Đào tạo sẽ tăng yêu cầu thực hành, thí nghiệm, mô phỏng, đồng thời tích hợp AI, dữ liệu và công nghệ số; cơ sở đào tạo có thể dùng chung phòng thí nghiệm, hạ tầng số và hợp tác với viện, doanh nghiệp.
22 ngành đào tạo theo hướng liên ngành
Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành Quyết định 2888/QĐ-BGDĐT về Chuẩn chương trình đào tạo trình độ thạc sĩ và tiến sĩ các ngành về điện hạt nhân.
Chuẩn đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ các ngành về điện hạt nhân theo hướng liên ngành. (Ảnh minh họa)
Nhằm thống nhất các yêu cầu cốt lõi của chương trình, đồng thời tạo điều kiện để cơ sở đào tạo chủ động thiết kế, phát triển chương trình phù hợp với định hướng nghiên cứu, điều kiện thực tiễn và nhu cầu nhân lực của quốc gia. Qua đó, tăng tính liên thông, đổi mới sáng tạo, hội nhập quốc tế và bảo đảm chất lượng đào tạo nhân lực trình độ cao về điện hạt nhân.
Chuẩn chương trình đào tạo trình độ thạc sĩ và tiến sĩ các ngành về điện hạt nhân, xác định danh mục 22 ngành đào tạo trình độ thạc sĩ và tiến sĩ về điện hạt nhân, gồm 7 ngành cốt lõi và 15 ngành phụ trợ, liên ngành.
Nhóm ngành cốt lõi gồm Vật lý nguyên tử và hạt nhân; Kỹ thuật hạt nhân; Vật lý kỹ thuật; Kỹ thuật nhiệt; Kỹ thuật năng lượng; Kỹ thuật điện; Kỹ thuật điều khiển và tự động hóa.
15 ngành phụ trợ, liên ngành thuộc các lĩnh vực cơ khí, cơ điện tử, môi trường, vật liệu, xây dựng, hóa học, địa chất và quản lý năng lượng. Trong đó có Khoa học máy tính, Công nghệ thông tin, Kỹ thuật máy tính, Trí tuệ nhân tạo và Khoa học dữ liệu.
Việc phân nhóm dựa trên mức độ gắn kết và tính trực tiếp của nền tảng đào tạo với các quá trình vật lý, hệ thống công nghệ chính và chức năng vận hành, an toàn của nhà máy điện hạt nhân.
Người tốt nghiệp được cấp bằng theo ngành đào tạo tương ứng; phụ lục văn bằng được phép ghi chú "Điện hạt nhân" hoặc tương đương.
Tích hợp AI, dữ liệu và công nghệ số
Ba định hướng chuyên sâu gồm Công nghệ và hệ thống năng lượng điện hạt nhân; An toàn, an ninh và quản lý hạt nhân; Kỹ thuật hạt nhân số và hạ tầng thông minh.
Theo đó, chương trình không chỉ tập trung vào vật lý và công nghệ lò phản ứng, kỹ thuật nhiệt, hệ thống năng lượng, kỹ thuật điện, điều khiển - tự động hóa, an toàn và an ninh hạt nhân mà còn tích hợp các lĩnh vực công nghệ mới.
Với định hướng Kỹ thuật hạt nhân số và hạ tầng thông minh, chương trình kết hợp kiến thức kỹ thuật hạt nhân với khoa học máy tính, trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, điều khiển - tự động hóa, mô phỏng tính toán và hạ tầng kỹ thuật thông minh.
Chuẩn yêu cầu tích hợp công cụ số, mô phỏng, dữ liệu và AI phù hợp với từng định hướng, đồng thời bảo đảm liêm chính học thuật, an toàn thông tin, bảo mật dữ liệu và khả năng kiểm chứng kết quả.
Riêng định hướng Kỹ thuật hạt nhân số và hạ tầng thông minh có các nội dung thực hành như dữ liệu đặc thù nhà máy điện hạt nhân, AI và phân tích dữ liệu, Digital I&C, bản sao số, an ninh mạng hệ thống công nghiệp, kiểm tra và robot thông minh, được bố trí phù hợp với yêu cầu, cấu hình của từng chuyên sâu.
