Vật liệu xây dựng

Nhiều giải pháp "hạ nhiệt" cơn sốt giá vật liệu xây dựng ở Bắc Trung Bộ

Phúc Tuấn - Văn Thanh

- 24/07/2026, 17:54

Thời gian qua, tại các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh có nhiều biến động về nguồn cung, giá vật liệu, ảnh hưởng không nhỏ đến chi phí đầu tư, xây dựng.

Khan hiếm nguồn cung, giá vật liệu tăng cao

Mặc dù tình trạng khan hiếm nguồn vật liệu trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đang từng bước được tháo gỡ, nhưng giá vẫn biến động theo chiều hướng tăng khiến hoạt động xây dựng, thi công công trình bị ảnh hưởng.

Nhiều địa phương tìm cách "hạ nhiệt" cơn sốt vật liệu - Ảnh 1. — Theo báo cáo của Sở Xây dựng Thanh Hóa, nguồn vật liệu đất mới chỉ đáp ứng đủ phục vụ các công trình đầu tư công và đáp ứng được 44,8% tổng nhu cầu của toàn tỉnh.

Anh N.V.N, Giám đốc Công ty TNHH N.Q cho biết: Từ đầu năm tới nay, giá các mặt hàng như: Đất, đá, cát đều cao, không có xu hướng giám. Nguyên nhân việc khan hiếm nguồn cát là do nhiều mỏ không hoạt động, phụ thuộc vào nguồn cát ở tỉnh ngoài; trong khi đó giá nhiên liệu xăng, dầu biến động nên cộng lại rất cao.

"Hiện nay, tôi đang mua đá với giá 500.000 đồng/m3, cát 400.000 đồng/m3 và đất san lấp 200.000 đồng/m3. So với năm 2025, giá các mặt hàng trên tăng gần như gấp đôi. Nguồn cung thiếu ổn định không chỉ khiến doanh nghiệp, nhà thầu gặp khó trong tổ chức thi công mà còn làm gia tăng chi phí, ảnh hưởng đến tiến độ dự án.

Bài toán đặt ra lúc này là làm thế nào để khơi thông nguồn cung, kiểm soát biến động giá, bảo đảm vật liệu phục vụ các công trình, qua đó góp phần thúc đẩy tiến độ giải ngân đầu tư công và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh", anh N cho biết thêm.

Tìm hiểu được biết, năm 2026 nhu cầu vật liệu xây dựng trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa gồm: Đất san lấp khoảng 75,58 triệu m3; Đá xây dựng khoảng 15,49 triệu m3; Cát Xây dựng khoảng 9,6 triệu m3.

Toàn tỉnh Thanh Hóa có 31 mỏ đất đang khai thác và 21 dự án đăng ký thu hồi khoáng sản trong dự án đầu tư xây dựng công trình, cung ứng tổng khối lượng đất ra thị trường khoảng 26,26 triệu m3. Nguồn cung này đáp ứng đủ phục vụ các công trình đầu tư công và đáp ứng được 44,8% tổng nhu cầu của toàn tỉnh.

Về nguồn cát, hiện nay có 8 mỏ cát đang hoạt động với công suất 0,295 triệu m3/năm kết hợp với nguồn cát nhân tạo khoảng 2,15 triệu m3/năm, tổng công suất cung ứng đạt 2,445 triệu m3/năm. Lượng cát này chỉ đáp ứng được 51% nhu cầu đầu tư công và 30% nhu cầu toàn tỉnh.

Nhiều địa phương tìm cách "hạ nhiệt" cơn sốt vật liệu - Ảnh 2. — Ở Nghệ An, mặc dù nguồn cung cơ bản đáp ứng đủ nhưng giá vật liệu vẫn neo mức cao.

Hiện nay, nguồn cung về cát xây dựng đặc biệt là cát tự nhiên đang rất thiếu, chỉ đáp ứng được một phần nhỏ nhu cầu trong tỉnh.

