Theo Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM, bước sang năm 2026, nền kinh tế Việt Nam duy trì đà tăng trưởng tích cực với kim ngạch xuất khẩu tăng 18,3%. Nhiều ngành hàng ghi nhận mức tăng trưởng khá như dệt may - da giày tăng khoảng 3%, linh kiện điện tử tăng 21%, gỗ mỹ nghệ tăng 5%, nông lâm thủy sản tăng 17%.
TP.HCM ghi nhận mức tăng trưởng khả quan trong quý I/2026.
Tuy nhiên, phía sau những con số tích cực là hàng loạt khó khăn đang bủa vây doanh nghiệp. Những biến động địa chính trị, chi phí logistics tăng mạnh, áp lực lãi suất cao và thay đổi về chính sách thuế quốc tế đang khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó trong việc duy trì sản xuất, giữ đơn hàng và đảm bảo dòng tiền.
Từ cuối tháng 2/2026, Mỹ giảm mức thuế cơ bản toàn cầu từ 20% xuống còn 10%, tạo ra cơ hội nhất định cho hàng hóa xuất khẩu Việt Nam trong ngắn hạn. Tuy nhiên, việc hàng hóa Trung Quốc cũng chịu cùng mức thuế khiến cạnh tranh ngày càng gay gắt.
Bên cạnh đó, việc Hội đồng châu Âu đưa Việt Nam vào danh sách các quốc gia chưa hoàn tất cam kết về quản trị thuế cũng làm gia tăng rủi ro đối với doanh nghiệp khi giao dịch, vay vốn hoặc xuất nhập khẩu với các thị trường EU và OECD.
Giá vật liệu xây dựng tăng 10-40%
Trong bối cảnh chung đầy biến động, ngành vật liệu xây dựng đang chịu áp lực đặc biệt lớn. Theo khảo sát của Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM, giá thép, xi măng, cát, đá xây dựng trong quý I/2026 tăng từ 10-30% so với cuối năm 2025. Riêng cát và đá xây dựng có loại tăng tới 30-40%.
Giá nhiều loại vật liệu xây dựng tăng mạnh trong quý I/2026, gây áp lực lớn cho doanh nghiệp.
Vật liệu xây dựng chiếm khoảng 60-70% tổng chi phí công trình. Giá đầu vào tăng nhanh trong khi việc cập nhật đơn giá, chỉ số giá và cơ chế điều chỉnh hợp đồng vẫn chậm hơn thực tế khiến nhiều doanh nghiệp xây dựng bị giảm lợi nhuận, đặc biệt với các hợp đồng trọn gói đã ký trước đó.
Không chỉ chịu áp lực chi phí, doanh nghiệp còn đối mặt nguy cơ chậm tiến độ do nguồn cung vật liệu bị gián đoạn, nhất là cát và đá xây dựng. Chi phí năng lượng, chi phí vận chuyển và giá dầu tăng cũng tiếp tục đẩy giá thành công trình lên cao.
Trước tình hình này, nhiều doanh nghiệp buộc phải chủ động dự trữ vật liệu, kiểm soát chi phí và điều chỉnh giải pháp thi công để thích ứng.
Cần cập nhật đơn giá, chỉ số giá vật liệu sát thị trường
Cuộc xung đột tại Trung Đông từ cuối tháng 2/2026 đã làm gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz, buộc nhiều tàu hàng phải chuyển hướng xa hơn, kéo dài thời gian vận chuyển thêm từ 14-20 ngày.
Hệ quả là giá cước container đi Mỹ và châu Âu tăng gấp 2-3 lần, giá dầu tăng mạnh, kéo theo chi phí nguyên liệu đầu vào tăng 30-40%. Nhiều doanh nghiệp rơi vào tình trạng vòng quay vốn kéo dài, khó xác định thời gian nhập khẩu nguyên vật liệu, dẫn đến nguy cơ chậm giao hàng hoặc bị hủy đơn hàng.
