Tạo nền tảng để doanh nghiệp Xây dựng bứt phá

Sau hợp nhất, số lượng, quy mô các doanh nghiệp Nhà nước và doanh nghiệp có vốn Nhà nước thuộc Bộ Xây dựng tăng cao.

Trao đổi với Báo Xây dựng, PGS.TS Vũ Ngọc Anh, Vụ trưởng Vụ Quản lý doanh nghiệp cho biết, cùng với việc quyết liệt tái cơ cấu, cơ quan quản lý sẽ tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện nhiệm vụ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số gắn với hiệu quả sản xuất kinh doanh.

Đẩy mạnh tái cơ cấu doanh nghiệp

Thưa ông, trong bối cảnh hợp nhất Bộ Xây dựng và Bộ Giao thông vận tải, công tác quản lý doanh nghiệp có những thay đổi như thế nào?

Thực hiện chủ trương của Đảng và Chính phủ, theo Nghị định số 33/NĐ-CP ngày 25/2/2025, Bộ Xây dựng và Bộ Giao thông Vận tải hợp nhất, hình thành Bộ Xây dựng mới. Trên cơ sở đó, Bộ trưởng Bộ Xây dựng đã ban hành Quyết định số 24/QĐ-BXD quy định chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của Vụ Quản lý doanh nghiệp.

Theo quyết định này, Vụ tiếp nhận toàn bộ chức năng quản lý doanh nghiệp, thực hiện vai trò cơ quan đại diện chủ sở hữu đối với các doanh nghiệp Nhà nước và doanh nghiệp có vốn Nhà nước thuộc Bộ.

Khối lượng công việc của Vụ tăng lên rất lớn, phạm vi quản lý rộng hơn, yêu cầu cao hơn, trong khi biên chế hiện mới đạt khoảng 82% so với định mức được giao. Công việc càng thách thức hơn trong bối cảnh Chính phủ yêu cầu các doanh nghiệp phải đạt mục tiêu tăng trưởng tối thiểu 8% trong năm 2025.

Vậy công tác tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước được triển khai như thế nào trong năm 2025, thưa ông?

Năm 2025, Vụ tập trung triển khai Đề án cơ cấu lại doanh nghiệp Nhà nước theo Quyết định số 360/QĐ-TTg ngày 17/3/2022 và Quyết định số 1479/QĐ-TTg ngày 19/11/2022 của Thủ tướng Chính phủ về sắp xếp lại doanh nghiệp Nhà nước, doanh nghiệp có vốn Nhà nước giai đoạn 2022-2025.

Đối với các tổng công ty như VICEM, VATM, VMSC, VISHIPEL và Nhà xuất bản Giao thông vận tải, Bộ Xây dựng tiếp tục triển khai các đề án cơ cấu lại đã được phê duyệt.

Đối với Tổng công ty LILAMA, do còn vướng mắc liên quan đến tài sản, đất đai nên được Thủ tướng Chính phủ cho phép chưa thực hiện thoái vốn Nhà nước về mức 51% trong giai đoạn 2024-2025.

Đối với HANCORP, Thủ tướng Chính phủ cho phép Bộ Xây dựng tiếp tục là đại diện chủ sở hữu phần vốn Nhà nước tại doanh nghiệp cho đến khi có quyết định mới.

Tổng công ty COMA và VINAWACO đang xử lý các tồn tại về đất đai, quyết toán cổ phần hóa, sau đó sẽ báo cáo cấp có thẩm quyền để chuyển giao về SCIC.

Riêng Tổng công ty HUD, do một số khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện cổ phần hóa và yêu cầu tập trung nguồn lực triển khai các đề án, chương trình của Chính phủ về phát triển nhà ở xã hội, Bộ Xây dựng đã có tờ trình báo cáo Thủ tướng Chính phủ, kiến nghị chưa thực hiện cổ phần hóa. Trước mắt, duy trì mô hình công ty TNHH MTV 100% vốn Nhà nước và sẽ xây dựng kế hoạch sắp xếp trong giai đoạn 2026-2030.

Đối với Tổng công ty SBIC, tiếp tục thực hiện phá sản theo đúng chỉ đạo của Bộ Chính trị và Chính phủ.

Nhìn chung, công tác tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước do Bộ Xây dựng làm đại diện chủ sở hữu cơ bản đảm bảo đúng chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ.

Kết quả sản xuất kinh doanh khởi sắc

Trong quá trình tái cơ cấu, những khó khăn, vướng mắc lớn nhất hiện nay là gì, thưa ông?

Khó khăn lớn nhất hiện nay tập trung vào ba nhóm vấn đề.

