Bộ Xây dựng đang tham vấn dự thảo Quyết định thay thế Quyết định 876/QĐ-TTg, định hướng cụ thể hóa lộ trình chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí nhà kính trong GTVT, đồng thời tăng cường phân cấp và phát huy vai trò của doanh nghiệp.
Cụ thể hóa lộ trình chuyển đổi xanh trong giao thông, Hà Nội, TP.HCM giữ vai trò đầu tàu
Phát biểu tại Hội nghị tham vấn Báo cáo tổng kết thực hiện Quyết định số 876/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và dự thảo Quyết định phê duyệt Chương trình hành động chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí nhà kính trong lĩnh vực giao thông vận tải, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng Nguyễn Hữu Tiến cho biết, dự thảo Quyết định được xây dựng trên cơ sở kế thừa những kết quả đạt được, đồng thời cập nhật các yêu cầu mới về bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu và xu hướng phát triển công nghệ giao thông.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn chủ trì Hội nghị.
Quá trình xây dựng dự thảo được thực hiện trên cơ sở tổng kết thực tiễn triển khai Quyết định 876, đồng thời bám sát các chủ trương, chính sách mới của Đảng và Nhà nước về bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu, phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Điểm nhấn của dự thảo là cụ thể hóa lộ trình chuyển đổi năng lượng xanh, tăng cường phân cấp, phát huy vai trò dẫn dắt của các đô thị lớn và lấy doanh nghiệp làm trung tâm thực hiện.
Một trong những nội dung mới quan trọng là chi tiết hóa lộ trình chuyển đổi năng lượng xanh theo từng loại hình công nghệ, phương thức vận tải, địa phương và hệ thống hạ tầng trạm sạc, cung ứng năng lượng.
Các nội dung về quy hoạch hạ tầng, kết nối và thị trường vận tải cũng được tính toán nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất trong quá trình triển khai.
Về định hướng thực hiện, dự thảo xác định trọng tâm, trọng điểm, trong đó Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh được phân định vai trò đầu tàu dẫn dắt, tạo động lực thúc đẩy chuyển đổi xanh tại các địa phương khác.
Đối với những loại hình phương tiện có tiềm năng và mức độ sẵn sàng cao về công nghệ, việc chuyển đổi sẽ được đẩy nhanh. Ngược lại, với những loại hình còn gặp nhiều rào cản, thách thức, lộ trình sẽ được cân nhắc phù hợp với điều kiện thực tế.
Đối với lĩnh vực đường thủy nội địa, ông Nguyễn Hữu Tiến cho biết, chuyển đổi năng lượng xanh không chỉ góp phần giảm phát thải khí nhà kính mà còn mang lại nhiều lợi ích về môi trường, như hạn chế nguy cơ ô nhiễm dầu từ nước dằn tàu, bảo vệ hệ sinh thái và nâng cao giá trị các điểm du lịch, danh lam thắng cảnh.
Trên cơ sở đó, dự thảo đề xuất đẩy mạnh thí điểm chuyển đổi năng lượng xanh đối với tàu du lịch tại các khu du lịch quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia, qua đó tạo tiền đề mở rộng chuyển đổi đối với hệ thống phương tiện thủy trong thời gian tới.
Phân cấp mạnh, doanh nghiệp là trung tâm
Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng Nguyễn Hữu Tiến cho biết dự thảo thay thế Quyết định 876 chú trọng cụ thể hóa lộ trình chuyển đổi năng lượng xanh.
Một điểm mới khác là dự thảo đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đề cao vai trò của chính quyền địa phương và doanh nghiệp.
Theo đó, các bộ, ngành Trung ương tập trung xây dựng chính sách, định hướng và thúc đẩy thực hiện; địa phương đóng vai trò tổ chức triển khai, trong khi doanh nghiệp được xác định là trung tâm của quá trình thực thi.
Đối với những công nghệ năng lượng xanh có tiềm năng nhưng chưa được ứng dụng phổ biến, dự thảo định hướng đẩy mạnh nghiên cứu, thí điểm, trong đó doanh nghiệp Nhà nước và các doanh nghiệp đầu ngành giữ vai trò nòng cốt.
Phó Vụ trưởng Nguyễn Hữu Tiến nhấn mạnh, việc thúc đẩy nghiên cứu, thí điểm sẽ góp phần biến những rào cản, thách thức thành cơ hội phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, phù hợp với tinh thần Nghị quyết 57.
Thông tin về quá trình tiếp thu ý kiến, ông Nguyễn Hữu Tiến cho biết, Bộ Xây dựng đã nhận được ý kiến đóng góp của 4 bộ, ngành, 24 sở và UBND các tỉnh, cùng 25 ý kiến của các hiệp hội, hội doanh nghiệp liên quan.
Trên cơ sở các ý kiến góp ý, dự thảo đã được bổ sung một số nội dung đáng chú ý. Trong đó, phương tiện điện hóa theo quy định tại thông tư mới của Bộ Xây dựng được đưa vào chương trình như một bước đệm, tạo không gian thúc đẩy chuyển giao công nghệ và đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2030.
Cụ thể, dự thảo bổ sung phương tiện có mức tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch dưới 70% hoặc phương tiện thuần điện có phạm vi hoạt động trên 250 km vào một số lộ trình nhằm thúc đẩy chuyển giao công nghệ sản xuất.
Đồng thời, dự thảo đã rà soát, điều chỉnh một số lộ trình đối với khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa và vùng đặc biệt khó khăn, nơi điều kiện chuyển đổi năng lượng chưa sẵn sàng.
Việc triển khai tại các khu vực này sẽ được xem xét phù hợp với điều kiện thực tế, tránh áp dụng cứng nhắc các yêu cầu chuyển đổi khi hạ tầng và công nghệ chưa đáp ứng.
Đối với hệ thống trạm sạc, dự thảo tính đến yêu cầu tích hợp hệ thống tích trữ năng lượng và năng lượng tái tạo, góp phần bảo đảm khả năng cung ứng, an toàn hệ thống và an ninh năng lượng.
Bên cạnh đó, các nội dung liên quan đến chính sách khuyến khích, thu hút nguồn lực xã hội và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn tài chính xanh cũng đang được nghiên cứu, hoàn thiện.
Đây sẽ là cơ sở để các cơ quan chuyên môn xây dựng chính sách cụ thể, đồng thời tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực trong và ngoài nước phục vụ chuyển đổi năng lượng xanh.
Theo ông Nguyễn Hữu Tiến, doanh nghiệp không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là chủ thể triển khai các chương trình chuyển đổi xanh. Việc tăng cường kết nối giữa Nhà nước, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp sẽ góp phần thúc đẩy các chương trình nghiên cứu, thí điểm, từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển hệ thống giao thông xanh, bền vững.