Doanh nghiệp xuất khẩu chịu thêm áp lực khi cước vận chuyển container đi Mỹ và châu Âu tăng gấp 2-3 lần.
Ngành vận tải biển được đánh giá là chịu ảnh hưởng nặng nề nhất khi thời gian vận chuyển tăng thêm 10-18 ngày, chi phí nhiên liệu tăng 30-60% và phí bảo hiểm leo thang. Trong khi đó, vận tải hàng không cũng ghi nhận cước phí tăng mạnh ở hầu hết các tuyến quốc tế.
Ngoài vật liệu xây dựng, nhiều ngành khác như dệt may, gỗ mỹ nghệ, chế biến lương thực thực phẩm cũng chịu tác động dây chuyền do chi phí logistics, nguyên liệu và năng lượng đồng loạt tăng.
Đáng chú ý, mặt bằng lãi suất hiện vẫn ở mức cao, phổ biến trên 8,5%/năm, thậm chí lĩnh vực bất động sản lên tới 14-15%/năm, tiếp tục bào mòn lợi nhuận doanh nghiệp.
Theo khảo sát của Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM, 54,5% doanh nghiệp cho rằng khó khăn lớn nhất hiện nay là giá nguyên liệu đầu vào tăng cao. Tiếp theo là lãi suất vay vốn cao với 47,7%, chi phí logistics tăng 41%, nhu cầu tiêu dùng suy giảm 31,8% và thiếu đơn hàng mới 27,3%.
Nhiều công trình đứng trước nguy cơ chậm tiến độ do nguồn cung cát, đá bị gián đoạn.
Trước những áp lực này, Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM kiến nghị ngân hàng nới điều kiện vay, kéo dài thời hạn tín dụng đối với doanh nghiệp xuất khẩu và giảm lãi suất xuống dưới 6%/năm.
Đồng thời Nhà nước giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, đẩy nhanh hoàn thuế và cải cách thủ tục xuất nhập khẩu theo hướng giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm.
Thành phố cũng cần hoàn thiện hạ tầng và cơ chế phát triển logistics, hỗ trợ doanh nghiệp quảng bá, mở rộng thị trường, tiếp cận tiêu chuẩn quốc tế và tăng cường cảnh báo sớm về rủi ro thị trường, địa chính trị.
Bên cạnh đó, cần đẩy nhanh khai thác hiệu quả quỹ đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đối với đất không còn khả năng sản xuất nông nghiệp; cụ thể hóa các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân, đổi mới sáng tạo, công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và logistics; nghiên cứu cơ chế thử nghiệm cho các mô hình kinh doanh mới...
Về phía doanh nghiệp xây dựng, nhiều đơn đề xuất cơ quan chức năng sớm cập nhật đơn giá, chỉ số giá vật liệu sát với thị trường, đồng thời hoàn thiện cơ chế điều chỉnh hợp đồng để giảm rủi ro cho nhà thầu.
Điểm sáng là dù còn nhiều khó khăn, cộng đồng doanh nghiệp vẫn giữ tâm lý lạc quan. Có tới 79,5% doanh nghiệp tin tưởng tình hình quý sau sẽ khả quan hơn, 91% đánh giá môi trường đầu tư của TP.HCM ngày càng cải thiện và 86% có kế hoạch tuyển dụng thêm lao động trong thời gian tới.
Các kiến nghị của Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM đã được gửi UBND TP và đang chờ phản hồi. Theo các chuyên gia, doanh nghiệp hiện phải tái cơ cấu hoạt động, tiết giảm chi phí và chủ động tìm thị trường mới để thích ứng.
Bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TP.HCM cho biết, doanh nghiệp thực phẩm và xuất khẩu đang chịu áp lực lớn từ chi phí nguyên liệu và logistics tăng cao. Dù vậy, phần lớn doanh nghiệp vẫn chưa tăng giá bán mà chấp nhận giảm lợi nhuận để giữ khách hàng và duy trì hợp đồng.
Bình luận bài viết (0)
Gửi bình luận