Đối với nguồn cung đá xây dựng, trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa có 182 mỏ đang hoạt động và 5 giấy xác nhận thu hồi, đạt tổng công suất 15,15 triệu m3/năm. Do đó, tổng công suất nguồn đá đáp ứng đầy đủ nhu cầu cho cả các dự án đầu tư công và dân dụng trên toàn địa bàn.

Tuy nhiên, dù tổng công suất trên lý thuyết cao, sản lượng đá xây dựng thông thường (đá xô bồ, 1x2, 4x6, base, mạt...) thực tế cung cấp ra thị trường trong tỉnh lại thấp hơn.

Còn tại Nghệ An, trong gần 2 tháng qua, khi mà giá xăng dầu đã giảm về sát mức trước đợt tăng giá hồi tháng 3/2026, tuy nhiên giá các loại vật liệu xây dựng, mặt hàng vẫn neo ở mức cao.

Ông L.V.T, Giám đốc Công ty Đ.A cho biết: Giá các loại vật liệu như: đá, đất, cát ở Nghệ An trong 2 tháng qua không hề giảm. Nguồn cung từ mỏ cũng rất hạn chế. Có khi chúng tôi phải lên mỏ xếp hàng cả ngày mới mua được một xe đá 4x6 cho đối tác.

Nếu tình trạng này tiếp diễn, sẽ gây ra nhiều hệ lụy như: giảm hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp, chậm tiến độ dự án, lãng phí nguồn lực đầu tư…

Ghi nhận thực tế tại tỉnh Hà Tĩnh, từ đầu năm đến nay, giá nhiều loại vật liệu tăng từ 20 - 25%, cá biệt gạch xây dựng tăng tới 50%. Xi măng từ mức khoảng 168 nghìn đồng/tạ tăng lên 180 - 183 nghìn đồng/tạ; thép xây dựng từ khoảng 14,6 triệu đồng/tấn tăng lên 17,6 triệu đồng/tấn; gạch từ 1.800 đồng tăng lên khoảng 2.700 đồng/viên…

Đặc biệt, giá một số loại vật liệu xây dựng như: đất san lấp, cát, giá công bố còn chênh so với thực tế. Theo mức giá Sở Xây dựng Hà Tĩnh công bố hiện nay, đất san lấp dao động khoảng 63-72 nghìn đồng/m3 (chưa bao gồm thuế).

Tuy nhiên, sau khi cộng chi phí khai thác và vận chuyển đến công trình, giá thực tế có thể lên tới 160 - 165 nghìn đồng/m3 (đã bao gồm thuế), cao hơn khoảng 90 - 100 nghìn đồng/m3 so với giá công bố.

Ông Trần Văn Đạt, Giám đốc Công ty Cổ phần Xây dựng Tiến Đạt (phường Trần Phú, Hà Tĩnh) chia sẻ: Thời gian qua, giá nhiều loại vật liệu xây dựng tăng theo biến động của thị trường xăng dầu. Tuy nhiên, khi giá nhiên liệu đã giảm, giá vật liệu vẫn duy trì ở mức cao. Điều này khiến nhiều nhà thầu gặp khó khăn trong quá trình thi công.

"Hiện nay, giá cát vận chuyển về đến công trình dao động khoảng từ 285 - 290 nghìn đồng/m3, trong khi đơn giá được tính trong dự toán xây lắp chỉ khoảng 220 nghìn đồng/m3. Như vậy, mỗi m3 cát nhà thầu phải bù thêm khoảng 65 - 70 nghìn đồng.

Với những công trình sử dụng khối lượng cát lớn, khoản chi phí phát sinh có thể lên tới hàng tỷ đồng, tạo áp lực rất lớn đối với doanh nghiệp thi công", ông Đạt thông tin.

