Cùng tốc độ gia tăng nhanh của phương tiện xe điện, nhu cầu chỗ đỗ, trạm sạc, trạm đổi pin rất bức thiết. Việc sớm ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn đối với chung cư có lắp đặt trạm, trụ sạc xe điện được nhiều người quan tâm, chờ đợi.
Chi phí rẻ, thuận tiện
Chị Diệu Ngọc (khu đô thị Đặng Xá, Hà Nội) đã đi xe máy điện hơn 5 năm. Chị cho biết, ưu điểm của xe máy điện là đi êm, chi phí thấp so với xe xăng. Thậm chí, xe có thể "lội nước" những khi đường phố ngập úng.
Trạm sạc của Vinfast tại tòa S1.12, Vinhome Ocean Park, xã Gia Lâm, Hà Nội. Ảnh: Mai Thu.
Khi được hỏi về việc sạc điện, chị Ngọc cho biết, khu vực để xe của tòa nhà tại tầng 1 có bố trí khu vực để xe điện riêng. Mỗi khi sạc, chị thường cắm điện ở các ổ bố trí sẵn trong khu vực để xe. Nhưng đôi khi khu vực này kín chỗ, chị tháo pin, đem lên nhà sạc.
Cũng là người sử dụng xe điện, anh Đại Hà (khu đô thị Ocean Park 1, Hà Nội) cho biết, tại chung cư nơi anh ở, xe máy điện được bố trí khu vực để xe riêng dưới tầng hầm, có sẵn nguồn sạc.
Với ô tô, chủ đầu tư bố trí nhiều trạm sạc trên các tuyến đường nội khu. Để khuyến khích người dân sử dụng ô tô điện, chủ đầu tư khu đô thị (đồng thời là chủ đầu tư hãng xe điện) còn ưu tiên bố trí slot chỗ để xe cho xe điện, miễn phí gửi xe…
Anh Vũ Ngọc Tú (khu đô thị Ecopark, Hưng Yên) cho biết, mỗi ngày anh đi làm cả đi và về khoảng 60km. Khoảng 3 ngày anh sạc một lần, mỗi lần sạc khoảng 45 phút. "Khu vực ở và nơi làm việc của tôi có nhiều điểm sạc nên rất thuận tiện. Chi phí 60 nghìn đồng cho 200km rất phù hợp", anh Tú chia sẻ.
Mỗi nơi mỗi cách ứng xử
Mặc dù vậy, không phải là khu đô thị, tòa chung cư nào cũng dễ dàng bố trí khu vực để xe điện. Anh Nguyễn Văn Dũng (tòa nhà B7 Phạm Ngọc Thạch, Hà Nội) cho biết, anh vẫn chưa quyết định mua xe máy điện vì chỗ để xe của tòa nhà rất chật, không có khu vực riêng cho xe điện, đừng nói có ổ điện cắm sạc.
Theo đại diện BYD Việt Nam, thời gian qua, nhiều khách hàng dù quan tâm đến xe điện nhưng vẫn còn do dự. Nguyên nhân không nằm ở sản phẩm hay công nghệ, mà ở những câu hỏi rất thực tế: Sống ở chung cư thì sạc xe ở đâu, có an toàn không, có được phép hay không?
Khi quy chuẩn quốc gia quy định rõ ràng về khu vực đỗ xe, khu vực sạc và trạm đổi pin, đồng thời phân biệt yêu cầu giữa ô tô điện và xe máy điện, rào cản tâm lý lớn nhất của người tiêu dùng sẽ được tháo gỡ.
Trong các khu đô thị, tòa nhà văn phòng, trung tâm thương mại hay chung cư, trạm sạc không chỉ là thiết bị kỹ thuật đơn thuần, mà được xem như một phần của hạ tầng sinh hoạt lâu dài. Vì vậy, việc bố trí trạm sạc phải được tính toán ngay từ khâu thiết kế, cải tạo hoặc nâng cấp công trình, nhằm đảm bảo các yếu tố về an toàn điện, phòng cháy chữa cháy, công suất và khả năng mở rộng trong tương lai.
"Một số cư dân trong tòa nhà đưa xe lên nhà sạc nhưng bị các hộ dân khác có ý kiến, do lo ngại nguy cơ cháy nổ", anh Dũng kể.
