Bộ Xây dựng đã ban hành Thông tư 20/2025/TT-BXD sửa đổi, bổ sung một số nội dung trong các Thông tư hiện hành thuộc lĩnh vực kiểm tra chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với phương tiện giao thông đường sắt.
Siết chặt quy định về kiểm tra hiện trường
Trước đây, việc kiểm tra định kỳ được thực hiện đối với: Phương tiện chạy trên đường sắt quốc gia, phương tiện chạy trên đường sắt chuyên dùng, phương tiện chạy trên đường sắt đô thị; thiết bị tín hiệu đuôi tàu.
Điều kiện kiểm tra bao gồm cơ sở sửa chữa, chủ phương tiện, chủ khai thác phương tiện phải chuẩn bị thiết bị, phương tiện và bảo đảm điều kiện để Cơ quan kiểm tra thực hiện các nội dung kiểm tra theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tương ứng.
Nội dung kiểm tra được thực hiện theo những nội dung thuộc phạm vi của Cơ quan kiểm tra được quy định tại các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tương ứng đối với từng loại phương tiện. Đối với thiết bị tín hiệu đuôi tàu, nội dung kiểm tra.
Siết chặt kiểm tra hiện trường, tăng cường an toàn đường sắt theo Thông tư 20/2025.
Cụ thể, tại Điều 1 Thông tư 20/2025/TT-BXD sửa đổi, quy trình kiểm tra thiết bị, phương tiện tại hiện trường được quy định chi tiết hơn. Cơ quan kiểm tra phải đánh giá theo đúng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và lập Biên bản kiểm tra hiện trường theo mẫu mới.
Nếu phương tiện đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, cơ quan kiểm tra tiến hành thủ tục cấp Giấy chứng nhận. Trường hợp không đạt, cơ sở sản xuất hoặc doanh nghiệp nhập khẩu được yêu cầu khắc phục một lần duy nhất và phải hoàn thành trong thời hạn tối đa 10 ngày làm việc kể từ khi nhận thông báo. Hết thời hạn mà không khắc phục, phương tiện sẽ bị đánh giá không đạt.
Riêng với toa xe đường sắt đô thị, đơn vị nhập khẩu có thời hạn khắc phục kéo dài đến 60 ngày. Nếu quá thời gian mà không cung cấp lý do chính đáng và kế hoạch khắc phục cụ thể thì phương tiện cũng bị đánh giá không đạt.
Doanh nghiệp có trách nhiệm nộp lại Giấy chứng nhận và tem kiểm định khi tái xuất phương tiện hoặc khi cơ quan kiểm tra có yêu cầu thu hồi. Một số nội dung liên quan đến cơ quan quản lý được cập nhật, thay thế cụm "Bộ Giao thông vận tải" bằng "Bộ Xây dựng" cho phù hợp với chức năng mới.
Ông Tào Hữu Hiệp, CEO Đoàn tàu 5 cửa ô Hà Nội đánh giá, trước đây việc kiểm tra định kỳ được áp dụng cho toàn bộ phương tiện đường sắt quốc gia, chuyên dùng, đô thị và thiết bị tín hiệu đuôi tàu. Các đơn vị liên quan phải chủ động chuẩn bị đầy đủ điều kiện kỹ thuật để phục vụ kiểm tra theo đúng quy chuẩn. Nội dung kiểm tra được thực hiện theo từng loại phương tiện và quy chuẩn tương ứng, trong đó thiết bị tín hiệu đuôi tàu có quy định riêng.
Đáng chú ý, Thông tư 20/2025/TT-BXD đã sửa đổi quy trình kiểm tra theo hướng chặt chẽ, minh bạch hơn. Điểm mới quan trọng là bắt buộc đánh giá phương tiện theo đúng quy chuẩn quốc gia và lập biên bản hiện trường theo mẫu thống nhất. Với phương tiện không đạt, doanh nghiệp chỉ được khắc phục một lần trong tối đa 10 ngày làm việc; riêng toa xe đường sắt đô thị được gia hạn đến 60 ngày. Quá thời hạn mà không khắc phục đạt yêu cầu sẽ bị kết luận không đạt.
Chuyên gia cũng nhấn mạnh, Thông tư quy định rõ trách nhiệm thu hồi Giấy chứng nhận, tem kiểm định khi tái xuất phương tiện, đồng thời việc chuyển thẩm quyền quản lý về Bộ Xây dựng thể hiện sự thống nhất trong tổ chức quản lý Nhà nước. Các sửa đổi lần này góp phần siết chặt kỷ cương kiểm tra, nâng cao trách nhiệm doanh nghiệp và bảo đảm an toàn khai thác đường sắt.
Siết chặt việc công nhận và thu hồi đăng kiểm viên đường sắt
Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) ban hành quy định sửa đổi liên quan đến công nhận, công nhận lại và thu hồi quyết định công nhận đăng kiểm viên đường sắt, nhằm tăng cường kỷ cương, minh bạch trong hoạt động đăng kiểm.
Theo nội dung sửa đổi tại Điều 10 Thông tư 19/2018/TT-BGTVT, Cục Đăng kiểm Việt Nam là đơn vị trực tiếp tổ chức đánh giá, công nhận, công nhận lại và ban hành lại quyết định công nhận đăng kiểm viên trong các trường hợp hết hạn, bị mất, hư hỏng hoặc sai sót thông tin. Quyết định công nhận đăng kiểm viên có thời hạn 5 năm. Trước khi hết hạn 3 tháng, đăng kiểm viên phải chủ động báo cáo để được xem xét công nhận lại.
Thông tư mới sửa đổi chi tiết về kiểm tra chất lượng, an toàn kỹ thuật và môi trường cho linh kiện, tổng thành và phương tiện đường sắt.
Đáng chú ý, quy định mới làm rõ các trường hợp bị thu hồi quyết định công nhận, bao gồm: vi phạm quy định khi thực thi công vụ từ mức bị kỷ luật cảnh cáo trở lên; có hành vi tiêu cực, sách nhiễu, cố ý gây khó khăn cho khách hàng trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Việc thu hồi do Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam quyết định và công bố công khai trên trang thông tin điện tử của Cục.
Sau khi bị thu hồi, đăng kiểm viên chỉ được xem xét cấp lại quyết định công nhận sau tối thiểu 6 tháng, nhằm tăng tính răn đe và phòng ngừa vi phạm trong hoạt động đăng kiểm đường sắt.