Đổi mới tư duy quản lý, đào tạo và sử dụng nguồn lực tại cơ sở đào tạo thuộc Bộ Xây dựng
Đó là chỉ đạo của Thứ trưởng Phạm Minh Hà tại Hội nghị công tác đào tạo khối trường cao đẳng thuộc Bộ Xây dựng diễn ra vào ngày 3/2.
Đào tạo theo nhu cầu của thị trường lao động
Năm 2025, các trường cao đẳng thuộc Bộ Xây dựng đã nỗ lực phấn đấu, khắc phục khó khăn, cơ bản hoàn thành các nhiệm vụ chính trị được giao. Công tác quản lý nhà nước đối với các trường được tăng cường, đảm bảo hiệu lực, hiệu quả.
Thứ trưởng Phạm Minh Hà chủ trì Hội nghị công tác đào tạo khối trường cao đẳng thuộc Bộ Xây dựng.
Bộ Xây dựng đã ban hành các văn bản chỉ đạo, tăng cường công tác quản lý các đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc; phân công rõ trách nhiệm của các cơ quan tham mưu và các đơn vị liên quan.
Trên cơ sở đó, các trường cao đẳng trực thuộc Bộ đã kịp thời quán triệt và triển khai có hiệu quả các chủ trương, chính sách mới của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là Kết luận số 91-KL/TW và Nghị quyết số 71-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.
Thực hiện các Nghị quyết của Trung ương về sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, các trường cao đẳng trực thuộc Bộ đã chủ động rà soát, sắp xếp lại các phòng, khoa, trung tâm theo hướng giảm đầu mối trung gian, nâng cao hiệu quả hoạt động.
Tính đến hết năm 2025, tổng số viên chức và người lao động trong toàn khối là 1.995 người, đảm bảo đúng lộ trình tinh giản biên chế giai đoạn 2021 - 2026.
Các trường đã tập trung chuẩn hóa đội ngũ giảng viên, giữ ổn định quy mô nhân sự phù hợp với quy mô đào tạo; chủ động rà soát, xây dựng cơ cấu hợp lý giữa đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý.
Đặc biệt, phương thức quản lý và mô hình đào tạo đã có sự đổi mới tích cực, chuyển mạnh từ hướng "cung" (đào tạo những gì nhà trường có) sang hướng "cầu" (đào tạo theo địa chỉ và nhu cầu của thị trường lao động).
Công tác gắn kết doanh nghiệp được đẩy mạnh. Các loại hình đào tạo ngắn hạn, cấp chứng chỉ kỹ năng nghề được chú trọng phát triển, đáp ứng kịp thời yêu cầu sử dụng lao động của doanh nghiệp trong tình hình mới. Năm 2025, tổng quy mô tuyển sinh toàn khối đạt 47.261 người.
Tình hình tài chính của khối các trường cao đẳng vẫn chịu ảnh hưởng trực tiếp từ sự biến động của công tác tuyển sinh. Hầu hết các trường (trừ trường Cao đẳng VMU) trong khối đều đang thực hiện cơ chế tự chủ một phần chi thường xuyên (nhóm 3) theo quy định tại Nghị định số 60/2021/NĐ-CP.
Do đa số các trường thuộc nhóm tự chủ một phần chi thường xuyên, ngân sách nhà nước vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo hoạt động.
Công tác đầu tư xây dựng cơ bản và mua sắm trang thiết bị dạy học luôn được Bộ Xây dựng và các trường quan tâm. Theo báo cáo, hiện trạng cơ sở vật chất của các trường cơ bản đáp ứng được các yêu cầu tối thiểu phục vụ hoạt động đào tạo theo quy định…
Bên cạnh những kết quả đạt được, các trường cao đẳng thuộc Bộ vẫn còn một số tồn tại, hạn chế và khó khăn, vướng mắc trong năm 2025. Trong đó, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành giáo dục nghề nghiệp với các quy định chuyên ngành khác (Luật Viên chức, Luật Giáo dục nghề nghiệp, Luật Quản lý, sử dụng tài sản công...) còn chưa đồng bộ.
Đại diện Trường Cao đẳng Giao thông vận tải Trung ương 1 đóng góp ý kiến tại hội nghị.
Cơ cấu tuyển sinh giữa các ngành nghề có sự chênh lệch lớn. Cơ sở vật chất, trang thiết bị đào tạo tại một số đơn vị còn chưa đồng bộ, chưa kịp thời cập nhật các công nghệ mới của thị trường.
Việc tuyển dụng bổ sung giảng viên có trình độ cao còn gặp nhiều khó khăn. Ngoài ra, các trường còn gặp áp lực về cơ chế tự chủ tài chính trong khi nguồn thu từ học phí vẫn hạn chế…
Bước sang năm 2026, Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý đối với các trường cao đẳng trực thuộc trong bối cảnh chuyển giao quản lý nhà nước về giáo dục nghề nghiệp sang Bộ Giáo dục và Đào tạo; bảo đảm các cơ sở giáo dục nghề nghiệp hoạt động ổn định, thông suốt, thích ứng với yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; từng bước nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực cho ngành Xây dựng và thị trường lao động…
Đổi mới tư duy quản lý, đào tạo và sử dụng nguồn lực
Phát biểu tại hội nghị, đại diện các trường cao đẳng thuộc Bộ đã chia sẻ về việc mở rộng hợp tác toàn diện với các doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực hạ tầng, giao thông nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng nhu cầu thực tiễn.
Nhân dịp này, các trường đề xuất lãnh đạo Bộ Xây dựng quan tâm chỉ đạo sát sao việc đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị đào tạo; hỗ trợ kinh phí đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý; có biện pháp đẩy mạnh công tác phân luồng người học theo các cấp học; xây dựng cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ đào tạo nghề trọng điểm, nghề phục vụ ngành đường sắt, nặng nhọc, độc hại khó tuyển sinh.
