Đề án phát triển đô thị thông minh giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045 đặt mục tiêu nâng cao hiệu quả quản trị, chất lượng dịch vụ đô thị và mở rộng cơ hội hợp tác với các thành phố trong khu vực.
Từ đô thị thông minh đến mạng lưới hợp tác khu vực
Trong bối cảnh các đô thị Đông Nam Á đối mặt với áp lực đô thị hóa, ùn tắc giao thông, ngập nước, ô nhiễm môi trường và nhu cầu nâng cao chất lượng dịch vụ công, phát triển đô thị thông minh đang trở thành một hướng hợp tác quan trọng trong ASEAN.
TP.HCM đẩy mạnh phát triển đô thị thông minh, hướng tới nâng cao chất lượng sống và hiệu quả quản trị đô thị.
Mạng lưới Đô thị thông minh ASEAN (ASCN) được thành lập năm 2018, tạo nền tảng để các đô thị thành viên trao đổi kinh nghiệm, thúc đẩy các dự án đô thị thông minh và kết nối với doanh nghiệp, đối tác công nghệ. TP.HCM là một trong 26 đô thị thí điểm ban đầu của mạng lưới này.
Đây là cơ sở để TP.HCM gắn quá trình chuyển đổi số và đổi mới quản trị đô thị với các sáng kiến hợp tác khu vực, thay vì chỉ tập trung ứng dụng công nghệ trong phạm vi địa phương.
Ngày 29/7/2026, UBND TP.HCM ban hành Quyết định số 4714/QĐ-UBND phê duyệt Đề án phát triển đô thị thông minh giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đề án xác định người dân và doanh nghiệp là trung tâm, hướng đến nâng cao chất lượng sống, tối ưu hóa dịch vụ và tiện ích đô thị.
Đề án gồm 6 nhóm nhiệm vụ chính, với 55 nhiệm vụ cụ thể và 31 chỉ tiêu cần đạt trong giai đoạn 2026-2030. Các nhiệm vụ tập trung vào hoàn thiện thể chế, phát triển quy hoạch và hạ tầng kỹ thuật thông minh, xây dựng nền tảng số, nâng cao chất lượng hạ tầng kinh tế - xã hội và đổi mới quản trị đô thị.
Phát triển đô thị thông minh giúp TP.HCM nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng cơ hội hợp tác quốc tế.
Trong đó, thành phố hướng tới chuyển đổi phương thức lập, thẩm định, phê duyệt và quản lý quy hoạch từ truyền thống sang dựa trên dữ liệu không gian địa lý (GIS), mô hình số và các công cụ phân tích, mô phỏng. Hạ tầng số, trung tâm dữ liệu đô thị, Internet băng rộng và Internet vạn vật (IoT) cũng được xác định là những thành phần quan trọng.
Việc hình thành nền tảng dữ liệu có ý nghĩa không chỉ với quản lý trong nội bộ thành phố mà còn tạo điều kiện để trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ giải pháp và kết nối các hệ sinh thái công nghệ với những đô thị khác trong khu vực.
Hợp tác từ những bài toán đô thị chung
Theo Sở Xây dựng TP.HCM, thành phố có thể chia sẻ với các đô thị ASEAN kinh nghiệm phát triển hệ thống quản trị dựa trên dữ liệu thông qua Trung tâm giám sát, điều hành thông minh (IOC), nền tảng bản sao số (Digital Twin) tại một số trục đường và thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thông qua chính sách dữ liệu mở.
Hệ thống điều hành thông minh góp phần nâng cao hiệu quả giám sát và quản lý các hoạt động đô thị.
Ở chiều ngược lại, TP.HCM có thể nghiên cứu kinh nghiệm của các đô thị trong khu vực về ứng dụng trí tuệ nhân tạo để phân tích dữ liệu lớn, cảnh báo sớm rủi ro thiên tai, quản lý năng lượng, cấp thoát nước thông minh và phát triển công trình xanh.
Những nội dung này gắn trực tiếp với các thách thức mà nhiều thành phố ASEAN đang gặp phải. Việc trao đổi kinh nghiệm về điều hành giao thông, quản lý ngập, sử dụng năng lượng và cung cấp dịch vụ công có thể giúp các đô thị tham khảo giải pháp phù hợp, rút ngắn quá trình thử nghiệm và nâng cao hiệu quả đầu tư.
Hợp tác cũng có thể mở rộng sang lĩnh vực doanh nghiệp công nghệ, nghiên cứu ứng dụng và triển khai các dự án thí điểm. Khi chính quyền, doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu cùng tham gia, những giải pháp đã được kiểm chứng tại một đô thị có thể trở thành cơ sở tham khảo cho đô thị khác, tùy theo điều kiện hạ tầng, nguồn lực và thể chế.
Định hướng này phù hợp với Kế hoạch Chiến lược Kết nối ASEAN 2026-2035, trong đó phát triển đô thị thông minh và bền vững, đổi mới sáng tạo số, hạ tầng bền vững và logistics, chuỗi cung ứng liền mạch là những lĩnh vực chiến lược.
Với TP.HCM, cơ hội hợp tác vì vậy không chỉ nằm ở việc tiếp nhận công nghệ mà còn ở khả năng chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, kết nối doanh nghiệp và tham gia xây dựng các giải pháp chung cho những vấn đề đô thị có tính tương đồng trong khu vực.
Hoàn thiện mạng lưới giao thông là một trong những điều kiện để TP.HCM nâng cao khả năng kết nối với thị trường ASEAN.
Bên cạnh nền tảng số, hệ thống cảng biển, cao tốc và đường liên vùng là điều kiện quan trọng để TP.HCM tăng kết nối với ASEAN, thúc đẩy lưu chuyển hàng hóa và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực.
Giai đoạn 2026-2030, thành phố tập trung triển khai nhiều dự án hạ tầng trọng điểm. Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ giai đoạn 1 có tổng mức đầu tư 128.873 tỷ đồng, dự kiến khởi công năm 2026, hướng tới tiếp nhận tàu mẹ đến 24.000 TEU. Cảng tổng hợp và container Cái Mép Hạ giai đoạn 1 có tổng mức đầu tư 50.820 tỷ đồng, đã khởi công tháng 7/2026. Tuyến đường liên cảng Cát Lái - Phú Hữu kết nối Vành đai 3 cũng được đầu tư với kinh phí 8.720 tỷ đồng.
Trên mạng lưới đường bộ, TP.HCM đẩy nhanh Vành đai 3, triển khai các đoạn Vành đai 4 và phát triển cao tốc TP.HCM - Mộc Bài dài 50km, tổng mức đầu tư 19.803 tỷ đồng. Thành phố đồng thời thúc đẩy các tuyến cao tốc, quốc lộ và cầu kết nối Đồng Nai cùng các địa phương lân cận.
Khi được kết nối đồng bộ với cảng biển, cửa khẩu và các hành lang vận tải khu vực, những công trình này sẽ góp phần rút ngắn thời gian vận chuyển, mở rộng khả năng tiếp cận thị trường ASEAN và nâng cao sức hút đầu tư. Kết hợp với hạ tầng số, mạng lưới giao thông và logistics hoàn thiện sẽ tạo thêm nền tảng để TP.HCM nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng hợp tác và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực.