ảnh hưởng đến môi trường thu hút đầu tư.
Từ 2020 đến nay, Bộ GTVT (nay là Bộ Xây dựng) và địa phương có nhiều giải pháp tháo gỡ cho nhóm dự án này vướng mắc nhưng chưa thực hiện được do chưa có cơ sở pháp lý, quy định về việc tháo gỡ khó khăn đối với các dự án đã ký kết hợp đồng giai đoạn trước đây.
Chính phủ cũng trình Quốc hội sửa Luật PPP (Luật số 57/2024/QH15 và Luật số 90/2025/QH15) quy định tháo gỡ vướng mắc các dự án đã ký hợp đồng trước thời điểm Luật PPP ban hành, bảo đảm sự bình đẳng, công khai, minh bạch.
Đây được đánh giá là cơ sở pháp lý rất quan trọng để tháo gỡ cho các dự án BOT, khơi thông nguồn lực, xây dựng niềm tin với các doanh nghiệp, tổ chức tín dụng và là giải pháp quan trọng góp phần hoàn thành mục tiêu 5.000km cao tốc vào năm 2030.
Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (đoàn Lâm Đồng):
Biến "không thể" thành "có thể"
Chứng kiến cột mốc 3.000km cao tốc và sân bay Long Thành về đích đúng hẹn, cảm xúc lớn nhất trong tôi là sự tự hào đi kèm với niềm tin mạnh mẽ vào hiệu quả của những quyết sách đã ban hành.
Việc hoàn thành các siêu dự án này chính là minh chứng thuyết phục nhất cho tính đúng đắn của các cơ chế đặc thù mà Quốc hội đã quyết nghị, giúp tháo gỡ những nút thắt kinh niên về giải phóng mặt bằng và nguồn vốn.
Hạ tầng "đi trước mở đường" không chỉ đơn thuần là rút ngắn khoảng cách địa lý, mà quan trọng hơn là kéo giảm chi phí logistics, tạo ra không gian phát triển mới và tăng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt trên bản đồ quốc tế.
Theo tôi, "chìa khóa vàng" tạo nên kỳ tích hạ tầng năm 2025 chính là sự thống nhất tư duy và hành động giữa Quốc hội và Chính phủ với mục tiêu cao nhất là giải phóng mọi nguồn lực cho phát triển.
Thay vì làm việc theo lối mòn hành chính là chỉ tập trung "đúng quy trình" nhưng chậm trễ, toàn hệ thống đã chuyển sang tư duy kiến tạo, dám đối diện và tháo gỡ trực diện những điểm nghẽn pháp lý kinh niên.
Quốc hội không còn đứng ngoài giám sát thụ động mà đã đồng hành ngay từ khâu thiết kế chính sách, ban hành các Nghị quyết đặc thù chưa từng có tiền lệ để "cởi trói" cho những vướng mắc về giải phóng mặt bằng hay chỉ định thầu.
Việc phân cấp, phân quyền mạnh mẽ đã trao niềm tin và trách nhiệm thực chất cho các địa phương, giúp họ từ vị thế "người hỗ trợ" trở thành "chủ thể quyết định" và chịu trách nhiệm trực tiếp trên chính mảnh đất của mình.
Chính sự tin tưởng lẫn nhau và sự chia sẻ áp lực giữa cơ quan lập pháp và hành pháp đã tạo nên sức mạnh cộng hưởng, biến những nút thắt về cơ chế thành động lực thi công trên công trường. Khi hành lang pháp lý thông suốt gặp sự điều hành quyết liệt, chúng ta đã tạo ra một guồng quay đồng bộ, biến những mục tiêu tưởng chừng không thể thành hình hài hiện hữu của đất nước.
Cùng đó là sự kết nối giữa chính sách và thực tiễn, tôi thấy ấm lòng khi những cơ chế đặc thù mà Quốc hội thông qua đã thực sự đến được tay những người trực tiếp thi công.
Khi những vướng mắc về mỏ vật liệu, đơn giá được tháo gỡ, tinh thần của anh em trên công trường được giải tỏa, từ đó tạo ra sức mạnh cộng hưởng to lớn. Họ chính là những người hiện thực hóa những dòng chữ trong các bản Nghị quyết thành hình hài của đất nước.
Đại biểu Nguyễn Tâm Hùng (đoàn TP.HCM):
Bệ phóng đưa đất nước vào kỷ nguyên mới
Đứng trước cột mốc lịch sử 3.000km đường bộ cao tốc và bước đầu đưa vào sử dụng "siêu sân bay" Long Thành vào những ngày cuối năm 2025, cảm xúc trong tôi có thể gói gọn trong cụm từ: "Tự hào, xúc động và kỳ vọng".
Nhìn lại những năm trước, khi chúng ta còn trăn trở với những "nút thắt cổ chai" về hạ tầng, những chuyến xe xuyên Việt mệt mỏi vì đường hẹp, hay cảnh quá tải tại các cửa ngõ hàng không, mới thấy giá trị của thời điểm hiện tại.
Việc hoàn thành 3.000km cao tốc không chỉ là những con số thống kê, mà còn là những "mạch máu" chiến lược nối liền các vùng kinh tế trọng điểm, rút ngắn khoảng cách giữa miền ngược và miền xuôi, giữa biên giới và hải đảo.
Là một đại biểu dân cử, điều khiến tôi xúc động nhất không phải là những khối bê tông cốt thép đồ sộ, mà là nụ cười đầy vẻ mãn nguyện của người dân khi những chuyến hàng nông sản được vận chuyển nhanh hơn, giá thành rẻ hơn, là niềm vui của người lao động khi cơ hội việc làm mở ra dọc theo những tuyến cao tốc mới.
Tôi đã từng đi khảo sát, kiểm tra tiến độ thi công đường cao tốc và theo dõi, tìm hiểu việc thi công nước rút để về đích hoàn thành mục tiêu đặt ra của sân bay Long Thành, mới thấu hiểu hết sự khốc liệt của thời tiết và sự phi thường của con người Việt Nam.
Hình ảnh những kỹ sư, công nhân da sạm nắng, mồ hôi ướt đẫm áo, dưới cái nắng gay gắt, nhưng bền bỉ thi công đã lay động trái tim của nhân dân và mọi cử tri. Tinh thần "vượt nắng, thắng mưa", "ăn tranh thủ ngủ khẩn trương" không còn là khẩu hiệu, mà đã trở thành nếp sống, nếp nghĩ hằng ngày của hàng vạn con người.
Đáng chú ý, đội ngũ cán bộ - kỹ sư ngành giao thông, xây dựng đã thể hiện năng lực làm chủ công nghệ, sáng tạo trong cách thức tổ chức thi công để rút ngắn thời gian mà vẫn bảo đảm chất lượng công trình ở mức cao nhất.
Kỳ tích hạ tầng năm 2025 sẽ mãi ghi dấu ấn về một thế hệ cán bộ, kỹ sư, công nhân dám nghĩ, dám làm, dám dấn thân vì một Việt Nam hùng cường.
Khi hạ tầng chiến lược đi trước một bước, con đường đi đến mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045 sẽ ngắn lại.
Trang Trần (ghi)