Bộ Xây dựng vừa ban hành quy định mới về tiêu chuẩn chuyên môn và bố trí thuyền viên tàu biển Việt Nam, trong đó làm rõ phương án thay thế thuyền trưởng, máy trưởng khi đang hành trình, đồng thời cho phép thuyền viên kiêm tập sự chức danh cao hơn.
Quy định rõ chức danh thuyền viên theo chứng chỉ chuyên môn
Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông tư quy định về tiêu chuẩn chuyên môn, chứng chỉ chuyên môn, đào tạo, huấn luyện thuyền viên và định biên an toàn tối thiểu của tàu biển Việt Nam. Đáng chú ý, quy định mới cho phép thuyền viên kiêm tập sự chức danh cao hơn và bổ sung phương án bố trí người thay thế khi thuyền trưởng, máy trưởng mất khả năng đảm nhiệm chức danh trong hành trình.
Theo quy định mới, chủ tàu được bố trí thuyền viên đảm nhiệm chức danh kiêm tập sự đối với chức danh cao hơn phù hợp với giấy chứng nhận khả năng chuyên môn.
Thông tư có hiệu lực từ ngày 1/12, quy định các tiêu chuẩn liên quan đến cấp giấy chứng nhận khả năng chuyên môn thuyền viên, giấy chứng nhận huấn luyện nghiệp vụ, công tác đào tạo, huấn luyện và bố trí thuyền viên làm việc trên tàu biển Việt Nam.
Theo quy định mới, thuyền viên có thể được bố trí đảm nhiệm chức danh thấp hơn chức danh và hạn chế chức danh ghi trong giấy chứng nhận khả năng chuyên môn, nhưng không được đảm nhiệm chức danh cao hơn phạm vi được chứng nhận.
Cụ thể, thuyền viên có giấy chứng nhận khả năng chuyên môn sĩ quan boong trở lên được phép đảm nhiệm chức danh thủy thủ trực ca OS hoặc thủy thủ trực ca AB. Tương tự, thuyền viên có giấy chứng nhận sĩ quan máy trở lên được phép đảm nhiệm chức danh thợ máy trực ca Oiler hoặc thợ máy trực ca AB.
Đối với thuyền viên có giấy chứng nhận thủy thủ trực ca AB, chức danh được phép đảm nhiệm bao gồm thủy thủ trực ca OS. Thuyền viên có giấy chứng nhận thợ máy trực ca AB cũng được phép đảm nhiệm chức danh thợ máy trực ca Oiler.
Đối với thuyền trưởng, đại phó tàu dưới 500 GT hành trình không gần bờ, giấy chứng nhận khả năng chuyên môn phải đáp ứng yêu cầu đối với tàu từ 500 GT đến dưới 3.000 GT. Sĩ quan boong phải có giấy chứng nhận của tàu từ 500 GT trở lên.
Ngoài các yêu cầu về chứng chỉ chuyên môn, thuyền viên làm việc trên một số loại tàu đặc thù còn phải đáp ứng điều kiện huấn luyện nghiệp vụ riêng.
Theo đó, thuyền viên làm việc trên tàu chở dầu, tàu chở hóa chất, tàu chở khí hóa lỏng, tàu khách, tàu khách Ro-Ro, tàu hoạt động trên vùng nước cực và tàu cao tốc thuộc phạm vi điều chỉnh của Bộ luật An toàn quốc tế dành cho tàu cao tốc (HSC) phải có giấy chứng nhận huấn luyện nghiệp vụ đặc biệt tương ứng với chức danh và loại tàu, bên cạnh các giấy chứng nhận cần thiết khi làm việc trên tàu biển thông thường.
Yêu cầu tương tự được áp dụng đối với thuyền viên làm việc trên tàu sử dụng nhiên liệu có điểm chớp cháy thấp theo quy định của Bộ luật An toàn quốc tế dành cho tàu sử dụng khí hoặc các nhiên liệu có điểm chớp cháy thấp (IGF).
Một điểm đáng chú ý của Thông tư là cho phép chủ tàu bố trí thuyền viên đảm nhiệm chức danh kiêm tập sự đối với chức danh cao hơn, phù hợp với giấy chứng nhận khả năng chuyên môn.
Quy định này nhằm đáp ứng thực tiễn hoạt động hàng hải, khi thuyền viên trong quá trình làm việc thường được bố trí vừa đảm nhiệm chức danh hiện có, vừa tập sự ở chức danh cao hơn để tích lũy kinh nghiệm, đáp ứng điều kiện nâng hạng hoặc đổi cấp giấy chứng nhận khả năng chuyên môn.
Việc bố trí kiêm tập sự phải phù hợp với giấy chứng nhận khả năng chuyên môn của thuyền viên, bảo đảm không vượt quá phạm vi chức danh được phép đảm nhiệm theo quy định.
Có phương án thay thế khi thuyền trưởng, máy trưởng mất khả năng làm việc
Thông tư cũng quy định phương án xử lý trong trường hợp tàu đang hành trình trên biển nhưng thuyền trưởng hoặc máy trưởng không còn khả năng đảm nhiệm chức danh.
Theo đó, chủ tàu hoặc người khai thác tàu có thể bố trí sĩ quan có chức danh cao nhất thay thế thuyền trưởng hoặc máy trưởng để tàu tiếp tục hành trình đến cảng kế tiếp gần nhất.
Đối với các chức danh khác, thuyền trưởng hoặc sĩ quan có chức danh cao nhất được chủ tàu, người khai thác tàu bố trí thay thế thuyền trưởng sẽ quyết định phân công nhiệm vụ cho thuyền viên khác đảm nhiệm.
Các quy định mới đặt ra yêu cầu cụ thể hơn về chứng chỉ chuyên môn, điều kiện bố trí chức danh và phương án thay thế nhân sự trên tàu biển Việt Nam, trong đó chú trọng sự phù hợp giữa năng lực được chứng nhận với nhiệm vụ thực tế của thuyền viên.