Kỹ sư Nguyễn Văn Hiếu, Chỉ huy trưởng Công ty CP 484 cho biết, đơn vị đang thi công khoảng 3,7km tuyến chính dự án đường Xô Viết Nghệ Tĩnh kéo dài về phía Đông. Tuy nhiên, giá vật liệu tăng mạnh thời gian qua khiến doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn.

"Trong hợp đồng có điều khoản điều chỉnh giá nhưng mức điều chỉnh theo công bố Nhà nước chưa theo kịp biến động thực tế ngoài thị trường. Vì vậy, doanh nghiệp chỉ còn cách tăng tốc thi công để giảm áp lực phát sinh chi phí", ông Hiếu nói.

Tháo gỡ bằng cách nào?

Liên quan đến vấn đề khan hiếm vật liệu, ông Nguyễn Hữu Lễ, Trưởng phòng Kinh tế và Vật liệu xây dựng, Sở Xây dựng Thanh Hóa cho biết, nguyên nhân nguồn cung ra thị trường thấp là do một số mỏ đá tại khu vực: Yên Định, Ngọc Lặc, Hà Trung, Vĩnh Lộc (cũ) tập trung khai thác đá khối làm ốp lát, mỹ nghệ.

Một số mỏ tại khu vực: Thạch Thành, Bỉm Sơn, Hà Trung, Nghi Sơn, Như Thanh giáp các tỉnh Ninh Bình, Nghệ An, Hòa Bình nên các chủ mỏ cung cấp đá sang các tỉnh trên.

Nhiều địa phương tìm cách "hạ nhiệt" cơn sốt vật liệu - Ảnh 3. — Sở Xây dựng Hà Tĩnh sẽ tăng cường kiểm tra việc niêm yết giá, nguồn gốc vật liệu, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm nhằm hạn chế tình trạng đầu cơ, nâng giá gây khó khăn cho hoạt động thi công.

Bên cạnh đó, các mỏ đang nằm trong danh sách 139 mỏ Cục C03 - Bộ Công an đang thu thập hồ sơ (trong đó có 12 mỏ đã khởi tố điều tra, 6 mỏ Cục C03 đang chuyển Cơ quan cảnh sát điều tra - Công an tỉnh Thanh Hóa tiếp tục giải quyết), yêu cầu đo đạc hiện trạng để đánh giá các sai phạm nên cũng đang tạm dừng hoặc sản xuất cầm chừng. Có 23 mỏ đá xây dựng thông thường sản xuất cát nghiền nên công suất một phần chuyển sang cát nghiền.

Về việc kiểm soát chặt về giá vật liệu để công bố giá sát với tình hình thực tế, ông Nguyễn Hữu Lễ cho biết, đối với các đơn vị có mỏ khai thác vật liệu xây dựng thì định kỳ trước ngày 20 của tháng cuối quý, gửi báo cáo về Sở Xây dựng và UBND cấp xã nơi có mỏ, bao gồm: Kê khai giá bán; hóa đơn thuế GTGT phát sinh trong tháng (hoặc trong quý); trữ lượng còn lại; công suất khai thác còn lại trong năm; kế hoạch khai thác của tháng, quý tiếp theo; trường hợp mỏ không đủ điều kiện hoạt động thì phải báo cáo rõ việc mỏ không đủ điều kiện hoạt động.

Sở Xây dựng cũng yêu cầu UBND các xã thành lập đoàn khảo sát thông tin giá vật liệu, sau đó gửi báo cáo kết quả về Sở Xây dựng (trước ngày 20 của tháng cuối quý), phải kèm theo biên bản khảo sát của UBND xã.

Bên cạnh đó, các Ban quản lý dự án, đầu tư xây dựng chuyên ngành và các chủ đầu tư thì định kỳ vào ngày 22 của tháng cuối quý gửi về Sở Xây dựng, kèm theo bản sao hóa đơn và các hợp đồng mua vật liệu xây dựng (nếu có) làm căn cứ để công bố thông tin giá vật liệu xây dựng.

