Việc hợp nhất Luật Đường sắt 2025 với Luật Quy hoạch 2025, Luật Xây dựng 2025 và Luật Đầu tư 2025 đã tạo ra nhiều thay đổi đáng chú ý, đặc biệt là việc mở rộng phạm vi áp dụng chính sách và bổ sung cơ chế linh hoạt hơn cho các nhà đầu tư.
Văn phòng Quốc hội vừa ban hành văn bản hợp nhất, làm rõ những nội dung sửa đổi, bổ sung của Luật Đường sắt 2025 trên cơ sở điều chỉnh từ các luật liên quan như Luật Quy hoạch 2025, Luật Xây dựng 2025 và Luật Đầu tư 2025.
Luật Đường sắt được sửa đổi, bổ sung để thống nhất các luật liên quan (Ảnh: minh hoạ)
Theo văn bản hợp nhất số 75/VBHN-VPQH, Luật Đường sắt số 95/2025/QH15 (có hiệu lực từ ngày 1/1/2026) được điều chỉnh bởi ba luật nêu trên với các mốc hiệu lực khác nhau.
Trong đó, Luật Quy hoạch và Luật Đầu tư có hiệu lực từ ngày 1/3/2026, còn Luật Xây dựng có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Sau khi hợp nhất, Luật Đường sắt vẫn giữ nguyên thời điểm có hiệu lực, trong khi các nội dung sửa đổi, bổ sung sẽ được áp dụng theo thời gian hiệu lực tương ứng của từng luật liên quan.
Đáng chú ý, việc sửa đổi lần này không chỉ nhằm đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật mà còn tháo gỡ các "điểm nghẽn" trong đầu tư phát triển đường sắt. Đại diện Cục Đường sắt Việt Nam cho biết, nhiều cơ chế, chính sách trước đây chỉ áp dụng cho các dự án quan trọng quốc gia hoặc do Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư, nay đã được mở rộng phạm vi, áp dụng chung cho cả các tuyến đường sắt quốc gia và địa phương.
Mở rộng phạm vi áp dụng các cơ chế, chính sách thuận lợi trong đầu tư xây dựng dự án đường sắt (Ảnh: minh hoạ).
Một thay đổi quan trọng khác liên quan đến các dự án đầu tư ngoài ngân sách. Nếu trước đây, nhà đầu tư phải chuyển giao toàn bộ tài sản cho Nhà nước mà không được bồi hoàn sau khi kết thúc thời hạn dự án, thì quy định mới đã linh hoạt hơn.
Cụ thể, nhà đầu tư có thể đề xuất gia hạn thời gian hoạt động; trong trường hợp không gia hạn, việc chuyển giao tài sản sẽ đi kèm cơ chế thanh toán theo quy định, góp phần tăng tính hấp dẫn và bảo đảm quyền lợi cho doanh nghiệp.
Những điều chỉnh này được kỳ vọng sẽ tạo cú hích cho lĩnh vực đường sắt, thu hút mạnh mẽ nguồn lực xã hội và thúc đẩy phát triển hạ tầng theo hướng đồng bộ, hiện đại.
