Giá vật liệu leo thang, doanh nghiệp xây dựng chật vật giữ tiến độ

Thị trường xây dựng tiếp tục đối mặt với áp lực lớn khi giá vật liệu như cát, đá, thép tăng cao, khiến chi phí thi công bị đội lên đáng kể. Trước áp lực “bão giá” vật liệu, nhiều nhà thầu chật vật tìm cách thích ứng.

Giá vật liệu xây dựng tăng cao

Từ đầu năm, thị trường vật liệu xây dựng ghi nhận biến động mạnh với mức tăng từ 20 - 30%.

Theo khảo sát của phóng viên Báo Xây dựng, giá xi măng trải qua 4 lần tăng giá, với mức tăng từ 50.000 - 100.000 đồng/tấn; đặc biệt, các mặt hàng như cát, đá và gạch đều ghi nhận mức tăng từ 20% đến hơn 50%.

Giá vật liệu xây dựng tăng cao khiến nhiều công trình vượt dự toán.

Tình trạng khan hiếm cục bộ do đứt gãy chuỗi cung ứng và chi phí vận tải leo thang đang đẩy các nhà thầu vào thế khó, đe dọa trực tiếp đến tiến độ các công trình.

Tại một công trình 2 tầng ở xã Nam Ninh (tỉnh Ninh Bình), ông Trần Mạnh, chủ thầu xây dựng chia sẻ, đơn vị cũng đang đứng ngồi không yên khi thực hiện hợp đồng "chìa khóa trao tay" đã ký kết từ cuối năm trước. 

Hiện giá vật liệu tăng cao, dù chủ nhà chủ động hỗ trợ bù đắp phần nào, nhưng với mức giá hiện nay đã vượt xa mọi dự tính biên độ rủi ro.

"Trước áp lực giá, chúng tôi phải thu mua dự trữ sớm để đảm bảo nguồn cung, tránh rủi ro khi thị trường tiếp tục biến động", ông Mạnh cho hay.

Không chỉ riêng các nhà thầu công trình dân dụng, sức nóng từ giá vật liệu xây dựng cũng đang tạo ra ảnh hưởng đối với các nhà thầu lớn.

Ông Đặng Trọng Đức, Tổng giám đốc Công ty CP Xây dựng Phục Hưng Holdings cho biết, hiện nay, thị trường xây dựng đang đối diện với những thách thức hiện hữu và biến động khó lường.

Theo số liệu thống kê của Phục Hưng Holdings về biến động giá vật liệu xây dựng cơ bản (thép, xi măng, cát, gạch), thị trường ghi nhận mức tăng mạnh vào cuối năm 2021 và năm 2022 do tình trạng khan hiếm nguồn cung. Năm 2023, giá nguyên vật liệu bắt đầu ổn định và có chiều hướng giảm.

Tuy nhiên, áp lực chi phí đầu vào đã tăng mạnh trở lại từ năm 2025. Đặc biệt, tính đến đầu năm 2026, giá cát và đá xây dựng tăng gấp 2,5 lần so với năm 2021. Tương tự, giá thép ghi nhận mức tăng khoảng 35% so với cùng kỳ năm 2021.

Ông Hoàng Xuân Biên, Phó tổng giám đốc Công ty TNHH Xây dựng Công trình Hoàng cũng cho rằng, việc giá vật liệu xây dựng liên tục tăng cao thời gian qua đang tạo áp lực lớn đối với các nhà thầu xây dựng.

"Giá vật liệu tăng khiến chi phí thi công đội lên đáng kể, ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền, khả năng cân đối tài chính cũng như tiến độ thực hiện dự án của doanh nghiệp. Không ít nhà thầu hiện nay đang gặp rất nhiều khó khăn, thậm chí thi công trong tình trạng thua lỗ", ông Biên chia sẻ.

Cần điều chỉnh đơn giá phù hợp với thực tế

"Cơn khát" vật liệu xây dựng hiện đang diễn ra trên diện rộng. Trong bối cảnh đó, hoạt động đấu giá quyền khai thác mỏ khoáng sản (cát, đá, đá vôi) đang được nhiều địa phương như Đồng Nai, TP.HCM, Lào Cai… triển khai, kỳ vọng bổ sung nguồn cung và giảm áp lực tăng giá vật liệu xây dựng trong thời gian tới.

Cần có cơ chế xem xét lại những trường hợp biến động giá vật liệu xây dựng do các yếu tố bất khả kháng.

Một nhà thầu tại Thanh Hóa đề nghị sớm đưa các mỏ vật liệu vào hoạt động sau đấu giá để tăng nguồn cung và ổn định giá vật liệu.

Theo nhà thầu này, với quy trình như hiện nay, từ khi có kết quả trúng đấu giá đến lúc được cấp giấy phép phải qua rất nhiều bước, từ chấp thuận chủ trương đầu tư, thăm dò, đánh giá tác động môi trường đến giải phóng mặt bằng. Mỗi thủ tục đều chiếm nhiều thời gian và có tính chất kế thừa, bước sau phụ thuộc vào bước trước.

Để rút ngắn thời gian, nhà thầu này đề xuất, cần tiến hành song song việc điều chỉnh quy định từ Trung ương (nghị định, thông tư) và rút ngắn thời gian thực hiện ở cấp tỉnh.

Bên cạnh đó, nhà thầu cho rằng, cơ quan chức năng cần nghiêm khắc hơn trong việc kiểm tra, xử lý các trường hợp đẩy giá lên cao rồi bỏ cọc, vì đây là hành vi phá hoại cuộc đấu giá.

Ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội các nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC) cho biết, nhà thầu xây dựng là bên chịu thiệt thòi nhất khi giá vật liệu xây dựng biến động. Bởi hợp đồng xây dựng thường được ký từ trước với đơn giá vật liệu được lập tại thời điểm đó.

Trước bối cảnh giá vật liệu đang neo ở mức cao, ông Hiệp cho rằng, các doanh nghiệp xây dựng hiện đang trong tình trạng quá tải, việc làm thì không thiếu nhưng lợi nhuận mỏng, thậm chí là lỗ. Nếu tình trạng này kéo dài sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến tình hình hoạt động của doanh nghiệp.

Chủ tịch VACC kiến nghị, cần có cơ chế xem xét lại những trường hợp biến động giá vật liệu xây dựng do các yếu tố bất khả kháng. 

Các cơ quan quản lý nhà nước cần quan tâm đến mục tiêu đầu tư hạ tầng phù hợp, tránh dàn trải dẫn đến tình trạng khủng hoảng thiếu trên thị trường vật liệu xây dựng.

Ông Hoàng Xuân Biên cũng kiến nghị, các cơ quan chức năng sớm rà soát, điều chỉnh đơn giá, định mức xây dựng phù hợp với biến động thực tế của thị trường nhằm giảm áp lực cho nhà thầu, bảo đảm tính khả thi trong tổ chức thi công và duy trì tiến độ các dự án trọng điểm.

"Việc cập nhật đơn giá kịp thời không chỉ giúp doanh nghiệp hạn chế thiệt hại, mà còn góp phần ổn định nguồn vốn, tạo điều kiện để các dự án được triển khai liên tục, tránh nguy cơ chậm tiến độ do thiếu hụt tài chính", ông Biên nói.