Diễn tập mô phỏng tình huống drone xâm nhập, đe dọa an toàn bay tại Cảng hàng không quốc tế Nội Bài nhằm kiểm tra năng lực phối hợp, chia sẻ thông tin, ra quyết định và khả năng phục hồi khai thác của các đơn vị trong tình huống bất thường.
Kiểm tra thực chất năng lực phối hợp
Chiều nay (25/8) Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM), Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) và Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) phối hợp tổ chức Diễn tập mô phỏng tình huống drone xâm nhập vùng cấm bay, đe dọa uy hiếp an toàn bay tại Cảng hàng không quốc tế Nội Bài (3A.2026).
Ông Nguyễn Mạnh Kiên, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam phát biểu tại buổi diễn tập.
Phát biểu khai mạc diễn tập, ông Nguyễn Mạnh Kiên, Phó tổng giám đốc VATM cho biết, hoạt động của thiết bị bay không người lái (UAV) ngày càng phổ biến, đa dạng và khó kiểm soát. Việc UAV hoạt động trái phép tại khu vực cảng hàng không, sân bay có thể gây ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn bay, làm gián đoạn hoạt động cất, hạ cánh và tác động dây chuyền tới toàn bộ hệ thống khai thác.
Theo ông Kiên, những vụ việc xảy ra tại một số cảng hàng không trong thời gian qua cho thấy đây không còn là nguy cơ mang tính giả định. Chỉ một UAV xuất hiện trong khu vực hoạt động bay cũng có thể buộc các cơ quan, đơn vị phải đưa ra những quyết định quan trọng trong thời gian rất ngắn, trong điều kiện thông tin ban đầu còn chưa đầy đủ và áp lực khai thác không ngừng gia tăng.
"Ứng phó với tình huống này không phải là nhiệm vụ riêng của bất kỳ một cơ quan hay đơn vị nào", ông Kiên nhấn mạnh.
Theo ông Kiên, bên cạnh yêu cầu bảo đảm an toàn cho tàu bay, các đơn vị còn phải đồng thời thực hiện nhiều nhiệm vụ có mối quan hệ chặt chẽ như xác minh, chia sẻ thông tin; điều tiết luồng không lưu; quản lý tàu bay trên không và mặt đất; bố trí vị trí đỗ; điều hành hoạt động tại nhà ga; điều chỉnh lịch bay, đội tàu, tổ bay; phục vụ hành khách; phối hợp với các cơ quan, lực lượng chức năng và đánh giá đầy đủ điều kiện trước khi từng bước khôi phục hoạt động.
Vì vậy, năng lực ứng phó không chỉ phụ thuộc vào quy trình của từng đơn vị mà còn phụ thuộc rất lớn vào khả năng phối hợp giữa các bên.
Việc thông tin có được truyền đi kịp thời; các bên có cùng hiểu đúng về tình huống; trách nhiệm, thẩm quyền có được xác định rõ; các quyết định có được phối hợp thống nhất và thực hiện đúng thời điểm là những yếu tố có thể quyết định hiệu quả xử lý trong thực tế.
"Mục đích diễn tập để kiểm tra thực chất; nhận diện những điểm còn chưa rõ, chưa đồng bộ hoặc chưa phù hợp; để phát hiện những khoảng trống trước khi các khoảng trống đó trở thành khó khăn trong tình huống thực tế. Mỗi vấn đề được phát hiện trong diễn tập hôm nay sẽ là một cơ hội để chúng ta hoàn thiện quy trình và nâng cao năng lực ứng phó trong tương lai", Phó tổng giám đốc VATM nói.
Thông qua diễn tập, các đơn vị rà soát cơ chế phối hợp, phân định trách nhiệm, kênh trao đổi thông tin, khả năng ra quyết định và phương án xử lý trong điều kiện tình huống diễn biến nhanh.
Nâng cao khả năng sẵn sàng cho các tình huống bất thường
Phần diễn tập chính được thực hiện dưới hình thức mô phỏng, sử dụng video, dữ liệu chuyến bay và các thông tin, tình huống giả định theo đề bài. Tình huống cụ thể không được công bố trước nhằm kiểm tra khả năng phản ứng và việc tuân thủ quy trình của các lực lượng tham gia.
Tình huống giả định đặt ra việc phương tiện bay không người lái xuất hiện trái phép trong khu vực có khả năng ảnh hưởng đến hoạt động tại Cảng hàng không quốc tế Nội Bài trong giờ cao điểm, làm phát sinh yêu cầu triển khai các biện pháp bảo đảm an toàn và điều tiết khai thác.
Kịch bản được xây dựng theo hướng mô phỏng tác động liên hoàn đến hoạt động bay trên không và mặt đất, vùng trời tiếp cận, khu bay, vị trí đỗ, nhà ga, dịch vụ mặt đất, đội tàu, tổ bay và hành khách.