Bà Trần Hồng Vân, Trưởng ban quản trị tòa Nam Rice City Tây Nam Linh Đàm (Hà Nội) cho biết, hiện tại các hộ dân sử dụng xe điện vẫn còn ít nên ban quản lý bố trí khu để xe riêng, có sẵn ổ cắm, gần phòng bảo vệ để dễ quan sát.
"Nhưng tới đây, khi lượng xe điện tăng lên sẽ phải họp cư dân xin ý kiến và phối hợp cùng chủ đầu tư, trình lãnh đạo các cấp xây dựng trạm sạc điện riêng, không cho sạc trong khu để xe của tòa nhà nữa", bà Vân chia sẻ.
Ngay cạnh đó là các tòa nhà HH Linh Đàm. Hồi đầu tháng 12/2025, Ban quản lý khu nhà đã thông báo tạm dừng và tiến tới ngừng hoàn toàn việc tiếp nhận, trông giữ xe máy điện và xe đạp điện tại các tầng hầm.
Ngay lập tức, UBND phường Hoàng Liệt đã "tuýt còi", yêu cầu hủy bỏ thông báo nói trên; đồng thời chủ đầu tư tòa nhà có trách nhiệm lập phương án giải quyết bố trí địa điểm trông giữ xe điện của cư dân theo lộ trình tại Nghị quyết số 57/2025/NQ-HĐND của HĐND TP Hà Nội (quy định thực hiện vùng phát thải thấp trên địa bàn).
Đơn vị vận hành tòa nhà bối rối
Trong khi đó, tại TP.HCM, hưởng ứng chủ trương chuyển đổi xanh và phát triển đô thị bền vững, Ban Quản trị chung cư Mỹ Phúc (phường Phú Định) đã đầu tư hơn 300 triệu đồng (từ nguồn quỹ kết dư quản lý vận hành nhà xe), đưa vào vận hành khu vực sạc xe điện riêng biệt.
Khu này được gia cố kết cấu, lát nền bê tông, lắp đặt hệ thống mái che và trạm sạc gồm 32 ổ cắm, có khả năng mở rộng khi nhu cầu tăng. Khu vực sạc xe điện được bố trí tách biệt với khu giữ xe truyền thống, trang bị đầy đủ thiết bị phòng cháy chữa cháy nhằm đảm bảo an toàn trong quá trình vận hành.
Theo ông Hoàng Năng Hùng, Trưởng ban Quản trị, việc đầu tư khu vực sạc xe điện riêng biệt không chỉ tạo thuận tiện cho cư dân mà còn giúp quản lý tốt hơn về an toàn điện và PCCC.
Tuy nhiên, việc lắp đặt các khu vực sạc cho xe 2 bánh có thể triển khai thuận lợi vì phù hợp với hạ tầng, công suất điện và dễ kiểm soát, còn lắp đặt trạm sạc cho xe ô tô chưa được người dân hưởng ứng vì thực tế bãi xe ô tô thường dưới hầm. Hạ tầng ở các chung cư đã đưa vào sử dụng không có thiết kế cho việc này.
Ông Nguyễn Bích Sơn, Tổng giám đốc Công ty CP Quản lý và Khai thác bất động sản BPMAX nhận định, hiện nhiều tòa nhà chung cư chưa có vị trí đỗ phù hợp. Một số chung cư hiện đại đã thiết kế khu vực riêng cho xe điện, có hành lang cách ly là lối đi lại và màng ngăn cháy, tuy nhiên việc cách ly giữa các xe điện với nhau vẫn chưa được tính đến.
Nguồn điện trong các tòa nhà cũng là thách thức. Khi thiết kế, hầu hết chủ đầu tư chỉ tính phụ tải cho từng căn hộ. Trong khi đó, mỗi xe điện khi sạc có mức tiêu thụ tương đương một thiết bị điện. Nếu tỷ lệ xe điện tăng cao, các tòa nhà buộc phải đầu tư thêm trạm biến áp.
Ông Sơn cho biết, hiện một số tòa nhà do BPMAX quản lý đã bố trí trạm sạc cho xe máy điện và xe đạp điện, nhưng chưa thể triển khai cho ô tô do thiếu diện tích, nguồn điện và tiêu chuẩn kỹ thuật.
"Việc lắp đặt trạm sạc trong chung cư cũ hay mới không phải là vấn đề. Quan trọng nhất là phải có các tiêu chuẩn, quy chuẩn để các bên cùng thực hiện, đầu tư đồng bộ", ông Sơn nói và cho rằng, cần đẩy mạnh mô hình trạm thuê pin và thay pin, giúp giảm áp lực bố trí hạ tầng trạm sạc.
