Dựng trường giữa núi rừng: Nhà thầu sẵn sàng chịu lỗ vì học sinh vùng cao

Dù gặp nhiều khó khăn trong quá trình triển khai, các nhà thầu vẫn quyết tâm hoàn thành đúng tiến độ 10 dự án xây dựng trường phổ thông dân tộc nội trú liên cấp Tiểu học và THCS tại Nghệ An.

Khí thế trên các công trường liên cấp

Những ngày này, tại các vùng biên viễn Nghệ An, không khí thi công 10 dự án xây dựng trường phổ thông dân tộc nội trú liên cấp Tiểu học và THCS đang diễn ra khẩn trương.

Giữa cái nắng gay gắt của mùa hè miền Trung, hàng trăm kỹ sư, công nhân vẫn miệt mài bám công trường, quyết tâm hoàn thành dự án trước năm học mới. Tuy nhiên, phía sau khí thế thi công khẩn trương ấy là hàng loạt khó khăn đặc thù mà các chủ đầu tư, nhà thầu đang phải nỗ lực vượt qua.

Tại công trường trường nội trú liên cấp huyện Anh Sơn, liên danh Công ty CP Xây dựng Nam Á và Công ty Việt Anh đang huy động 200 kỹ sư, công nhân thi công liên tục 3 ca. Để thích ứng với thời tiết khắc nghiệt, đơn vị bố trí thời gian làm việc linh hoạt, tăng cường thi công vào sáng sớm và ban đêm.

Ông Phạm Xuân Tình - Giám đốc Công ty CP Xây dựng Nam Á cho biết, giá trị sản lượng đến nay đạt khoảng 100/270 tỷ đồng, tương đương 37% khối lượng và đơn vị đang tập trung hoàn thành cơ bản phần xây thô trong tháng 7.

Tại dự án trường nội trú liên cấp xã Tri Lễ (huyện Quế Phong), Công ty CP Tây An cũng huy động 150 lao động, tổ chức thi công 3 ca xuyên ngày đêm. Nhờ đẩy nhanh tiến độ, công trình đã hoàn thành phần mái tầng 3, chuyển sang giai đoạn trát hoàn thiện và được đánh giá là một trong những dự án có tiến độ tốt nhất hiện nay.

Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình Dân dụng và Công nghiệp tỉnh Nghệ An, phần lớn các dự án hiện đạt tiến độ từ 40 - 60%. Riêng dự án tại xã Nhôn Mai vẫn đang thi công phần móng do gặp địa chất phức tạp, phải điều chỉnh thiết kế. Để đảm bảo tiến độ, các công trường đều duy trì từ 250 đến hơn 300 nhân công thi công liên tục.

Khó khăn bủa vây

Dù tiến độ thi trông khá khả quan, nhưng các nhà thầu vẫn đang đối mặt với áp lực lớn về chi phí và điều kiện địa hình. 

Ông Trần Văn Dũng - Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình Dân dụng và Công nghiệp tỉnh Nghệ An cho biết, nhiều điểm trường như Tam Hợp, Na Ngoi, Keng Đu, Tri Lễ, Bắc Lý nằm trên địa hình đồi núi, địa chất phức tạp nên tổng mức đầu tư cao hơn các tỉnh khác từ 15 - 30%. Bên cạnh đó, quy mô học sinh lớn, diện tích quy hoạch lên tới 5ha khiến nhiều dự án có tổng vốn đầu tư gần 400 tỷ đồng.

Theo ông Dũng, “bão giá” vật liệu cùng chi phí vận chuyển đang là bài toán nan giải đối với các dự án. Dù cơ chế đặc thù cho phép chủ đầu tư tự quyết định đơn giá, định mức, song hiện vẫn thiếu hướng dẫn cụ thể từ Bộ Xây dựng và các ngành liên quan. Trong khi đó, việc lập dự toán chủ yếu dựa trên thông báo giá liên sở, vốn có độ trễ và chưa sát thực tế thị trường.

Đáng lo ngại, chi phí vận chuyển vật liệu lên miền núi bị đẩy lên rất cao. Tại Keng Đu, giá cát có thời điểm vượt hơn 1 triệu đồng/m3. Để đưa vật liệu vào công trường, các nhà thầu phải dùng xe nhỏ trung chuyển, thậm chí tận dụng mùa cạn để vận chuyển qua lòng suối tại khu vực hạ lưu đập Phà Lài, sông Giăng.

Bên cạnh áp lực chi phí, việc tìm kiếm nhân công có tay nghề cũng hết sức khó khăn khi lao động trẻ chủ yếu đi xuất khẩu lao động hoặc chuyển sang các đại công trường có mức thu nhập cao hơn. 

Trong khi đó, từ năm 2025, hệ số bù nhân công miền núi đã bị cắt bỏ, khiến đơn giá nhân công theo định mức không còn phù hợp thực tế, khó bù đắp các khoản chi phí ăn ở, đi lại và tăng ca cho công nhân vùng sâu, vùng xa.

Các nhà thầu còn chịu áp lực lớn về tiến độ khi phần lớn dự án chỉ được triển khai từ tháng 11/2025 nhưng phải hoàn thành vào tháng 8 để kịp năm học mới. Thời gian thi công gấp rút, trong khi mùa mưa lũ cận kề, khiến nhiều đơn vị luôn trong trạng thái căng mình chạy đua với thời gian.

Quyết tâm về đích đúng tiến độ

Trước những khó khăn trên, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình Dân dụng và Công nghiệp tỉnh Nghệ An đã triển khai mô hình quản lý đặc biệt. Tại mỗi điểm trường, Ban thành lập tổ quản lý dự án do lãnh đạo các phòng trực tiếp điều hành, cắm chốt 24/24 giờ tại công trường. Công tác giám sát được thuê tư vấn độc lập, đồng thời bố trí phòng thí nghiệm ngay tại hiện trường để kiểm soát chặt chất lượng thi công.

Về thủ tục, ngày 3/6, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An đã trực tiếp chủ trì cuộc họp tháo gỡ vướng mắc, khẩn trương phê duyệt thiết kế bản vẽ thi công và dự toán nhằm đẩy nhanh thanh toán cho nhà thầu. Do các dự án mang tính chất an ninh quốc phòng, an sinh xã hội cấp bách, tỉnh áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn theo Điều 130 Luật Xây dựng. Ban quản lý cũng chủ động thương thảo, tiết kiệm khoảng 5% giá trị khai toán để giảm áp lực ngân sách.

Dù đối mặt nguy cơ thâm hụt chi phí, các nhà thầu vẫn thể hiện tinh thần trách nhiệm cao với dự án an sinh xã hội. Ông Phạm Xuân Tình - Giám đốc Công ty CP Xây dựng Nam Á khẳng định: “Đây là dự án vì tương lai học sinh vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nên dù khó khăn hay thua lỗ, chúng tôi vẫn quyết tâm hoàn thành đúng tiến độ tỉnh giao”.

Sự đồng hành của chính quyền, chủ đầu tư cùng tinh thần vượt khó của các nhà thầu đang trở thành động lực để những ngôi trường kiên cố sớm hiện hữu giữa vùng biên Nghệ An, góp phần mở ra điều kiện học tập tốt hơn cho học sinh dân tộc thiểu số nơi miền núi, biên giới.