Tăng thực hành, thí nghiệm và mô phỏng
Bên cạnh kiến thức chuyên môn, Chuẩn tăng yêu cầu về thực hành, thí nghiệm, mô phỏng và giải quyết các vấn đề chuyên môn.
Chương trình phải xác định cụ thể khối lượng thực hành, thí nghiệm, mô phỏng, thực tập hoặc nghiên cứu phù hợp với ngành và định hướng đào tạo. Các học phần về vật lý lò phản ứng, kỹ thuật nhiệt và hệ thống năng lượng phải có thực hành, thí nghiệm chuyên ngành hoặc mô hình mô phỏng lò phản ứng; đồng thời bảo đảm nội dung thực hành về điện và tự động hóa.
Với thạc sĩ định hướng ứng dụng, phương pháp đào tạo chú trọng vấn đề, dự án và tình huống chuyên môn, gắn với mô phỏng, thực hành và giải quyết các vấn đề kỹ thuật, công nghệ nghề nghiệp.
Với thạc sĩ định hướng nghiên cứu và tiến sĩ, chương trình tập trung phát triển năng lực nghiên cứu độc lập; riêng đào tạo tiến sĩ phải gắn với nhóm nghiên cứu và nhiệm vụ khoa học, công nghệ.
Chuẩn chương trình đào tạo trình độ thạc sĩ và tiến sĩ các ngành về điện hạt nhân, cũng đặt ra yêu cầu về ngoại ngữ phù hợp với đặc thù lĩnh vực. Giảng viên và nhân lực tham gia chương trình phải có năng lực ngoại ngữ gắn với khả năng giảng dạy, nghiên cứu, khai thác tài liệu khoa học, tiêu chuẩn, quy chuẩn và tài liệu kỹ thuật chuyên ngành điện hạt nhân.
Dùng chung hạ tầng, tăng hợp tác đào tạo
Để đáp ứng yêu cầu thực hành, cơ sở vật chất, công nghệ và học liệu phải phù hợp với yêu cầu đào tạo, nghiên cứu và sự phát triển của khoa học, công nghệ.
Cơ sở đào tạo có thể đáp ứng điều kiện thực hành bằng nhiều hình thức: sở hữu trực tiếp; dùng chung trong cơ sở đào tạo; hợp tác với viện, doanh nghiệp hoặc cơ sở khác; sử dụng hạ tầng số, điện toán đám mây và phần mềm từ xa. Với nguồn, thiết bị bức xạ, việc sử dụng phải tuân thủ quy định hiện hành. Từng hình thức đáp ứng phải có minh chứng phù hợp.
Các điều kiện thực hành có thể phục vụ nhiều hướng đào tạo, từ vật lý lò phản ứng, thủy nhiệt và truyền nhiệt, hệ thống nhà máy điện hạt nhân, điện và nguồn điện an toàn, đo lường - điều khiển đến phân tích an toàn, đánh giá rủi ro, an toàn bức xạ, an ninh hạt nhân và ứng phó sự cố.
Đặt ra yêu cầu đối với đội ngũ giảng viên và nhân lực hỗ trợ, trong đó chú trọng chuyên môn phù hợp với từng định hướng đào tạo, kinh nghiệm nghiên cứu và khả năng tham gia hoạt động đào tạo, nghiên cứu trong lĩnh vực điện hạt nhân.
Đồng thời, các cơ sở đào tạo được khuyến khích tăng cường hợp tác với Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), các cơ sở nghiên cứu, cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức nghề nghiệp và tổ chức quốc tế có uy tín; xem xét sử dụng tài liệu hướng dẫn của IAEA và các tổ chức tương đương làm nguồn học liệu quan trọng.
Chương trình đào tạo trình độ thạc sĩ và tiến sĩ các ngành về điện hạt nhân đã ban hành trước ngày Quyết định có hiệu lực phải được cơ sở đào tạo rà soát, điều chỉnh để bảo đảm đáp ứng các tiêu chí của Chuẩn trong thời hạn 36 tháng kể từ ngày Quyết định có hiệu lực.