Khu vực châu Á - Thái Bình Dương đang đứng trước cơ hội tăng trưởng bùng nổ trong ngành kinh doanh tháo dỡ và tái chế máy bay. Tận dụng bối cảnh đó, Hong Kong (Trung Quốc) đã có bước đi để sớm chớp thời cơ.
Bước đi đầu tiên
Cuối năm 2025, trực tiếp tham dự sự kiện ra mắt Trung tâm Đào tạo Kỹ thuật Hàng không đầu tiên của Hong Kong, Trưởng đặc khu Hong Kong Lý Gia Siêu (John Lee) tuyên bố quyết tâm biến thành phố này thành trung tâm hàng đầu châu Á về tái chế máy bay và kinh doanh phụ tùng.
Giảng viên Martin Law (phải), người từng được đào tạo tại cơ sở của Elior ở Pháp hướng dẫn học viên thao tác trên hệ thống cấp điện của máy bay.
Việc khai trương trung tâm đào tạo mới, dự kiến cung cấp bốn khóa học kỹ thuật viên hàng không chính là bước đi đầu tiên để thực hiện kế hoạch này.
Trung tâm đào tạo do Học viện Hàng không Quốc tế Hong Kong (trực thuộc Cơ quan Quản lý Sân bay) và công ty dịch vụ hàng không Pháp Elior Group (công ty con của Tập đoàn Derichebourg) phối hợp thực hiện.
Ông Simon Li Tin-chu, Chủ tịch trung tâm cho biết, khóa học về lắp ráp nội thất khoang máy bay sẽ ra mắt vào quý I/2026. Tiếp theo là các khóa học về lắp đặt hệ thống dây điện, hệ thống cơ khí và kiểm tra chất lượng vào nửa cuối năm. "Chúng tôi đặt mục tiêu tới năm 2028 sẽ đào tạo 1.000 học viên mỗi năm", ông Simon Li nói.
Theo ông Li, học viên tại trung tâm chủ yếu là người địa phương nhưng cũng cam kết thu hút nhân tài từ Trung Quốc đại lục và Đông Nam Á. Hiện tại, trung tâm đang đặt cơ sở tại nhà chứa máy bay của Dịch vụ Máy bay Trung Quốc (China Aircraft Services) tại Sân bay Quốc tế Hong Kong.
Cung cấp chuỗi cung ứng dịch vụ khép kín
Elior Group cũng đang xúc tiến tìm kiếm mặt bằng phục vụ hoạt động tháo dỡ máy bay, lưu kho phụ tùng, xử lý và tái chế, dự kiến hoàn tất vào quý III/2026. Cơ sở này sẽ có khả năng thu hồi các thành phần quan trọng như động cơ và càng đáp (bộ phận hạ cánh) với giá trị lên tới hàng triệu USD trước khi tiến hành tái chế kim loại và các loại phế liệu khác.
Chương trình đào tạo đầu tiên của trung tâm tập trung vào kỹ thuật lắp ráp nội thất khoang máy bay.
"Cùng với Elior, Hong Kong có đủ nguồn lực cần thiết để xây dựng một chuỗi cung ứng dịch vụ khu vực thịnh vượng, bao trùm toàn bộ vòng đời của lĩnh vực hàng không", Trưởng Đặc khu Hong Kong nói và cho biết thêm: "Điều này sẽ tạo ra nhiều việc làm giá trị, thu nhập tốt và đòi hỏi kỹ năng cao".
Ông Daniel Derichebourg, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Elior Group nhận định, sự phát triển nhanh chóng của dịch vụ hàng không đã đẩy nhu cầu toàn cầu tăng vọt. Do đó, tập đoàn này đặt mục tiêu xây dựng một chuỗi cung ứng dịch vụ giải quyết toàn bộ vòng đời của máy bay.
Nêu lý do chọn Hong Kong làm điểm khởi đầu để mở rộng tại châu Á, thay vì Singapore, ông Derichebourg cho biết, Hong Kong sở hữu môi trường kinh doanh đặc biệt và có sự kết nối chặt chẽ với Trung Quốc đại lục.
"Với vị trí đắc địa tại châu Á, Hong Kong nắm giữ tiềm năng to lớn để phát triển thành trung tâm dịch vụ hàng không cho Trung Quốc đại lục và cả khu vực. Chúng tôi cũng đang đầu tư vào các lĩnh vực khác như thực phẩm và đồ uống", ông nói thêm.
Nắm bắt thị trường tỷ đô
Tờ The Standard (Hong Kong) cho biết, ước tính thị trường tái chế máy bay thế giới có thể đạt giá trị tới 2,5 tỷ USD (khoảng 19,5 tỷ đô la Hong Kong) mỗi năm, với tốc độ tăng trưởng hằng năm dự kiến ở mức 8%.
Mặc dù khởi nguồn từ lục địa Mỹ, nhưng khu vực châu Á - Thái Bình Dương đang đứng trước cơ hội tăng trưởng bùng nổ, nhờ quy mô đội bay ngày càng mở rộng và lợi thế chi phí nhân công thấp hơn.
Hơn nữa, lĩnh vực này đang ngày càng trở nên tinh vi và chuyên biệt hóa. Các nhà khai thác hiện đã bắt đầu phân loại quy trình theo từng loại tàu bay, từ loại thân hẹp (một lối đi) đến thân rộng (hai lối đi), đặc biệt trong bối cảnh các đội bay thân rộng đang bước vào giai đoạn "già hóa".
Các hoạt động kinh doanh đang tập trung mạnh vào tái chế và thu hồi tài nguyên thay vì chỉ đơn thuần là phá dỡ bán phế liệu, bởi lẽ nhiều linh kiện vẫn giữ được giá trị rất cao.
Đơn cử như bộ phận càng đáp. Với kết cấu chắc chắn và hệ thống cơ khí phức tạp, khi máy bay thương mại "nghỉ hưu", các kỹ sư thường tận dụng cụm càng đáp này để tái sử dụng cho máy bay chở hàng. Tất nhiên, quy trình này đòi hỏi chứng nhận nghiêm ngặt để đảm bảo tiêu chuẩn an toàn tuyệt đối.
Bên cạnh đó, nhiều linh kiện điện tử hàng không cũng có thể được tái sử dụng trong các thiết bị mô phỏng bay và nhiều ứng dụng khác. Phần thân máy bay, vốn chủ yếu làm từ nhôm, mang lại giá trị kinh tế lớn nhờ quy trình thu hồi nhôm hiện nay đã rất hoàn thiện.
Tuy nhiên, các vật liệu nguy hại như pin cũ, dầu bôi trơn và chất lỏng thủy lực cần được xử lý cẩn trọng để không tác động xấu đến môi trường, đòi hỏi quy trình kiểm tra gắt gao để đảm bảo an toàn.
Như vậy, quy trình tháo dỡ và tái chế máy bay phức tạp hơn nhiều so với việc phá dỡ ô tô cũ, đòi hỏi hàm lượng công nghệ cao và kiểm định kỹ lưỡng để vừa đảm bảo hiệu quả kinh tế thương mại, vừa đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn và môi trường ở mức cao nhất.
Để Hong Kong nắm bắt cơ hội tốt hơn, bà Janet Cheung, Giám đốc điều hành Elior khu vực châu Á cho rằng, thành phố nên xem xét các biện pháp giảm thuế và ký kết thỏa thuận quốc tế về cho thuê máy bay - nguồn cung cấp máy bay chủ yếu cho các hãng hàng không.