Ngoài ra, các đơn vị cũng đề xuất duy trì định kỳ các hội thi tay nghề giỏi, giáo viên dạy giỏi, tạo diễn đàn để các cơ sở đào tạo, giảng viên giao lưu, học hỏi, nâng cao chất lượng dạy và học.
Phát biểu tại hội nghị, đại diện Vụ Kế hoạch - Tài chính (Bộ Xây dựng) cho biết, nhu cầu của thị trường lao động trong nước và quốc tế rất cần những "người thợ thực chiến", có khả năng làm việc tốt ngay tại công trường. Do đó, các cơ sở đào tạo cần đổi mới tư duy và phương pháp đào tạo, tăng cường thực hành, gắn với sản xuất và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.
Liên quan đến việc mở mới các mã ngành đào tạo, Vụ Kế hoạch - Tài chính đánh giá có những ngành nghề xã hội rất cần nhưng chưa được mở để đào tạo. Do đó, cần làm rõ nguyên nhân là do năng lực của nhà trường, do vướng mắc về thủ tục, hay cần có ý kiến chỉ đạo cụ thể từ Bộ, từ đó tháo gỡ kịp thời. Việc mở mới các ngành nghề phù hợp với nhu cầu thị trường được xem là giải pháp quan trọng nhằm tăng sức hút tuyển sinh và cải thiện khả năng tự chủ tài chính.
Đại diện Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) đã chỉ ra khó khăn trong công tác quản lý và huy động nguồn lực nghiên cứu, từ đó đề xuất đổi mới mạnh mẽ phương thức giao và thực hiện đề tài khoa học.
Vụ cũng yêu cầu khắc phục triệt để tình trạng đăng ký đề tài mang tính hình thức, chuyển mạnh sang phương thức đặt hàng nghiên cứu, tập trung vào các đề tài gắn trực tiếp với công cụ quản lý nhà nước và nhu cầu thực tiễn của ngành Xây dựng.
Toàn cảnh Hội nghị công tác đào tạo khối trường cao đẳng thuộc Bộ Xây dựng.
Đại diện Vụ Tổ chức cán bộ (Bộ Xây dựng) lưu ý tinh thần đổi mới toàn diện, yêu cầu các trường gắn chặt với doanh nghiệp, chủ động hoàn thiện các đề án về tự chủ tài chính, sử dụng tài sản công và đầu tư thiết bị đào tạo, hướng tới giai đoạn 2026 - 2030 phát triển ổn định và bền vững…
Kết luận hội nghị, Thứ trưởng Phạm Minh Hà nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy quản lý, đào tạo và sử dụng nguồn lực trong toàn hệ thống các cơ sở đào tạo thuộc Bộ.
Thứ nhất, việc đầu tư cơ sở vật chất thời gian tới phải được thực hiện có trọng tâm, trọng điểm, dựa trên rà soát thực trạng và nhu cầu thực tế của từng giai đoạn.
Bộ khuyến khích các trường tập trung đầu tư vào thiết bị đào tạo cốt lõi phục vụ trực tiếp cho các ngành nghề mũi nhọn, tránh tình trạng đầu tư dàn trải, hình thức hoặc trùng lặp với các chương trình đã được hỗ trợ trước đó.
Ngoài ra, cần quan tâm cải thiện môi trường làm việc, điều kiện giảng dạy nhằm xây dựng môi trường sư phạm chuyên nghiệp, hiện đại.
Thứ hai, về định hướng trung và dài hạn, các trường cần xây dựng kế hoạch phát triển 5 năm, gắn với kế hoạch đầu tư công trung hạn. Trong bối cảnh nguồn lực ngân sách có hạn, khả năng đáp ứng chỉ đạt một phần so với nhu cầu, việc lựa chọn ưu tiên đầu tư được xác định là yếu tố then chốt, quyết định hiệu quả và sự tồn tại lâu dài của mỗi cơ sở đào tạo.
Thứ ba, đối với công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, giảng viên, nguyên tắc chính là đào tạo theo nhu cầu thực tế của Ngành và định hướng phát triển của nhà trường, không chạy theo nguyện vọng cá nhân.
Thứ tư, đối với vai trò điều phối của Bộ trong xây dựng các cơ chế chung về đào tạo, nghiên cứu khoa học và sử dụng nguồn lực, Thứ trưởng cho biết, các nhiệm vụ đào tạo, nghiên cứu, xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn sẽ từng bước được giao theo hình thức đặt hàng hoặc đấu thầu, dựa trên năng lực thực tế và thế mạnh của từng trường, thay cho cơ chế phân bổ dàn đều như trước đây.
Thứ năm, liên quan đến tổ chức bộ máy và tuyển sinh, những cơ sở đào tạo không thể tuyển sinh, không đáp ứng các tiêu chí về cơ sở vật chất, đội ngũ và chương trình đào tạo thì bắt buộc phải rà soát, tái cơ cấu. Việc giữ nguyên mô hình hay sáp nhập phụ thuộc vào nỗ lực tự thân và hiệu quả hoạt động thực tế của từng đơn vị.
Thứ trưởng Phạm Minh Hà khẳng định, Bộ Xây dựng luôn ủng hộ và tạo điều kiện để các trường thuộc Bộ phát triển, nhưng đồng thời yêu cầu các đơn vị chủ động đổi mới, tinh gọn bộ máy, nâng cao chất lượng đào tạo, đẩy mạnh chuyển đổi số, hướng tới phát triển bền vững trong giai đoạn 2026 - 2030, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của ngành và xã hội.