Đăng kiểm hết “nặng giấy tờ”

Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh thay cho tập giấy tờ dày cộp, nhiều chủ xe có thể hoàn tất thủ tục đăng kiểm nhanh chóng, thuận lợi.

Từ chỗ được ví là "nặng giấy tờ", giờ đây chuyển đổi số đã từng bước thay đổi quan niệm và cách vận hành của đăng kiểm.

Bất ngờ vì sự thuận tiện

Một buổi sáng áp tết Nguyên đán, tại cơ sở Đăng kiểm 2903V trên địa bàn phường Cầu Giấy (Hà Nội), anh Nguyễn Hữu Nam thong thả bước vào khu làm thủ tục.

Không kẹp theo tập hồ sơ giấy như thường thấy, trên tay anh chỉ là chiếc điện thoại thông minh đã mở sẵn ứng dụng VNeID. Ít phút sau, chiếc ô tô con của anh được đưa vào dây chuyền kiểm định.

"Thật sự tôi không nghĩ mọi việc lại nhanh và đơn giản đến vậy", anh Nam chia sẻ khi xe vừa hoàn tất kiểm tra kỹ thuật.

Chứng nhận đăng ký xe bản giấy của anh bị thất lạc, đang chờ làm lại. Đúng lúc xe đến hạn đăng kiểm, anh không khỏi lo lắng vì thiếu giấy tờ gốc. Nhưng chỉ với đăng ký xe điện tử tích hợp trên VNeID, chiếc xe vẫn được tiếp nhận kiểm định theo đúng quy định mới.

Câu chuyện của anh Nam là điển hình cho những thay đổi đang diễn ra từng ngày trong hoạt động đăng kiểm đường bộ, lĩnh vực vốn được xem là "nặng giấy tờ", thủ công và không ít phiền hà suốt nhiều năm qua.

Theo lãnh đạo cơ sở Đăng kiểm 2903V, việc chấp nhận đăng ký xe điện tử trên VNeID để làm thủ tục đăng kiểm đã nhận được sự đồng thuận lớn từ phía người dân và doanh nghiệp.

Không chỉ hỗ trợ những trường hợp mất, quên hoặc đang làm lại giấy đăng ký xe, quy định này còn giúp hạn chế tình trạng rơi rớt, hư hỏng giấy tờ trong quá trình di chuyển đến cơ sở đăng kiểm.

Số hóa "lý lịch kỹ thuật" phương tiện

Ở một câu chuyện khác, anh Nguyễn Minh Hải (trú tại phường Xuân Phương, Hà Nội) cũng cảm nhận rõ lợi ích của công nghệ và dữ liệu số.

Anh Hải mua lại một chiếc xe bán tải cũ, từng được cải tạo lắp thêm nắp thùng tại một cơ sở đăng kiểm ở TP.HCM. Tuy nhiên, chủ xe cũ chưa làm thủ tục đổi chứng nhận đăng ký xe sau cải tạo.

"Nếu theo quy định trước đây, tôi phải quay lại đúng cơ sở đăng kiểm nơi đã nghiệm thu cải tạo để xin cấp lại giấy chứng nhận, rất mất thời gian và chi phí đi lại", anh Hải kể.

Nhưng nay, nhờ dữ liệu phương tiện đã được số hóa và quản lý tập trung, anh có thể đến bất kỳ cơ sở đăng kiểm nào gần nhà để xin cấp lại giấy chứng nhận cải tạo, hoàn tất thủ tục đăng kiểm định kỳ.

Đằng sau sự thuận tiện ấy là cả một hệ thống phần mềm quản lý dữ liệu về phương tiện và kết quả kiểm định xe cơ giới do Cục Đăng kiểm Việt Nam xây dựng và triển khai thống nhất trên toàn quốc.

Dữ liệu không chỉ lưu trữ thông số kỹ thuật của phương tiện ngay từ lần kiểm định đầu tiên, mà còn cập nhật toàn bộ quá trình thay đổi, cải tạo, cũng như kết quả kiểm tra qua từng kỳ kiểm định: Từ thông số đo thiết bị đến các hư hỏng, khiếm khuyết nếu có.

Nói cách khác, "lý lịch kỹ thuật" của mỗi phương tiện đã được số hóa đầy đủ, giúp đăng kiểm viên, cơ quan quản lý và cả chủ xe dễ dàng tra cứu, đối chiếu.