Thứ nhất là vướng mắc trong quá trình sắp xếp tài sản công là nhà, đất theo quy định tại Nghị định số 167/2017/NĐ-CP và Nghị định số 67/2021/NĐ-CP của Chính phủ phục vụ cổ phần hóa.

Việc chuyển giao cơ sở nhà, đất, xác định giá đất là nội dung phức tạp, mất nhiều thời gian, liên quan đến nhiều văn bản pháp luật. Trong khi đó, các quy định hiện hành chưa bao quát hết các tình huống thực tế, dẫn đến nhiều cách hiểu khác nhau trong quá trình thực hiện.

Thứ hai, công tác thoái vốn gặp nhiều khó khăn do các quy định pháp luật ngày càng chặt chẽ, quy trình thực hiện phải qua nhiều bước, nhất là khâu định giá và đấu giá công khai để bảo đảm lợi ích của Nhà nước, dẫn đến kéo dài thời gian. Đặc biệt, đối với các khoản đầu tư ra nước ngoài hiện chưa có hướng dẫn cụ thể về thẩm định giá.

Thứ ba, việc xử lý phá sản doanh nghiệp, nhất là đối với SBIC, gặp nhiều vướng mắc do quy mô lớn, hồ sơ phức tạp, liên quan nhiều địa phương và hệ thống pháp luật chưa đồng bộ.

Trong bối cảnh nhiều khó khăn như vậy, kết quả sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp thuộc Bộ Xây dựng ra sao?

Năm 2025, mặc dù còn nhiều khó khăn, nhưng kết quả sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp do Bộ Xây dựng làm đại diện vốn chủ sở hữu đạt kết quả tích cực.

Giá trị sản xuất toàn khối đạt 71.232 tỷ đồng, bằng 101,66% kế hoạch; doanh thu đạt 63.159 tỷ đồng, bằng 98,83% kế hoạch; lợi nhuận đạt 4.689 tỷ đồng, bằng 111,1% kế hoạch; nộp ngân sách Nhà nước đạt 6.942 tỷ đồng, bằng 101,71% kế hoạch.

Nhiều doanh nghiệp đạt kết quả nổi bật như VICEM với lợi nhuận toàn Tổng công ty đạt gần 300 tỷ đồng (trước đó, năm 2024, VICEM lỗ khoảng 1.200 tỷ đồng). Tổng công ty HUD có lợi nhuận tăng 117%; LILAMA có lợi nhuận tăng 381% so với năm 2024…

Tạo nền tảng để doanh nghiệp bứt phá

Trong năm 2026, Vụ Quản lý doanh nghiệp sẽ tập trung vào những nhiệm vụ trọng tâm nào, thưa ông?

Năm 2026 là năm đầu thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030. Với vai trò là cơ quan tham mưu cho lãnh đạo Bộ và đại diện chủ sở hữu vốn Nhà nước tại doanh nghiệp, Vụ Quản lý doanh nghiệp tập trung vào một số nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, tổ chức triển khai phương án sắp xếp doanh nghiệp Nhà nước, doanh nghiệp có vốn Nhà nước giai đoạn 2026-2030 theo kế hoạch, lộ trình được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Thứ hai, trên cơ sở Luật Quản lý và đầu tư vốn Nhà nước tại doanh nghiệp 2025 và các văn bản hướng dẫn, Vụ tham mưu xây dựng, trình ban hành quy chế hoạt động của ban kiểm soát, kiểm soát viên và người đại diện phần vốn Nhà nước tại doanh nghiệp.

Thứ ba, triển khai xây dựng, phê duyệt chiến lược phát triển doanh nghiệp giai đoạn 2026-2030, trong đó giao chỉ tiêu sản xuất kinh doanh cho giai đoạn 5 năm và năm 2026.

Thứ tư, tăng cường theo dõi, kiểm tra, giám sát việc quản lý tài chính, tài sản tại doanh nghiệp theo đúng thẩm quyền của cơ quan đại diện chủ sở hữu.

Thứ năm, đôn đốc, hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện nhiệm vụ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số gắn với hiệu quả sản xuất kinh doanh.

Thứ sáu, tăng cường theo dõi, kiểm tra, đôn đốc, giám sát việc thực hiện quản lý tài chính, tài sản của các doanh nghiệp theo đúng thẩm quyền, trách nhiệm của cơ quan đại diện chủ sở hữu.

Tôi tin rằng năm 2026 sẽ là năm bứt phá mạnh mẽ của các doanh nghiệp, trong đó có các doanh nghiệp do Bộ Xây dựng làm đại diện chủ sở hữu vốn.

Cảm ơn ông!