Toàn bộ dữ liệu và tình huống diễn tập được tách biệt với hệ thống khai thác thực tế, không ảnh hưởng đến hoạt động khai thác bình thường tại Cảng hàng không quốc tế Nội Bài.
Trọng tâm của diễn tập mô phỏng 3A.2026 là kiểm tra toàn bộ chuỗi phối hợp, từ tiếp nhận và xác minh thông tin, đánh giá tình huống, thiết lập bức tranh tình huống chung đến triển khai các biện pháp bảo đảm an toàn và điều phối hoạt động khai thác.
Về phía VATM, các cơ sở điều hành bay và quản lý luồng không lưu phối hợp điều hành, điều tiết luồng không lưu từ sớm, từ xa và phối hợp với các cơ sở kiểm soát không lưu liên quan.
Đối với ACV tổ chức phối hợp điều hành cảng hàng không, khu bay, sân đỗ và nhà ga. Trong khi đó, Vietnam Airlines phối hợp điều chỉnh kế hoạch khai thác, đội tàu, tổ bay và phương án phục vụ hành khách.
Kịch bản đồng thời kiểm tra khả năng phối hợp xử lý tác động dây chuyền, đánh giá điều kiện và tổ chức khôi phục khai thác theo từng bước, bảo đảm các quyết định được đưa ra đúng chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền của từng cơ quan, đơn vị.
Cuộc diễn tập được điều hành theo trục thời gian, có tín hiệu bắt đầu, các cổng quyết định, cơ chế tạm dừng khi cần thiết và lệnh kết thúc rõ ràng.
Thông qua diễn tập, VATM, ACV và Vietnam Airlines đánh giá mức độ sẵn sàng của từng đơn vị và hiệu quả phối hợp liên tổ chức; đồng thời rà soát quy trình, phương án ứng phó, đầu mối phối hợp, kênh liên lạc, nguồn lực và thẩm quyền trong xử lý tình huống.
Các kết quả, kinh nghiệm rút ra từ diễn tập sẽ là cơ sở để các đơn vị tiếp tục hoàn thiện phương án ứng phó, chương trình huấn luyện và cơ chế phối hợp thường xuyên; đồng thời nâng cao khả năng sẵn sàng cho các tình huống bất thường trong thực tế và các cuộc diễn tập có quy mô lớn hơn.
Phát biểu kết luận diễn tập, Phó tổng giám đốc VATM Nguyễn Mạnh Kiên khẳng định cuộc diễn tập đã cơ bản đạt được mục đích và yêu cầu đặt ra.
Qua đó, ông Kiên đề nghị các kịch bản tiếp theo cần được phát triển theo hướng khó hơn, với nhiều UAV hoặc nguồn tin mâu thuẫn; đồng thời bổ sung các yếu tố như thời tiết bất lợi, suy giảm thông tin liên lạc hoặc thiết bị, quá tải sân bay dự bị, ùn tắc khu bay, nhà ga, giới hạn tổ bay, đội tàu, áp lực truyền thông và yêu cầu phục hồi nhanh.
Theo lãnh đạo VATM, dù tình huống phức tạp đến đâu, nguyên tắc xử lý vẫn không thay đổi: an toàn là ưu tiên cao nhất; đúng thẩm quyền; thông tin chính xác và đóng vòng; chủ động điều tiết từ sớm, từ xa và phục hồi có kiểm soát.
Diễn tập 3A.2026 không phải hoạt động đơn lẻ mà là một mắt xích trong chuỗi công việc chuẩn bị thường xuyên của VATM, ACV và Vietnam Airlines nhằm bảo đảm an toàn trong các giai đoạn cao điểm, các ngày lễ lớn và mọi thời điểm khai thác.
"Thông qua chuẩn bị, luyện tập, tổng duyệt, diễn tập và khắc phục sau diễn tập, các đơn vị nâng cao chất lượng quản trị, chất lượng cung cấp dịch vụ, khả năng chống chịu và trải nghiệm của hành khách. Đây cũng là đóng góp thiết thực của ba Tổng công ty trong nỗ lực chung đưa ngành hàng không dân dụng Việt Nam phát triển nhanh, an toàn, đồng bộ và bền vững", ông Kiên nói.
Tình huống drone xâm nhập vùng cấm bay, đe dọa uy hiếp an toàn bay tại cảng hàng không quốc tế Nội Bài có tên gọi 3A.2026 thể hiện ba trụ cột có mối quan hệ trực tiếp và liên tục trong chuỗi khai thác hàng không: bảo đảm hoạt động bay - cảng hàng không - hãng hàng không. Đây cũng là ba mắt xích cần được kết nối chặt chẽ trong mọi tình huống bất thường để bảo đảm an toàn và duy trì hoạt động khai thác.