Bộ trưởng Trần Hồng Minh yêu cầu các đơn vị lập kế hoạch chi tiết triển khai các dự án đường sắt quan trọng quốc gia, rõ việc, rõ tiến độ; trong đó phấn đấu khởi công Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam vào tháng 12/2027.
Hoàn thiện thể chế, chính sách, làm tiền đề triển khai dự án
Chiều 8/9, tại trụ sở Bộ Xây dựng, Bộ trưởng Trần Hồng Minh chủ trì cuộc họp các Ban chỉ đạo và các Tổ giúp việc của Bộ về tình hình thực hiện Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam và Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.
Bộ trưởng Trần Hồng Minh yêu cầu lập kế hoạch chi tiết triển khai các dự án; trong đó phấn đấu khởi công Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam vào tháng 12/2027 (Ảnh: Tạ Hải).
Báo cáo tại cuộc họp, ông Lê Quyết Tiến, Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng cho biết, nhiều nhiệm vụ chung quan trọng đã triển khai thực hiện. Trong đó, về hoàn thiện thể chế, chính sách, đã cơ bản hoàn thành công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật. Cụ thể: Quốc hội đã ban hành 3 Luật, 2 Nghị quyết; Chính phủ ban hành 6 Nghị định, 4 Nghị quyết; Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt 2 Đề án. Ngoài ra, Bộ Công Thương đang tiếp tục rà soát hoàn thiện báo cáo Thủ tướng Chính phủ Đề án phát triển công nghiệp đường sắt.
Về hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn, đã ban hành, công bố các tiêu chuẩn, quy chuẩn kĩ thuật. Mặt khác, các dự án được phép áp dụng trực tiếp tiêu chuẩn nước ngoài, đảm bảo tuân thủ các quy định của Luật Xây dựng, Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật và quy định của pháp luật khác có liên quan. Vì vậy, cơ bản các dự án đường sắt không có vướng mắc trong việc áp dụng tiêu chuẩn trong triển khai dự án.
Bộ Xây dựng cũng đã ban hành các đơn giá, định mức liên quan đến triển khai các dự án. Theo đó, ban hành 15.729 định mức chung và 13.585 định mức áp dụng riêng cho Dự án thành phần 2 thuộc Dự án đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.
Liên quan đến các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược trong lĩnh vực đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị, Bộ Xây dựng đã tổ chức xác định, hoàn thiện hồ sơ 8 nhiệm vụ, gửi Bộ Khoa học và Công nghệ. Hiện nay, Bộ Khoa học và Công nghệ đã có ý kiến 8/8 nhiệm vụ, trong đó đề nghị thực hiện 6/8 nhiệm vụ, 1 nhiệm vụ không thẩm định và 1 nhiệm vụ đề nghị chưa thực hiện giai đoạn này.
Về tình hình triển khai các dự án, Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng cho biết, đối với Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, hiện Chủ đầu tư đã ký hợp đồng gói thầu Tư vấn hỗ trợ dự án; Tư vấn hỗ trợ dự án đã lập nhiệm vụ, dự toán, hồ sơ yêu cầu gói thầu lập Báo cáo nghiên cứu khả thi (BCNCKT) dự án. Hiện đang triển khai các thủ tục lựa chọn các tư vấn giai đoạn chuẩn bị đầu tư như: Tư vấn khảo sát, lập BCNCKT; tư vấn giám sát khảo sát; tư vấn lập báo cáo đánh giá tác động môi trường.
Đối với Dự án đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, ngày 24/8/2026, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Nghị quyết số 40/2026/QH16 về điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án. Về tình hình triển khai, Dự án được chia thành các dự án thành phần, tiểu dự án; đến nay Dự án thành phần 1 (Đầu tư hạ tầng kết nối các ga trên tuyến và quảng trường ga) đã khởi công gói thầu XL01 gồm 5 vị trí ga ngày 19/12/2025.
Ban Đường sắt đang triển khai thi công san lấp mặt bằng quảng trường tại 3 vị trí ga Lào Cai, Phú Thọ và Nam Hải Dương, còn 2 vị trí ga Bắc Hồng và Lương Tài do mặt bằng bàn giao nhỏ lẻ, xôi đỗ chưa đảm bảo công địa triển khai thi công đồng loạt. Với tuyến kết nối và quảng trường của 15 ga còn lại hiện đang thực hiện khảo sát, thiết kế kỹ thuật, dự kiến hoàn thành để triển khai lựa chọn nhà thầu xây lắp, tổ chức thi công từ quý IV/2026.
