Dự thảo quy chuẩn kỹ thuật mới bổ sung nhiều yêu cầu về hệ thống phanh, kiểm soát ổn định, cảnh báo cháy và lối thoát hiểm đối với xe khách, đặc biệt là xe giường nằm.
Bổ sung hàng loạt yêu cầu an toàn đối với xe khách giường nằm
Cục Đăng kiểm Việt Nam đang xây dựng, hoàn thiện dự thảo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe ô tô (thay thế QCVN 09:2024) để trình Bộ Xây dựng ban hành. Đáng chú ý, dự thảo bổ sung nhiều yêu cầu kỹ thuật riêng đối với ô tô khách giường nằm, hướng tới nâng cao khả năng phòng ngừa tai nạn và ứng phó khi xảy ra sự cố.
Dự thảo mới bổ sung nhiều yêu cầu kỹ thuật riêng đối với ô tô khách giường nằm, hướng tới nâng cao khả năng phòng ngừa tai nạn và ứng phó khi xảy ra sự cố (ảnh minh họa).
Theo dự thảo, ngoài hệ thống chống bó cứng phanh ABS, xe khách giường nằm phải được trang bị hệ thống có chức năng kiểm soát ổn định xe như hệ thống kiểm soát ổn định điện tử ESC hoặc hệ thống tương đương.
Yêu cầu về cửa và lối thoát hiểm cũng được quy định chặt chẽ hơn. Cụ thể, khoang khách phải có ít nhất hai cửa có thể đóng, mở, bố trí trên thành bên xe, trong đó ít nhất một cửa là cửa lên xuống dành cho hành khách.
Tại mỗi vị trí giường nằm sát thành xe, ô kính cửa sổ bên tương ứng phải được sử dụng làm cửa sổ thoát hiểm khẩn cấp. Quy định này áp dụng ở cả hai bên thành xe. Riêng hàng giường cuối được miễn yêu cầu này nếu kết cấu thân xe không cho phép bố trí cửa sổ đáp ứng kích thước theo quy chuẩn.
Đối với hệ thống giường nằm, dự thảo yêu cầu giường phải được lắp đặt chắc chắn, bố trí dọc theo chiều chuyển động của xe. Mỗi giường chỉ dành cho một người và phải có dây đai an toàn phù hợp theo quy định.
Đáng chú ý, số lượng cửa sập thoát hiểm cũng được quy định theo sức chứa của phương tiện. Xe khách giường nằm có không quá 30 giường phải có ít nhất một cửa sập thoát hiểm khẩn cấp trên nóc xe hoặc cửa trượt dưới sàn. Với xe có trên 30 giường, số lượng tối thiểu là hai cửa. Trường hợp bố trí từ hai cửa sập hoặc cửa trượt trở lên, khoảng cách giữa hai cửa liền kề không được nhỏ hơn 2m.
Dự thảo còn bổ sung yêu cầu về cảnh báo cháy, khói đối với xe khách từ 30 chỗ ngồi trở lên, tính cả vị trí người lái và xe khách giường nằm.
Theo đó, khoang động cơ phải có thiết bị phát hiện nhiệt độ bất thường hoặc khói. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, hệ thống phải đồng thời phát cảnh báo bằng âm thanh, hình ảnh tại vị trí người lái và kích hoạt đèn cảnh báo nguy hiểm của xe. Yêu cầu này không áp dụng đối với động cơ điện không đặt trong không gian khép kín.
Hệ thống cảnh báo phải hoạt động từ khi động cơ được khởi động hoặc phương tiện chuyển sang trạng thái sẵn sàng vận hành cho đến khi động cơ dừng hoặc xe được đưa ra khỏi trạng thái sẵn sàng vận hành.
Bên cạnh đó, theo dự thảo, ô tô khách từ 30 chỗ ngồi trở lên và xe khách giường nằm còn phải được trang bị hệ thống cung cấp hình ảnh khu vực phía sau xe khi lùi.
Theo Cục Đăng kiểm, việc đáp ứng các yêu cầu mới, đặc biệt đối với xe khách giường nằm, có thể tạo ra những tác động đáng kể về thiết kế và chi phí đầu tư (ảnh minh họa).
Tăng an toàn, doanh nghiệp cần tính toán chi phí
Theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, thống kê hiện có 148.300 ô tô khách với tổng sức chứa 3.724.201 chỗ. Với đặc thù vận chuyển nhiều người cùng lúc, sự cố xảy ra trên một phương tiện có thể ảnh hưởng đồng thời đến nhiều hành khách.
Các yêu cầu kỹ thuật mới được xây dựng theo hướng bổ trợ cho nhau ở từng giai đoạn. Hệ thống ABS, kiểm soát ổn định và quan sát phía sau khi lùi góp phần phòng ngừa rủi ro; thiết bị phát hiện nhiệt độ bất thường hoặc khói giúp cảnh báo sớm, tạo thêm thời gian xử lý; trong khi cửa và lối thoát hiểm quyết định khả năng rời khỏi phương tiện khi sự cố xảy ra.
Tuy nhiên, việc đáp ứng các yêu cầu mới, đặc biệt đối với xe khách giường nằm, có thể tạo ra những tác động đáng kể về thiết kế và chi phí đầu tư.
Trong đó, việc bố trí thêm cửa, lối đi và cửa sập thoát hiểm có thể ảnh hưởng đến kết cấu khung xương, cách sắp xếp giường, hệ thống dây dẫn và vị trí lắp đặt thiết bị. Đây là nhóm yêu cầu có khả năng buộc doanh nghiệp phải điều chỉnh thiết kế phương tiện, với chi phí cao hơn so với việc bổ sung một thiết bị rời.
Trường hợp phương án bố trí mới làm giảm số lượng giường hoặc diện tích khai thác, doanh nghiệp còn có thể chịu tác động đến doanh thu mỗi chuyến. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng cụ thể cần được xác định trên cơ sở đối chiếu bản vẽ của từng kiểu loại xe. Số liệu hiện có chưa tách riêng đội xe giường nằm để tính toán tổng mức tác động.
Do đó, việc xác định đúng phạm vi áp dụng từng yêu cầu là cần thiết. Các quy định về hệ thống kiểm soát ổn định, giám sát nhiệt độ hoặc khói được áp dụng đối với xe khách từ 30 chỗ trở lên và xe giường nằm theo từng điều khoản cụ thể; trong khi yêu cầu về hệ thống cung cấp hình ảnh phía sau khi lùi có phạm vi riêng. Không thể hiểu toàn bộ 148.300 xe khách hiện có đều phải lắp mới tất cả các hệ thống nêu trên.
Bên cạnh đó, cơ chế đánh giá thông qua tài liệu của nhà sản xuất đối với những nội dung được dự thảo cho phép cần được phát huy, nhằm hạn chế việc thử nghiệm lặp lại, giảm thời gian và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.