Sớm cấp giấy chứng nhận điện tử

Theo ông Nguyễn Tô An, Phó cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam, chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà là tất yếu.

Cục Đăng kiểm Việt Nam đang nâng cấp, xây dựng lại toàn bộ hệ thống công nghệ thông tin theo hướng dữ liệu tập trung, cập nhật theo thời gian thực.

Các phần mềm nghiệp vụ sẽ được thiết kế xoay quanh một cơ sở dữ liệu dùng chung, lưu trữ trên máy chủ của Cục Đăng kiểm Việt Nam. Mọi thông tin phát sinh tại các cơ sở đăng kiểm trên cả nước sẽ được cập nhật tức thời, hạn chế tối đa sự can thiệp thủ công.

Cục Đăng kiểm Việt Nam đang khẩn trương hoàn thiện phần mềm cấp giấy chứng nhận đăng kiểm điện tử cho xe cơ giới và xe máy chuyên dùng. Phần mềm này cũng tích hợp chức năng lập hồ sơ miễn kiểm định đối với các loại xe thuộc diện được miễn theo quy định. Dự kiến, toàn bộ hệ thống sẽ hoàn thành và đưa vào vận hành trong quý I/2026.

Khi đó, trên tem kiểm định dán trên phương tiện sẽ được in mã QR. Chỉ cần quét mã, người dân và lực lượng chức năng có thể tra cứu đầy đủ chứng nhận đăng kiểm điện tử, thay thế cho giấy chứng nhận bản cứng như hiện nay.

Cùng đó, Cục Đăng kiểm Việt Nam cũng đang xây dựng ứng dụng đăng kiểm trên thiết bị di động dành cho chủ xe; các trang web chuyên biệt phục vụ việc tra cứu thông tin kiểm định, nộp phí trực tuyến cho các cơ sở đăng kiểm; cũng như hệ thống giám sát hoạt động đăng kiểm dành cho Sở Xây dựng các tỉnh, thành phố.

TS Khương Kim Tạo, nguyên Phó chánh Văn phòng Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia nhận định: "Chuyển sang chứng nhận điện tử không chỉ thuận tiện, mà còn góp phần chấm dứt tình trạng mua bán giấy chứng nhận đăng kiểm, tem kiểm định giả - một vấn đề từng gây nhức nhối".

Việc lực lượng chức năng chỉ cần quét mã QR để kiểm tra toàn bộ thông tin phương tiện sẽ giúp nâng cao hiệu quả kiểm soát, đồng thời giảm tranh cãi, khiếu nại trong quá trình xử lý vi phạm.

Bỏ giấy chứng nhận đăng kiểm bản giấy sẽ giúp tiết kiệm đáng kể chi phí in ấn, quản lý phôi ấn chỉ. Với hàng triệu phương tiện đang lưu hành, số tiền tiết kiệm được cho ngân sách và xã hội là không hề nhỏ. Quan trọng hơn, người dân sẽ không còn nỗi lo mất, rách, hỏng giấy chứng nhận, cũng như không phải làm lại các thủ tục cấp lại rườm rà, tốn kém thời gian.

Minh bạch hơn

Theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, thời gian tới, công tác kiểm định xe cơ giới sẽ được giám sát trực tuyến thông qua hệ thống camera và phân tích dữ liệu. Các dấu hiệu bất thường như: Thời gian kiểm định quá ngắn, góc quay camera không đúng quy định, can thiệp kết quả hoặc bỏ qua hạng mục kiểm tra… sẽ được hệ thống tự động phát hiện và cảnh báo.

Cùng đó, phần mềm quản lý kiểm định xe cơ giới phiên bản mới sẽ cho phép quản lý toàn diện từ cơ sở đăng kiểm, thiết bị kiểm định, đăng kiểm viên, đến hồ sơ phương tiện. Hệ thống cũng kết nối với dữ liệu đăng ký xe và dữ liệu vi phạm hành chính qua hình ảnh của Cục Cảnh sát giao thông, tạo thành mạng lưới thông tin liên thông.

Các chức năng quản lý chứng nhận chất lượng xe cơ giới cải tạo cũng được tích hợp đầy đủ, từ cấp giấy chứng nhận, cập nhật thông số cải tạo đến kết nối với phần mềm điều khiển thiết bị của các nhà cung cấp.

Tất cả nhằm hướng tới một mục tiêu chung: Giảm tối đa sự can thiệp của con người vào quy trình, từ đó thu hẹp "khoảng trống" cho tiêu cực phát sinh.