Sinh viên thử nghiệm bê tông giảm xi măng, tận dụng phế thải công nghiệp
Từ giảm lượng xi măng, sử dụng tro bay, xỉ lò cao đến nghiên cứu chất kết dính geopolymer, sinh viên nhiều trường đại học đang thử nghiệm các giải pháp phát triển bê tông phát thải carbon thấp nhưng vẫn phải bảo đảm yêu cầu kỹ thuật của công trình.
Ngày 21/11, vòng chung kết Cuộc thi Sáng tạo sinh viên Vật liệu xây dựng năm 2026 diễn ra tại Trường Đại học Xây dựng Hà Nội với chủ đề “Bê tông phát thải carbon thấp”.
Cuộc thi thu hút 52 đội với 250 sinh viên đến từ 6 trường đại học. Sau các vòng đánh giá, 7 đội được lựa chọn vào chung kết.
Khác với việc chỉ trình bày ý tưởng, các đội phải trực tiếp chế tạo mẫu bê tông và đánh giá các yêu cầu về tính công tác, cường độ chịu nén và lượng phát thải carbon.

GS.TS Nguyễn Hoàng Giang, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Xây dựng Hà Nội phát biểu tại Cuộc thi Sáng tạo sinh viên Vật liệu xây dựng năm 2026.
Giảm xi măng nhưng vẫn phải bảo đảm cường độ
Một trong những hướng được nhiều nhóm sinh viên lựa chọn là giảm lượng xi măng trong cấp phối bê tông, đồng thời sử dụng các vật liệu thay thế nhằm hạn chế phát thải.
Đại diện đội HUCE2, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, đề xuất sử dụng tro bay và xỉ lò cao thay thế một phần xi măng trong cấp phối.
Theo nhóm nghiên cứu, việc giảm lượng xi măng có thể góp phần hạn chế phát thải carbon trong quá trình sản xuất vật liệu. Tuy nhiên, tỷ lệ thay thế phải được tính toán và kiểm nghiệm để bê tông vẫn đáp ứng yêu cầu về cường độ chịu nén, tính công tác và độ bền.
Đội UTT4, Đại học Công nghệ Giao thông vận tải, tập trung vào bài toán tối ưu cấp phối. Nhóm cho rằng tỷ lệ giữa các thành phần vật liệu cần được xác định bằng thí nghiệm và số liệu thực tế, nhằm vừa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật vừa giảm sử dụng những vật liệu có mức phát thải cao.
Theo PGS.TS Văn Viết Thiên Ân, sản xuất xi măng là một trong những nguồn phát thải CO₂ đáng kể trong ngành vật liệu xây dựng. Vì vậy, việc giảm clinker, sử dụng vật liệu thay thế và tối ưu cấp phối đang là những hướng nghiên cứu cần được tiếp tục thử nghiệm.

GS.TS Nguyễn Hoàng Giang, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, chúc mừng Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội đăng cai mùa giải tiếp theo.
Từ mẫu thử đến công trình còn bài toán chi phí
Bên cạnh yêu cầu giảm phát thải, các nhóm sinh viên cũng đặt vấn đề về khả năng đưa vật liệu mới vào công trình thực tế.
Đại diện đội HUCE4, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, cho rằng các nghiên cứu cần có số liệu cụ thể để chứng minh hiệu quả, từ đó tạo cơ sở thuyết phục người sử dụng và chủ đầu tư.
Theo nhóm, việc lựa chọn bê tông phát thải thấp không thể chỉ dựa trên thông điệp bảo vệ môi trường mà cần chứng minh được các yếu tố như chất lượng, độ bền, khả năng thi công và hiệu quả sử dụng.

Đại diện 6 trường đại học tham dự vòng chung kết Cuộc thi Sáng tạo sinh viên Vật liệu xây dựng năm 2026.
PGS.TS Văn Viết Thiên Ân, Trưởng khoa Vật liệu xây dựng, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội cho biết, xu hướng nghiên cứu bê tông hiện nay không chỉ tập trung phát triển chất kết dính phát thải thấp, giảm hàm lượng clinker trong xi măng mà còn tận dụng phế phẩm, phế thải công nghiệp để thay thế một phần nguyên liệu truyền thống.
Bên cạnh đó, khoa khuyến khích sinh viên nghiên cứu, chế tạo chất kết dính không sử dụng xi măng truyền thống, như geopolymer, nhằm giảm sự phụ thuộc vào clinker. Theo ông, sản xuất xi măng là một trong những nguồn phát thải CO₂ lớn trong ngành vật liệu xây dựng tại Việt Nam.

Đội UTC6, Trường Đại học Giao thông vận tải, đạt giải Đặc biệt tại cuộc thi.
Một tình huống khác được đặt ra là khi chủ đầu tư yêu cầu giảm các tiêu chí xanh để hạ giá thành công trình.
Đại diện đội TLU2, Đại học Thủy lợi, cho rằng kỹ sư cần cân bằng giữa hiệu quả kinh tế, yêu cầu kỹ thuật và trách nhiệm môi trường. Những tiêu chí xanh chỉ có thể được bảo vệ khi có cơ sở kỹ thuật và hiệu quả đủ sức thuyết phục chủ đầu tư.
Khoảng cách từ mẫu thử trong phòng thí nghiệm đến việc sử dụng rộng rãi tại công trình vì vậy không chỉ nằm ở công nghệ. Các giải pháp còn phải chứng minh được tính ổn định, độ bền, chi phí và khả năng sản xuất ở quy mô lớn.

Đội HUCE2, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, đạt giải Nhất cuộc thi.
Kết thúc cuộc thi, đội UTC6, Đại học Giao thông vận tải, giành giải Đặc biệt; đội HUCE2, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, đạt giải Nhất. Hai đội HUCE4 và TLU2 nhận giải Nhì.
Cuộc thi cho thấy hướng nghiên cứu bê tông phát thải thấp đang tập trung vào giảm sử dụng xi măng, tận dụng phế thải công nghiệp và tối ưu cấp phối. Tuy nhiên, để những giải pháp này đi từ phòng thí nghiệm ra công trình, yêu cầu quan trọng vẫn là chứng minh đồng thời hiệu quả giảm phát thải, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật và tính khả thi về kinh tế.

Các đội thi trình bày sản phẩm, giới thiệu giải pháp phát triển bê tông phát thải carbon thấp tại vòng chung kết cuộc thi.