Đồng Nai tìm cơ chế đột phá tháo nút thắt quy hoạch đô thị trong giai đoạn chuyển tiếp
Chiều 30/1, tại TP.HCM, đoàn công tác của Bộ Xây dựng đã có buổi làm việc với UBND tỉnh Đồng Nai về một số kiến nghị của tỉnh liên quan đến công tác quản lý quy hoạch đô thị và nông thôn.
Trước yêu cầu phát triển mới đặt ra từ hệ thống pháp luật về quy hoạch đô thị – nông thôn và phân loại đô thị vừa được ban hành, tỉnh Đồng Nai đang đứng trước nhiều bài toán lớn về không gian phát triển, quy mô dân số và mô hình tổ chức đô thị. Buổi làm việc đã tập trung làm rõ các vướng mắc trong giai đoạn chuyển tiếp, đồng thời bàn thảo hướng tháo gỡ nhằm tận dụng lợi thế hạ tầng giao thông liên vùng và Cảng hàng không quốc tế Long Thành.
Tòa cảnh buổi làm việc giữa Bộ Xây dựng với UBND tỉnh Đồng Nai chiều 30/1 tại TP.HCM.
Hoàn thiện quy hoạch 4 đô thị động lực, tạo trục phát triển chủ đạo
Báo cáo tại buổi làm việc, ông Nguyễn Anh Tuấn – Giám đốc Sở Xây dựng Đồng Nai cho biết, tỉnh Đồng Nai đang đồng thời triển khai lập và điều chỉnh quy hoạch chung đối với 4 đô thị động lực gồm Biên Hòa, Long Thành, Nhơn Trạch và Trảng Bom, bám sát các quy định mới của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn sửa đổi, Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 về phân loại đô thị và các nghị định hướng dẫn thi hành.
Đối với đô thị Biên Hòa, sau khi tiếp nhận hồ sơ từ UBND TP. Biên Hòa (cũ), Sở Xây dựng đã phối hợp với đơn vị tư vấn và các địa phương liên quan rà soát, hoàn thiện đồ án điều chỉnh quy hoạch chung đến năm 2045. Hồ sơ đã được lấy ý kiến Hội đồng thẩm định quy hoạch xây dựng tỉnh, các sở, ngành liên quan cũng như Sở Xây dựng và Sở Quy hoạch – Kiến trúc TP.HCM. Ngày 27/1/2026, UBND tỉnh đã chính thức có văn bản xin ý kiến Bộ Xây dựng, Bộ Công an và Bộ Quốc phòng. Dự kiến đồ án sẽ được trình phê duyệt trong tháng 2/2026 sau khi hoàn tất các thủ tục theo quy định.
Với đô thị Trảng Bom, quá trình lập quy hoạch chung đang ở giai đoạn hoàn thiện cuối cùng. Hồ sơ đã được tổ chức lấy ý kiến cộng đồng dân cư và được Hội đồng thẩm định quy hoạch xây dựng tỉnh thông qua vào ngày 22/1/2026. Đơn vị tư vấn đang tiếp thu, chỉnh sửa theo góp ý, dự kiến trình phê duyệt trong tháng 2/2026, bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và định hướng phát triển mới của tỉnh.
Riêng Nhơn Trạch và Long Thành, việc lập quy hoạch chung đặt ra nhiều yêu cầu mới do vai trò, chức năng đô thị đã có sự thay đổi lớn, đặc biệt trong mối liên kết trực tiếp với Cảng hàng không quốc tế Long Thành và hệ thống hạ tầng giao thông liên vùng.
Hạ tầng giao thông kết nối đang dần hoàn thiện tại Đồng Nai. ảnh Minh Tuệ.
Theo báo cáo của Sở Xây dựng, trên cơ sở kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm tại buổi làm việc về dự án sân bay Long Thành (tháng 11/2025), không gian đô thị Long Thành – Nhơn Trạch được định hướng là một cực tăng trưởng lớn, với quy mô dân số toàn khu vực từ 2,5 triệu người trở lên. Trên cơ sở rà soát, Đồng Nai đang đề xuất quy mô dân số đô thị Nhơn Trạch khoảng 1,5 – 1,7 triệu người đến năm 2045, cao hơn đáng kể so với nhiệm vụ quy hoạch đã được phê duyệt trước đây.
Tương tự, đô thị Long Thành đang được lập quy hoạch chung trên toàn bộ địa giới hành chính huyện Long Thành (cũ), với quy mô dân số dự báo khoảng 1,55 triệu người đến năm 2045. Đồ án đang được hoàn thiện trên cơ sở phương án đạt giải nhất cuộc thi tuyển ý tưởng quy hoạch, dự kiến trình phê duyệt trong tháng 3/2026.
