Từ miễn tiền thuê đất, ưu đãi thuế đến hỗ trợ nguồn nhân lực và công nghệ, dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam đang mở thêm “đường băng” chính sách để hàng hải, đường thủy tăng tốc chuyển đổi xanh, hiện đại.
Tập trung nguồn lực cho những khâu then chốt
Dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam đang được Bộ Xây dựng lấy ý kiến dành một chương quy định tương đối toàn diện về đối tượng, nội dung, điều kiện và cơ chế thực hiện chính sách ưu đãi, hỗ trợ phát triển hàng hải và đường thủy. Trong đó, các dự án chuyển đổi xanh, chuyển đổi số được đề xuất nhiều chính sách ưu đãi đáng chú ý.
Việc bổ sung chính sách mới trong dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thuỷ Việt Nam nhằm thể chế hoá Nghị quyết của Đảng về phát triển quốc gia biển mạnh (Ảnh: Gemalink).
Theo Bộ Xây dựng, việc bổ sung chương mới trong dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 20-NQ/TW về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh và Thông báo số 125 của Văn phòng Trung ương Đảng về kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với các cơ quan về phát triển công nghiệp hàng hải quốc gia.
Dự thảo xác định rõ các nhóm đối tượng trọng tâm được hưởng ưu đãi, hỗ trợ. Trong đó có nhà đầu tư chiến lược; doanh nghiệp đầu tư phát triển đội tàu và kinh doanh vận tải; doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp hàng hải, đường thủy và công nghiệp hỗ trợ; tổ chức, cá nhân thực hiện chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; cơ sở đào tạo và các chủ thể tham gia phát triển nguồn nhân lực.
Theo cơ quan soạn thảo, quy định này nhằm tạo cơ sở tập trung nguồn lực cho các khâu then chốt của hệ sinh thái hàng hải, vận tải, logistics, công nghiệp đóng tàu và chuỗi cung ứng, phù hợp định hướng nâng cao năng lực tự chủ quốc gia trên biển.
Cùng với việc xác định nhóm đối tượng ưu tiên, dự thảo bổ sung các chính sách ưu đãi, hỗ trợ về đất đai, mặt nước và khu vực biển đối với dự án của nhà đầu tư chiến lược, cơ sở đóng mới, hoán cải, nâng cấp, sửa chữa tàu thuyền và cơ sở đào tạo nguồn nhân lực.
Đối với đường thủy nội địa, dự thảo đề xuất doanh nghiệp đầu tư xây dựng và kinh doanh cảng thủy nội địa được miễn tiền thuê đất, tiền thuê mặt nước trong thời hạn 10 năm kể từ ngày có quyết định cho thuê đất, cho thuê mặt nước để thực hiện dự án.
Dự thảo đồng thời đề xuất ưu tiên sử dụng bãi sông, bãi nổi phù hợp với quy hoạch để phát triển cơ sở công nghiệp tàu thủy, trên cơ sở bảo đảm khả năng thoát lũ và an toàn đê điều.
Hỗ trợ người học, thu hút nhân lực chất lượng cao
Một nội dung khác được đề xuất là chính sách phát triển nguồn nhân lực cho lĩnh vực hàng hải, đường thủy.
Theo đó, người học thuộc nhóm ưu tiên có thể được hỗ trợ học phí, học bổng, tín dụng ưu đãi, chỗ ở và chi phí sinh hoạt. Cùng với đó là các chính sách hỗ trợ đào tạo, đào tạo lại, nâng cao kỹ năng nghề và chuyển giao công nghệ.
Dự thảo cũng đề xuất cơ chế thu hút, trọng dụng, đãi ngộ chuyên gia, nhà khoa học, kỹ sư, nhà quản lý, thuyền trưởng, máy trưởng và công nhân kỹ thuật bậc cao trong lĩnh vực hàng hải, đường thủy.
Song song với chính sách về nhân lực, dự thảo bổ sung chế độ ưu tiên về thủ tục hải quan, thủ tục thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu của dự án do nhà đầu tư chiến lược thực hiện.