Các trạm này sẽ hoạt động giống như trạm xăng hiện nay, chỉ mất vài phút để đổi pin mới. Nhà nước cũng cần ban hành quy chuẩn và tiêu chuẩn riêng cho hệ thống trạm thay pin, bảo đảm an toàn và đồng bộ với hạ tầng đô thị.
Ban hành quy chuẩn trong quý I
Sự lúng túng của các chủ thể liên quan sẽ sớm được gỡ vướng khi Bộ Xây dựng đang dự thảo QCVN 04:2021/BXD Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nhà chung cư, bổ sung phần trạm sạc và trạm đổi pin đối với xe điện.
Chung cư Mỹ Phúc (TP.HCM) đầu tư khu vực sạc xe điện riêng biệt, tạo thuận tiện cho cư dân. Ảnh: Cao Cường.
Theo Bộ Xây dựng, với số lượng phương tiện xe điện hiện có, cùng với tốc độ gia tăng nhanh chóng trong những năm tới, nhu cầu về chỗ đỗ xe sạc điện trở lên bức thiết. Việc này đòi hỏi một khung kỹ thuật rõ ràng đảm bảo an toàn cho chỗ sạc.
Các cơ sở hạ tầng trạm sạc, đặc biệt trạm sạc tại các khu chung cư, cần được quy định với các tiêu chí kỹ thuật nghiêm ngặt, bao gồm giải pháp phòng cháy chữa cháy, thông gió thoát khói, yêu cầu phân khoang cách ly và các yêu cầu về quy mô, bảo vệ hệ thống điện tránh quá tải…
Đồng thời, cần có hướng dẫn chi tiết về việc sử dụng và bảo trì thiết bị sạc, pin để ngăn ngừa các sự cố có thể xảy ra trong quá trình sạc, bảo vệ người sử dụng, thiết bị và công trình…
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết, Bộ Xây dựng khẩn trương nghiên cứu dự thảo QCVN 04:2021/BXD sửa đổi, bổ sung phần trạm sạc và trạm đổi pin đối với xe điện; giao Viện Khoa học Công nghệ xây dựng chủ trì soạn thảo nội dung quy chuẩn kỹ thuật; Cục Quản lý Nhà và Thị trường bất động sản chủ trì soạn thảo nội dung quản lý vận hành tòa nhà…
Đến nay, dự thảo quy chuẩn đã cơ bản được hoàn thiện và đang lấy ý kiến góp ý của các Bộ, ngành, địa phương. Trên cơ sở tiếp thu các ý kiến đóng góp, Bộ sẽ hoàn thiện dự thảo và dự kiến ban hành trong quý I/2026, nhằm tránh khoảng trống pháp lý.
Cũng theo Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh, dự thảo QCVN 04:2021/BXD Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nhà chung cư, bổ sung phần trạm sạc và trạm đổi pin đối với xe điện được cấu trúc theo hướng tiếp cận "không gian", tập trung vào ba nhóm nội dung chính gồm: Khu vực để xe điện, khu vực sạc xe điện và khu vực thay pin xe điện.
Dự thảo phân loại rõ giữa chung cư hiện hữu và chung cư xây mới, bảo đảm tính khả thi khi áp dụng trong điều kiện hạ tầng kỹ thuật khác nhau. Mỗi khu vực được xác định rõ không gian sử dụng và các yêu cầu kỹ thuật tương ứng, trong đó đặc biệt nhấn mạnh các yêu cầu về an toàn cháy, nổ.
Quy chuẩn kỹ thuật chỉ tập trung vào các yêu cầu thuộc đầu tư xây dựng như diện tích, vị trí bố trí, hạ tầng điện, phòng cháy chữa cháy, thông gió, thoát nạn; không đưa vào quy chuẩn các nội dung liên quan đến quản lý vận hành, thẩm quyền của ban quản trị hay việc lấy ý kiến cư dân, nhằm tránh chồng chéo và bảo đảm đúng phạm vi điều chỉnh, dễ thực thi.
Quy định cụ thể các yêu cầu kỹ thuật
TS Đinh Quốc Dân, Phó viện trưởng Viện Khoa học công nghệ xây dựng cho biết, dự thảo quy chuẩn tuân thủ chặt chẽ các quy định của pháp luật về xây dựng, giao thông và các văn bản chỉ đạo của Chính phủ về chuyển đổi năng lượng.