Áp lực chuyển tiếp pháp lý và bài toán dân số, hạ tầng
Buổi làm việc diễn ra trong bối cảnh hàng loạt văn bản pháp luật quan trọng về quy hoạch đô thị – nông thôn chính thức có hiệu lực, đặc biệt là Nghị quyết số 111/2025/UBTVQH15 về phân loại đô thị và Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn sửa đổi. Việc chuyển từ mô hình quy hoạch ba cấp độ sang hai cấp độ được xác định là thay đổi lớn, tác động trực tiếp đến cách tiếp cận và tổ chức thực hiện quy hoạch của địa phương.
Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn cho rằng, việc tinh gọn cấp độ quy hoạch là cần thiết nhằm rút ngắn thời gian, tiết kiệm nguồn lực, song cũng đòi hỏi địa phương phải điều chỉnh lại nội dung nhiệm vụ quy hoạch cho phù hợp với yêu cầu pháp luật mới. Theo Thứ trưởng, các nhiệm vụ quy hoạch được phê duyệt theo quy định cũ không còn tương thích hoàn toàn, nếu không rà soát, cập nhật sẽ khó triển khai trong thực tế.
Liên quan đến dự báo quy mô dân số, Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn nhấn mạnh đây là nội dung cần được tính toán thận trọng, dựa trên cơ sở khoa học và khả năng đáp ứng của hạ tầng. Việc đặt mục tiêu dân số cao phải gắn với các kịch bản tăng trưởng, năng lực thu hút dân cư, cũng như khả năng đầu tư hạ tầng, nếu không sẽ tiềm ẩn nguy cơ hình thành các khu đô thị thiếu sức sống, gây lãng phí nguồn lực xã hội.
Sân bay Long Thành dần hình thành tạo điều kiện cho Đồng Nai cất cánh. ảnh Minh Tuệ.
Cùng quan điểm, bà Trần Thu Hằng – Vụ trưởng Vụ Quy hoạch – Kiến trúc (Bộ Xây dựng) cho rằng Đồng Nai cần tiếp cận bài toán dân số trong tổng thể quy hoạch vùng Đông Nam Bộ, gắn với các trục giao thông liên vùng, các cực tăng trưởng mới như Long Thành – Nhơn Trạch, thay vì chỉ nhìn trong phạm vi địa giới hành chính tỉnh. Việc phân bố dân cư cần được đặt trong mối quan hệ hữu cơ với hạ tầng giao thông, hệ thống đô thị và không gian kinh tế vùng.
Kiến nghị tháo gỡ điểm nghẽn, mở dư địa phát triển dài hạn
Tại buổi làm việc, UBND tỉnh Đồng Nai cũng kiến nghị Bộ Xây dựng sớm cho ý kiến đối với hồ sơ điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, nhằm bảo đảm tiến độ thẩm định và phê duyệt theo kế hoạch. Đồng thời, tỉnh đề nghị Bộ hướng dẫn cụ thể về thẩm quyền và trình tự điều chỉnh nhiệm vụ quy hoạch đối với các đô thị Long Thành và Nhơn Trạch trong bối cảnh quy mô dân số dự báo đã thay đổi so với nhiệm vụ được Thủ tướng phê duyệt trước đây.
Ngoài ra, một số vướng mắc kỹ thuật như tỷ lệ bản đồ trong quy hoạch chung xã, việc xác định trình độ phát triển đô thị đối với các phường sau sáp nhập từ đô thị loại IV với khu vực nông thôn cũng được tỉnh kiến nghị Bộ Xây dựng sớm có hướng dẫn thống nhất để thuận lợi cho quá trình triển khai.
Trao đổi tại cuộc họp, ông Trần Quốc Thái – Cục trưởng Cục Phát triển đô thị (Bộ Xây dựng) cho biết, Nghị quyết 111 đã quy định khá rõ về việc chuyển tiếp hệ thống đô thị và trách nhiệm của UBND cấp tỉnh. Theo đó, địa phương cần sớm công bố danh mục đô thị chuyển tiếp, phân định rõ trách nhiệm quản lý giữa cấp tỉnh và cấp cơ sở, đồng thời xây dựng chương trình phát triển đô thị toàn tỉnh làm căn cứ bố trí nguồn lực và lựa chọn lộ trình phát triển phù hợp, tránh tình trạng phát triển dàn trải.
Cũng theo đại diện Bộ Xây dựng, để hiện thực hóa các mục tiêu dài hạn, trong đó có định hướng nâng tầm hệ thống đô thị và vai trò của Đồng Nai trong vùng Đông Nam Bộ, địa phương cần có cơ sở chính trị rõ ràng, lộ trình cụ thể và sự đồng bộ giữa quy hoạch, đầu tư hạ tầng và cơ chế chính sách.
Giai đoạn 2025–2026 là thời điểm then chốt đối với công tác quy hoạch của Đồng Nai. Nếu kịp thời tháo gỡ các nút thắt về thể chế, thẩm quyền và tiêu chuẩn, tỉnh sẽ có điều kiện chủ động hơn trong quản lý phát triển đô thị, tận dụng hiệu quả các dự án hạ tầng chiến lược, đặc biệt là Cảng hàng không quốc tế Long Thành, để tạo dư địa phát triển bền vững trong dài hạn.