Đối với các loại vật liệu xây dựng còn lại như: Xi măng, sắt, thép, nhựa đường, cửa, gạch, dây điện, đường ống nước... Sở Xây dựng Thanh Hóa có văn bản đề nghị các đơn vị cung cấp thông tin phục vụ công bố thông tin giá vật liệu xây dựng trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa và cung cấp gửi thông tin về Sở Xây dựng để thực hiện công bố thông tin giá.

Sau khi tổng hợp, Sở Xây dựng phối hợp với VNPT Thanh Hoá; Trung tâm Công nghệ thông tin và Truyền thông - Sở Khoa học và Công nghệ và khoảng 130 doanh nghiệp có mỏ vật liệu xây dựng đất, đá, cát được cấp phép trên địa bàn tỉnh thực hiện cập nhật thông tin giá lên website và Trung tâm giám sát, điều hành thông minh tỉnh Thanh Hoá (IOC) mục giá vật liệu xây dựng; các thông tin gồm: thông tin về doanh nghiệp, điện thoại liên hệ, trữ lượng khai thác, công suất khai thác và thông tin giá vật liệu xây dựng. Các đơn vị có liên quan, các chủ đầu tư có thể tham khảo trong quá trình quản lý chi phí đầu tư xây dựng.

Theo ông Lễ, trong thời gian qua, do biến động giá xăng dầu và khan hiếm nguồn cung đất, đá, cát, Sở Xây dựng ngoài việc thực hiện công bố thông tin giá vật liệu xây dựng theo quý. Sở đã thực hiện cập nhật thông tin giá trong khoảng thời gian từ tháng 3 đến tháng 6/2026, tại 7 Công bố thông tin giá.

Qua đó giúp các chủ đầu tư thực hiện việc lập, điều chỉnh dự toán xây dựng công trình cho sát với mức giá thực tế trên thị trường.

Để nhanh chóng gỡ khó cho các doanh nghiệp xây dựng trong bối cảnh giá tăng không chịu giảm, UBND tỉnh Nghệ An và Sở Xây dựng tỉnh này đã triển khai đồng loạt các giải pháp. Bắt đầu từ tháng 5/2026, tỉnh Nghệ An đã ban hành các văn bản yêu cầu các đơn vị, sở ngành triển khai các giải pháp bình ổn giá, đảm bảo nguồn cung vật liệu cho các công trình dự án trên địa bàn.

Lãnh đạo phòng Kinh tế kế hoạch, Sở Xây dựng Nghệ An cho biết: Ngày 13/7, liên Sở Xây dựng - Tài Chính đã ban hành công bố giá liên sở quý II/2026. Trong bản công bố dài 193 trang, đã cập nhật một cách đầy đủ, chính xác nhất giá các loại vật liệu xây dựng tại mỏ, giá mặt hàng xây dựng tại nhà máy, nhà phân phối trên địa bàn.

Giá đợt này được đánh giá là sát với thị trường khi mà đã cập nhật tăng từ 10 - 30% giá tùy loại mặt hàng so với công bố giá của quý IV/2025. Còn so với giá công bố quý I/2026, thì có mặt hàng neo ở mức cao và cũng có mặt hàng giảm nhẹ.

Theo một cán bộ chuyên môn, lý do biên độ giảm thấp là vì yếu tố cung cầu. Ở một số vùng như Nam Đàn, Thanh Chương, Đô Lương, nguồn cung sẵn, nhu cầu ổn định thì giá giảm. Còn đối với các vùng đô thị như Vinh, Hoàng Mai và khu vực giáp ranh với tỉnh Thanh Hoá, nguồn cung vẫn không đủ nhu cầu sử dụng ở địa phương và tỉnh lân cận thì giá vẫn neo ở mức cao.

