Sở hữu mạng lưới sông ngòi, kênh rạch dày đặc nhưng TP.HCM vẫn chưa khai thác tương xứng tiềm năng giao thông thủy. Trong giai đoạn 2026-2030, thành phố dự kiến mở thêm loạt tuyến buýt sông, kết hợp phát triển du lịch và kinh tế ven sông.
Theo ghi nhận trên tuyến buýt sông số 1 từ bến Bạch Đằng đi Linh Đông, những ngày cuối tuần lượng hành khách khá nhộn nhịp. Không ít gia đình lựa chọn buýt sông như một trải nghiệm thư giãn, ngắm cảnh thay vì chỉ đơn thuần là phương tiện di chuyển.
Tuyến buýt sông Bạch Đằng - Linh Đông đang được khai thác tại TP.HCM.
Chị Nguyễn Khánh Linh (phường Thủ Đức) cho biết, mỗi tháng gia đình chị thường đi buýt sông 1-2 lần để “đổi gió”. Theo chị, di chuyển bằng đường thủy thoáng đãng hơn nhiều so với đường bộ, trong khi trẻ nhỏ lại thích thú khi được ngắm thành phố từ sông Sài Gòn.
“Tôi thấy TP.HCM có rất nhiều sông, kênh rạch nhưng các tuyến vận tải thủy vẫn còn khá ít. Nếu phát triển thêm các tuyến buýt sông kết nối khu dân cư, khu du lịch thì người dân sẽ có thêm lựa chọn đi lại, vừa giảm áp lực kẹt xe vừa tận dụng được lợi thế sông nước của thành phố”, chị Linh nói.
Theo Sở Xây dựng TP.HCM, trong giai đoạn 2026-2030, thành phố sẽ tiếp tục mở rộng hệ thống vận tải hành khách công cộng bằng đường thủy, đồng thời kết hợp phát triển du lịch và dịch vụ ven sông.
Hiện tuyến buýt sông số 1 Bạch Đằng - Linh Đông vẫn duy trì hoạt động ổn định từ khi khai thác năm 2017. Trong khi đó, tuyến buýt sông số 2 Bạch Đằng - Lò Gốm đang được chuẩn bị các điều kiện đầu tư để triển khai trong giai đoạn 2026-2027.
Nhiều gia đình, trẻ nhỏ sử dụng buýt sông để ngắm cảnh cuối tuần.
Ngoài ra, TP.HCM cũng nghiên cứu thêm nhiều tuyến mới như Bạch Đằng - Phú Mỹ Hưng, Bạch Đằng - Mũi Đèn Đỏ - SwanBay, Bạch Đằng - Rạch Chiếc, tuyến sông Vàm Thuật - kênh Tham Lương và tuyến kết nối Thủ Dầu Một nhằm từng bước hình thành mạng lưới vận tải thủy liên hoàn giữa trung tâm với các đô thị vệ tinh.
Song song với việc mở rộng tuyến, thành phố đang rà soát quy hoạch hệ thống bến thủy nội địa, hoàn thiện cơ chế pháp lý và đầu tư hạ tầng kết nối nhằm nâng cao hiệu quả khai thác vận tải hành khách công cộng bằng đường thủy trong thời gian tới.
Một trong những tuyến được người dân quan tâm là tuyến vận tải thủy từ TP.HCM đi Côn Đảo. Theo Sở Xây dựng, tuyến này từng tạm dừng hoạt động từ cuối tháng 8/2025 để nâng cấp phương tiện và dự kiến hoạt động trở lại vào giữa tháng 6/2026 bằng tàu Phú Quý Express 02 với sức chở hơn 500 hành khách.
Không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại, TP.HCM còn định hướng phát triển giao thông thủy gắn với du lịch và kinh tế ven sông. Trong giai đoạn 2026-2030, thành phố dự kiến đưa vào khai thác thêm các tuyến buýt sông kết nối trung tâm với Phú Mỹ Hưng, Mũi Đèn Đỏ - SwanBay, Thủ Dầu Một; đồng thời nghiên cứu các tuyến kết nối Củ Chi, Lái Thiêu, Cần Giờ, Long Sơn và Vũng Tàu.
Một tuyến buýt sông đầy ắp người dân, du khách trải nghiệm.
Bên cạnh đó, thành phố cũng sẽ nâng cấp hàng loạt bến thủy như Bạch Đằng, Hiệp Phước, khu vực Nhà Bè, Cần Giờ; phát triển các điểm dừng chân, công viên ven sông, không gian văn hóa - ẩm thực nhằm hình thành hệ sinh thái kinh tế sông nước.
TS Nguyễn Hữu Nguyên, chuyên gia giao thông nhận định, TP.HCM sở hữu hệ thống sông ngòi, kênh rạch dày đặc hiếm có nhưng nhiều năm qua chưa khai thác tương xứng tiềm năng. Trong khi giao thông đường bộ ngày càng quá tải, vận tải thủy cần được xem là một cấu phần quan trọng của mạng lưới giao thông đô thị.
Theo ông Nguyên, nhiều đô thị lớn trên thế giới đã phát triển mạnh kinh tế ven sông và coi dòng sông là “mặt tiền” của đô thị. Trong khi đó, TP.HCM vẫn còn dư địa rất lớn để phát triển giao thông, du lịch và dịch vụ ven sông nếu có quy hoạch đồng bộ.
“Không gian ven sông của TP.HCM rất giàu tiềm năng. Nếu khai thác tốt, giao thông thủy không chỉ giúp chia sẻ áp lực cho đường bộ mà còn góp phần định hình bản sắc đô thị sông nước đặc trưng của thành phố”, TS Nguyễn Hữu Nguyên nhận định.
Theo chuyên gia này, việc đầu tư đồng bộ hệ thống giao thông thủy cùng các dịch vụ ven sông sẽ mở ra cơ hội tái thiết không gian đô thị theo hướng xanh, hiện đại và bền vững hơn trong tương lai.