Cơ chế hỗ trợ thử nghiệm, đánh giá, kiểm định, chứng nhận và hoàn thiện công nghệ mới, mô hình mới trong lĩnh vực hàng hải, đường thủy nội địa cũng được đề xuất nhằm tạo điều kiện cho việc ứng dụng các giải pháp mới.
Dành ưu đãi cho các dự án chuyển đổi xanh
Đáng chú ý, các dự án chuyển đổi xanh, chuyển đổi số được xác định là nhóm đối tượng được đề xuất ưu tiên ưu đãi.
Cụ thể, doanh nghiệp, tổ chức thực hiện dự án, nhiệm vụ chuyển đổi xanh trong hoạt động hàng hải, đường thủy nội địa được miễn tiền thuê đất, tiền thuê mặt nước và tiền sử dụng khu vực biển đối với diện tích, khu vực được sử dụng trực tiếp để thực hiện dự án.
Về thuế, phí, lệ phí và tín dụng, dự án chuyển đổi xanh được đề xuất miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong thời hạn 5 năm kể từ khi dự án hoàn thành và đi vào hoạt động.
Dự án cũng được miễn thuế nhập khẩu đối với máy móc, thiết bị, linh kiện, phụ tùng, nguyên liệu, vật tư và phương tiện chuyên dùng mà trong nước chưa sản xuất được để tạo tài sản cố định hoặc phục vụ trực tiếp cho hoạt động của dự án.
Không chỉ tập trung vào dự án, dự thảo còn đưa ra ưu đãi đối với các phương tiện sử dụng công nghệ, năng lượng theo hướng giảm phát thải.
Theo đó, tàu biển, tàu sông sử dụng điện, nhiên liệu thay thế, năng lượng tái tạo hoặc công nghệ tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải được miễn phí đăng ký tàu biển, tàu sông, lệ phí trước bạ khi đăng ký lần đầu và miễn phí trọng tải tàu, thuyền trong 5 năm kể từ ngày đăng ký.
Tổ chức, cá nhân đầu tư cơ sở đóng mới, hoán cải tàu biển, tàu sông sử dụng điện, nhiên liệu thay thế, năng lượng tái tạo hoặc công nghệ tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải, công nghệ xanh, tàu thuyền không người lái cũng được đề xuất hưởng ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế giá trị gia tăng.
Chính phủ sẽ quy định mức ưu đãi và thời hạn áp dụng đối với từng loại tàu thuyền, phù hợp với tính chất, mức độ ưu tiên, từng giai đoạn và khả năng cân đối nguồn lực của Nhà nước.
Dự thảo cũng đề xuất chính sách nhằm phát triển vận tải đa phương thức.
Theo đó, doanh nghiệp Việt Nam kinh doanh vận tải đa phương thức, trong đó có phương thức vận tải biển hoặc vận tải đường thủy nội địa, được giảm 50% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp đối với thu nhập từ hoạt động kinh doanh vận tải đa phương thức.
Đối với hàng hóa vận tải bằng đường biển, đường thủy nội địa, dự thảo đề xuất miễn phí sử dụng công trình kết cấu hạ tầng, công trình dịch vụ, tiện ích công cộng và các loại phí, lệ phí khác do địa phương quy định đối với hoạt động vận tải hàng hóa bằng đường biển, đường thủy nội địa, trừ phí, lệ phí hàng hải.
Theo cơ quan soạn thảo, các quy định này sẽ tạo cơ sở pháp lý để khuyến khích đổi mới công nghệ, chuyển đổi năng lượng, phát triển đội tàu và công nghiệp hàng hải theo hướng hiện đại, xanh, có năng lực cạnh tranh.
Đáng chú ý, để bảo đảm chính sách ưu đãi được thực hiện đúng mục tiêu, công khai và có cơ chế kiểm soát, dự thảo còn quy định việc chấm dứt hưởng và hoàn trả ưu đãi, hỗ trợ khi đối tượng không còn đáp ứng điều kiện hoặc thực hiện không đúng cam kết.