Dự thảo thông tư mới của Cục Hàng hải và Đường thuỷ Việt Nam đề xuất nâng tiêu chuẩn chuyên môn, thời gian đi biển và thực tập trực ca đối với nhiều chức danh thuyền viên.
Cục Hàng hải và Đường thuỷ Việt Nam đang lấy ý kiến cho dự thảo Thông tư quy định về tiêu chuẩn chuyên môn, chứng chỉ chuyên môn, đào tạo, huấn luyện thuyền viên và định biên an toàn tối thiểu của tàu biển Việt Nam, thay thế Thông tư 20/2023.
Việc điều chỉnh các quy định liên quan tới về tiêu chuẩn chuyên môn, chứng chỉ chuyên môn thuyền viên nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn theo Công ước quốc tế và phù hợp tình hình thực tế (Ảnh minh hoạ).
Điểm đáng chú ý trong dự thảo là việc điều chỉnh tiêu chuẩn cấp Giấy chứng nhận khả năng chuyên môn cho các vị trí trên tàu từ 500 GT đến dưới 3000 GT.
Trong đó, đối với đại phó, thuyền viên cần có tối thiểu 24 tháng đảm nhiệm chức danh sỹ quan boong trên tàu từ 500 GT trở lên; hoặc 24 tháng làm sỹ quan boong trên tàu dưới 500 GT hành trình không gần bờ.
Đối với thuyền trưởng, yêu cầu tối thiểu 24 tháng đảm nhiệm chức danh đại phó tàu từ 500 GT trở lên; hoặc 24 tháng làm đại phó tàu dưới 500 GT hành trình không gần bờ. Ngoài ra, thuyền viên có thể đáp ứng điều kiện nếu có 12 tháng làm thuyền trưởng tàu từ 50 GT đến dưới 500 GT hành trình gần bờ kết hợp với 12 tháng làm đại phó tàu từ 500 GT trở lên.
Theo Cục Hàng hải và Đường thuỷ VN, việc bổ sung tiêu chuẩn đối với loại hình tàu dưới 500 GT hành trình không gần bờ nhằm tạo sự đồng bộ và tương xứng với trình độ chuyên môn của đội ngũ sỹ quan hiện nay.
Dự thảo cũng quy định rõ điều kiện cấp chứng chỉ cho sỹ quan boong tàu từ 500 GT trở lên. Người được cấp bằng phải hoàn thành chương trình huấn luyện theo quy định hoặc có tối thiểu 36 tháng đi biển. Trong đó, phải có ít nhất 18 tháng thực tế trên tàu từ 500 GT trở lên, bao gồm 6 tháng thực tập trực ca buồng lái dưới chức danh thủy thủ trực ca AB.
Đối với trường hợp chuyển tiếp từ tàu dưới 500 GT hành trình gần bờ lên tàu lớn, thuyền viên bắt buộc phải có ít nhất 6 tháng thực tập trực ca buồng lái trên tàu từ 500 GT trở lên và được cơ quan quản lý xác nhận.
Ngoài ra, dự thảo còn bổ sung quy định đối với thuyền viên làm việc trên tàu công vụ dưới 500 GT hành trình không gần bờ. Nhóm đối tượng này cần có tối thiểu 36 tháng đi biển, với ít nhất 18 tháng trên tàu công vụ và 6 tháng thực tập trực ca buồng lái (chức danh AB) để được công nhận chuyên môn.
Dự thảo cũng làm rõ khái niệm sỹ quan làm việc trên tàu biển. Theo đó, sỹ quan là một thành viên trong thuyền bộ nhưng không phải thuyền trưởng, có đủ điều kiện, tiêu chuẩn đảm nhiệm một trong các chức danh trên tàu, bao gồm: đại phó, sỹ quan boong, sỹ quan vô tuyến điện GMDSS; máy hai, sỹ quan máy, sỹ quan kỹ thuật điện.
Theo Cục Hàng hải và Đường thuỷ VN, Việt Nam là quốc gia thành viên Công ước quốc tế về tiêu chuẩn huấn luyện, cấp chứng chỉ và trực ca cho thuyền viên (STCW) và các sửa đổi, bổ sung.
Để triển khai thực hiện Công ước, Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) đã ban hành Thông tư số 20/2023 quy định về tiêu chuẩn chuyên môn, chứng chỉ chuyên môn, đào tạo, huấn luyện thuyền viên và định biên an toàn tối thiểu của tàu biển Việt Nam.
Tuy nhiên, thời gian gần đây, dưới sự phát triển của khoa học, công nghệ, liên quan đến chuyển đổi số, chuyển đổi năng lượng sạch, giảm phát thải CO2...
Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) đã liên tục ban hành và cập nhật nhiều nghị quyết, thông tri và chương trình huấn luyện mẫu (Model Courses).
Các thay đổi này đã tạo ra những yêu cầu mới đối với công tác đào tạo, huấn luyện và cấp chứng chỉ thuyền viên mà Việt Nam, với tư cách là Quốc gia thành viên, có nghĩa vụ thực thi. Do đó, các quy định hiện hành đã phát sinh một số bất cập chưa đáp ứng yêu cầu của thực tiễn.
"Việc xây dựng Thông tư được đánh giá là cần thiết nhằm tạo cơ sở pháp lý thống nhất, làm căn cứ cho việc đầu tư, nâng cấp cơ sở đào tạo, cũng là công cụ quan trọng để quản lý, kiểm soát và nâng cao chất lượng đào tạo, huấn luyện thuyền viên hàng hải trong bối cảnh hội nhập quốc tế", cơ quan soạn thảo khẳng định.
Các đề xuất điều chỉnh tại dự thảo được kỳ vọng sẽ giúp đội ngũ thuyền viên Việt Nam chuẩn hóa năng lượng, tự tin làm việc trong môi trường quốc tế theo đúng lộ trình của Công ước STCW.