Dự án thành phần 2 (dự án đầu tư xây dựng công trình đường sắt) hiện đang được tổng hợp hoàn thiện hồ sơ BCNCKT theo quy định để trình Hội đồng thẩm định BCNCKT Dự án. Các thủ tục pháp lý để phê duyệt Dự án thành phần 2 gồm: báo cáo đánh giá tác động môi trường, khả năng đảm bảo thoát lũ và đảm bảo an toàn đê điều, xác định cấp độ thông tin của hệ thống thông tin, xác định dự án thuộc danh mục dự án trọng yếu có yêu cầu về đảm bảo quốc phòng an ninh cũng đang được tích cực triển khai. Cùng đó, chủ đầu tư cũng đang thực hiện công tác lựa chọn tư vấn để lập, giám sát, thẩm tra công tác thiết kế kĩ thuật.
Tuy nhiên, theo đánh giá của Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng, công tác GPMB tại 6 địa phương và 1 tiểu dự án di dời đường điện còn chậm, do tiến độ triển khai cắm cọc GPMB chậm, chủ đầu tư còn thận trọng trong triển khai.
Tại cuộc họp, Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng, Thứ trưởng Nguyễn Danh Huy, lãnh đạo các Cục, Vụ, Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam cơ bản thống nhất với báo cáo của Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng; cùng đó làm rõ nhiều nội dung liên quan nhằm tiếp tục tháo gỡ các vướng mắc, khó khăn, đồng thời đề xuất các phương án, giải pháp thúc đẩy triển khai các dự án, đảm bảo theo kế hoạch tiến độ.
Tại cuộc họp, các đại biểu ghi nhận những nỗ lực triển khai các dự án thời gian qua, đồng thời đề xuất các giải pháp thúc đẩy tiến độ thời gian tới (Ảnh: Tạ Hải).
Nỗ lực khởi công dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam tháng 12/2027
Phát biểu kết luận cuộc họp, Bộ trưởng Trần Hồng Minh ghi nhận những kết quả đạt được trong triển khai các dự án. Mặc dù công tác triển khai còn chậm chủ yếu do các nguyên nhân khách quan, nhưng với các dự án đường sắt quan trọng quốc gia, lần đầu triển khai tại Việt Nam, kết quả đạt được đến nay là tích cực.
Trong đó, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan, các tiêu chuẩn, quy chuẩn, đơn giá, định mức với khối lượng lớn đã cơ bản hoàn thành. Đây là tiền đề, cơ sở quan trọng để thời gian tới các dự án triển khai thuận lợi, giảm thiểu vướng mắc.
Để thúc đẩy tiến độ triển khai các dự án thời gian tới, Bộ trưởng yêu cầu Ban Quản lý dự án Thăng Long, Ban Quản lý dự án Đường sắt xây dựng kế hoạch chi tiết triển khai dự án, rõ hạng mục công việc, tiến độ từ công tác GPMB, tư vấn, khảo sát, thi công…; phân công nhiệm vụ cụ thể rõ người, rõ việc.
Đối với việc phân chia các gói thầu, bao gồm kết cấu hạ tầng đoạn tuyến, nhà ga, phương tiện, thiết bị, vật tư, cần nghiên cứu kĩ, trong đó lưu ý đảm bảo chủ trương về sử dụng sản phẩm, dịch vụ trong nước để kích thích sản xuất, nền kinh tế.
Cùng đó, triển khai các nhiệm vụ về khoa học công nghệ lĩnh vực đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị; đào tạo nhân lực. Riêng với đào tạo nguồn nhân lực, cần rà soát, xác định rõ nhu cầu từng trình độ, nghề nghiệp theo lộ trình, đảm bảo vừa đáp ứng nhân lực triển khai dự án và vận hành sau này, vừa đáp ứng nhu cầu phát triển đường sắt. Tuy nhiên tránh đào tạo dàn trải, dẫn đến dư thừa nhân lực sau này khi các dự án đã hoàn thành đầu tư.
"Đặc biệt đối với hai dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng phải cố gắng triển khai theo các mốc tiến độ đã đề ra. Riêng với dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, phải nỗ lực để khởi công dự án vào tháng 12/2027", Bộ trưởng yêu cầu.
