Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đề xuất trao thêm quyền tự chủ cho các trường trong tuyển sinh, đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ, đồng thời tăng yêu cầu về chất lượng, nghiên cứu khoa học và trách nhiệm giải trình.
Tăng liên thông, linh hoạt đào tạo
Theo Dự thảo Thông tư được xây dựng nhằm hoàn thiện khung pháp lý thống nhất về tuyển sinh và tổ chức đào tạo trình độ thạc sĩ, tiến sĩ, trên cơ sở Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục năm 2025 và Luật Giáo dục đại học (sửa đổi) năm 2025.
Bộ GD&ĐT đề xuất tăng tự chủ, gắn đào tạo sau đại học với nghiên cứu khoa học
Nếu được ban hành, quy định mới sẽ thay thế Thông tư số 23/2021/TT-BGDĐT về tuyển sinh và đào tạo trình độ thạc sĩ và Thông tư số 18/2021/TT-BGDĐT về tuyển sinh và đào tạo trình độ tiến sĩ.
Điểm đáng chú ý của quy chế mới là chuyển mạnh từ quản lý quy trình đào tạo sang quản lý chất lượng, chuẩn đầu ra và trách nhiệm giải trình của cơ sở đào tạo.
Theo đó, Bộ GD&ĐT chỉ quy định các nguyên tắc, yêu cầu và chuẩn tối thiểu, tạo dư địa để các trường chủ động xây dựng quy định phù hợp với điều kiện thực tiễn và đặc thù từng chương trình đào tạo.
Các cơ sở đào tạo được quyền quyết định hình thức, phương thức tổ chức đào tạo, kế hoạch học tập toàn khóa và thời gian đào tạo chuẩn; đồng thời phải bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan và công bằng trong tuyển sinh cũng như quá trình đào tạo.
Vai trò và trách nhiệm của cơ sở đào tạo, đơn vị chuyên môn cũng được tăng cường trong quản lý học thuật, theo dõi quá trình học tập và nghiên cứu của học viên, nghiên cứu sinh.
Quy chế mới cho phép ứng dụng công nghệ thông tin trong tuyển sinh, đăng ký dự tuyển, quản lý và lưu trữ hồ sơ người học, với điều kiện bảo đảm độ tin cậy, tính xác thực và công bằng trong đánh giá.
Nhiều quy định mới được bổ sung nhằm tăng tính liên thông giữa các trình độ đào tạo trong giáo dục đại học.
Kết quả học tập và chứng chỉ giáo dục đại học dùng để công nhận, chuyển đổi tín chỉ sẽ có giá trị trong vòng 60 tháng kể từ ngày hoàn thành học phần hoặc được cấp chứng chỉ.
Người học phải hoàn thành chương trình trong thời gian tối thiểu bằng hai phần ba và tối đa không vượt quá 2,5 lần thời gian đào tạo chuẩn. Trường hợp quá thời hạn nhưng chưa hoàn thành chương trình, người học phải được xét lại điều kiện đầu vào và chỉ được bảo lưu các học phần, chứng chỉ còn thời hạn công nhận.
Đối với chương trình đào tạo tích hợp, người học tích lũy đủ số tín chỉ ở trình độ nào sẽ được xem xét cấp bằng ở trình độ tương ứng theo quy định của chương trình.
Gắn đào tạo sau đại học với nghiên cứu khoa học
Đáng chú ý, chương trình đào tạo tiến sĩ được quy định chỉ tổ chức theo hình thức chính quy nhằm tăng cường môi trường học thuật, nghiên cứu và bảo đảm chất lượng đào tạo nghiên cứu sinh.
Quy chế tiếp tục siết yêu cầu về năng lực học thuật, năng lực nghiên cứu khoa học và trách nhiệm của đội ngũ giảng viên, người hướng dẫn; đồng thời bổ sung quy định về giảng viên hướng dẫn đồng cơ hữu và giảng viên hướng dẫn là người nước ngoài.
Yêu cầu về công bố khoa học đối với nghiên cứu sinh cũng được quy định cụ thể, minh bạch hơn, kèm quy định về phản biện độc lập luận án tiến sĩ.
Một điểm mới đáng chú ý là cơ chế miễn phản biện độc lập đối với nghiên cứu sinh có kết quả nghiên cứu xuất sắc đạt chuẩn quốc tế cao. Theo đó, nghiên cứu sinh phải có ít nhất ba bài báo WoS/Scopus liên quan trực tiếp đến luận án, trong đó tối thiểu hai bài thuộc nhóm Q1.
Ngoài ra, quy chế bổ sung quy định cho phép tổ chức bảo vệ luận án trực tuyến trong trường hợp cần thiết, với điều kiện bảo đảm chất lượng, tính khách quan, công khai và minh bạch.
Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến đối với Dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tuyển sinh và đào tạo sau đại học trên Cổng thông tin điện tử của Bộ.