Các điểm trạm sạc xuất hiện nhiều trên đường phố, thuận tiện phục vụ cho người đi ô tô điện.
Dự thảo quy định tương đối rõ ràng các nội dung mới, đối tượng mới, nhất là các yêu cầu kỹ thuật về khu vực đỗ xe điện; trạm sạc; trạm đổi pin…
Theo ông Vương Duy Dũng, Phó cục trưởng Cục Quản lý nhà và Thị trường bất động sản, khu vực đỗ xe điện, khu vực sạc xe điện và khu vực đổi pin cho xe điện cho từng loại công trình khác nhau, trước hết phải tuân thủ các quy định để đảm bảo yêu cầu kỹ thuật và an toàn chung.
Do có yêu cầu an toàn cháy khắt khe hơn, các khu vực này cần được bố trí thành khu vực riêng; giới hạn không gian, số lượng chỗ đỗ xe phù hợp cho một khu vực; phân chia thành các khoang cháy, ngăn cách với các khu vực khác bằng tường, vách chống cháy; được giám sát thường xuyên, liên tục; có giải pháp chữa cháy tự động; trang thiết bị chữa cháy đặc thù phù hợp với loại hình xe điện.
Theo ông Luyện Văn Phương, Phó giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội, việc ban hành quy chuẩn sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng để các địa phương giải quyết, tháo gỡ các điểm nghẽn trong phát triển giao thông xanh, đảm bảo an toàn cho người dân.
Ông Phương đề xuất nghiên cứu, bổ sung các quy định hoặc ghi chú riêng đối với trường hợp cải tạo, sửa chữa nhà chung cư; quy định rõ nội dung chuyển tiếp để các chung cư hiện hữu có cơ sở áp dụng linh hoạt khi bổ sung khu vực để xe điện, khu vực lắp đặt trạm sạc; tỷ lệ chỗ đỗ, chỉ tiêu về diện tích chỗ đỗ xe cho khu vực bố trí trụ sạc, cho từng khu vực ô tô hoặc xe máy…
PGS.TS Đàm Hoàng Phúc (Giám đốc chương trình đào tạo kỹ thuật ô tô, Đại học Bách khoa Hà Nội):
Tạo tiền đề chuyển đổi phương tiện xanh
Việc đưa các quy định cụ thể về vị trí đỗ, sạc xe điện tại chung cư là rất cần thiết. Khi người dân có chỗ đỗ, sạc thuận tiện thì việc chuyển đổi sang sử dụng xe điện sẽ dễ dàng hơn.
Khi đã là quy chuẩn thì bắt buộc phải thực hiện, sẽ không còn tình trạng chỗ được để, chỗ không cho như hiện nay, đồng thời sẽ đảm bảo được các yêu cầu về an toàn điện, phòng cháy chữa cháy.
Khi đã có quy chuẩn, hướng dẫn rõ ràng, các đơn vị kinh doanh trạm sạc chắc chắn sẽ đẩy mạnh đầu tư, thậm chí chủ đầu tư chung cư cũng có thể tham gia. Thay vì phụ thuộc vào một vài doanh nghiệp lớn, sự cạnh tranh lành mạnh sẽ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ và giảm chi phí cho người sử dụng.
Ông Dai Yong Lin, Giám đốc điều hành Bestune Việt Nam:
Nên bố trí điểm sạc ở phần diện tích nổi chung cư
Việc đưa các yêu cầu liên quan đến xe điện như khu vực đỗ xe, khu vực sạc và khu vực đổi pin vào quy chuẩn xây dựng chung cư là hợp lý và cần thiết.
Kinh nghiệm từ Trung Quốc cho thấy, các chung cư thường bố trí điểm sạc xe ở phần diện tích nổi thay vì dưới hầm. Cách làm này giúp đảm bảo an toàn và thuận tiện cho công tác chữa cháy nếu xảy ra sự cố.
Khi thiết kế chỗ đỗ xe điện và trạm sạc trong chung cư, cần có phân khu riêng biệt, rõ ràng và quản lý chặt chẽ, tuân thủ đầy đủ tiêu chuẩn kỹ thuật. Ngay từ giai đoạn lập kế hoạch xây dựng, chủ đầu tư nên phối hợp với đơn vị cung cấp hạ tầng sạc để đồng bộ phương án về điện và phòng cháy chữa cháy.
Xuân Quang - Thanh Tùng (ghi)