Để giải được bài toán này, tỉnh Nghệ An đã chỉ đạo Sở Xây dựng và các sở liên quan rà soát nhu cầu vật liệu xây dựng địa phương giai đoạn 2026 - 2030, để quy hoạch, đấu giá cấp quyền khai thác các mỏ cho phù hợp. Không như hiện nay, khu vực thì tập trung nhiều mỏ, khu vực ít mỏ dẫn đến chênh lệch giá.

Riêng trong thời gian này, tỉnh chỉ đạo công an các địa phương phối hợp với sở ngành chuyên môn tăng cường kiểm tra, xử lý tình trạng khai thác tài nguyên (cát sỏi, đất đá) trái phép, để không làm thất thoát, lãng phí nguồn tài nguyên, nhằm phục vụ các công trình trọng điểm.

Đồng thời, rà soát, bổ sung kế hoạch đấu giá để khai thác thêm 17 mỏ mới; hoàn thiện thủ tục chấp thuận nâng công suất khai thác cho 6 mỏ. Số lượng bổ sung này được kỳ vọng sẽ tạo nguồn cung dồi dào nhằm hạ nhiệt thị trường trong giai đoạn tới.

Còn theo Sở Xây dựng Hà Tĩnh, giá vật liệu do Sở công bố là giá tại mỏ, nhà máy hoặc điểm tập kết theo quy định. Trong khi đó, giá vật liệu đến công trình còn bao gồm chi phí vận chuyển, bốc xếp, lưu bãi và nhiều khoản chi phí khác nên thường cao hơn.

Giá công bố được xây dựng theo quy định, phản ánh mức giá tại mỏ hoặc điểm tập kết ở từng thời điểm; trong khi giá đến tận công trình lại cộng thêm nhiều chi phí phát sinh. Khi các yếu tố này biến động nhanh, bảng giá công bố khó có thể phản ánh kịp thời toàn bộ chi phí thực tế của doanh nghiệp.

Để chủ động kiểm soát chi phí đầu tư xây dựng, ổn định thị trường vật liệu xây dựng, bảo đảm tiến độ thi công, giải ngân và nâng cao hiệu quả đầu tư các dự án trên địa bàn tỉnh, Sở đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo tăng cường quản lý giá vật liệu trên địa bàn.

Chỉ đạo các sở ngành, địa phương, đơn vị liên quan thực hiện nghiêm văn bản chỉ đạo của UBND tỉnh về giải pháp quản lý giá vật liệu xây dựng và văn bản số của Sở Xây dựng về rà soát, điều chỉnh giá bán, giá niêm yết vật liệu xây dựng theo diễn biến chi phí đầu vào và giá nhiên liệu hiện tại.

Ông Nguyễn Ngọc Tú, Phó trưởng phòng Quản lý hoạt động xây dựng (Sở Xây dựng Hà Tĩnh) thông tin, Sở đã tham mưu UBND tỉnh thành lập đoàn kiểm tra liên ngành về khoáng sản và vật liệu xây dựng; đồng thời tham mưu ban hành các giải pháp quản lý, bình ổn giá vật liệu xây dựng.

Trên cơ sở đó, UBND tỉnh đã ban hành quyết định bổ sung đá xây dựng, cát xây dựng và đất san lấp vào danh mục hàng hóa đặc thù của địa phương thuộc diện phải kê khai giá theo quy định của Luật Giá năm 2023.

Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để tăng cường quản lý, minh bạch thông tin về giá và từng bước kiểm soát diễn biến của thị trường vật liệu xây dựng.

Thời gian tới, Sở sẽ tiếp tục tham mưu UBND tỉnh ban hành quy định về đặc điểm kinh tế - kỹ thuật của các loại vật liệu này, cùng đó là triển khai việc tiếp nhận kê khai giá theo quy định.

Cùng với đó, đơn vị tiếp tục chỉ đạo các xã phường theo chức năng, nhiệm vụ, phạm vi quản lý tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, thực hiện xử lý nghiêm theo thẩm quyền hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền xử lý nghiêm đối với các điểm tập kết vật liệu xây dựng tự phát, trái quy định.