TP.HCM đang lấy ý kiến 3 phương án triển khai miễn phí xe xe buýt cho người dân, trong đó phương án ngân sách chi trả toàn bộ chi phí kèm định danh hành khách được đánh giá cao.
Những ngày qua, thông tin TP.HCM dự kiến miễn phí vé xe buýt cho người dân nhận được sự quan tâm lớn của người dân. Bên cạnh sự đồng thuận, ủng hộ, nhiều ý kiến cũng đặt ra vấn đề làm sao để chính sách này được triển khai suôn sẻ, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa người dân, doanh nghiệp vận tải và công tác quản lý.
TP.HCM ưu tiên phương án ngân sách chi trả toàn bộ chi phí đi xe buýt, hành khách vẫn phải định danh bằng thẻ hoặc mã QR.
Liên quan đến nội dung này, thời gian qua, Sở Xây dựng TP.HCM đang lấy ý kiến các đơn vị về 3 phương án miễn vé. Trong đó, đề xuất ưu tiên phương án ngân sách Nhà nước chi trả toàn bộ chi phí cho hành khách.
Theo phương án này, kinh phí được thanh toán dựa trên số lượt hành khách thực tế sử dụng dịch vụ, phân loại theo từng nhóm đối tượng và nhân với giá vé tương ứng (vé phổ thông, học sinh - sinh viên).
Với phương án này, dù được miễn 100% giá vé, hành khách vẫn phải thực hiện thao tác định danh khi lên xe. Cụ thể, có thể quẹt thẻ ngân hàng (Visa, MasterCard, Napas, dự kiến mở rộng thêm Amex, JCB), quét mã QR qua các ví điện tử như MoMo, ZaloPay, ShopeePay, Viettel Money, VNPT Money; hoặc sử dụng ứng dụng MultiGo, căn cước công dân gắn chip hay ứng dụng VNeID. Hệ thống vẫn ghi nhận lượt đi nhưng không trừ tiền.
Điểm nổi bật của phương án là cho phép số hóa toàn bộ dữ liệu hành khách theo thời gian thực. Các thông tin về lượt đi, tuyến xe, khung giờ cao điểm… được cập nhật liên tục, giúp cơ quan quản lý kiểm soát chính xác sản lượng, minh bạch trong thanh toán, hạn chế gian lận và tối ưu điều hành vận tải.
Đồng thời, dữ liệu này còn là cơ sở để phân tích nhu cầu đi lại, điều chỉnh luồng tuyến, tần suất và xây dựng chiến lược phát triển giao thông công cộng dựa trên Big Data.
Việc áp dụng quét thẻ, mã QR cũng góp phần thúc đẩy thanh toán không tiền mặt và hình thành thói quen sử dụng định danh điện tử trong người dân.
Việc miễn phí xe buýt được kỳ vọng tạo cú hích cho giao thông công cộng.
Với doanh nghiệp vận tải, bỏ khâu bán vé giúp giảm áp lực cho nhân viên, tập trung nâng cao chất lượng phục vụ và đảm bảo an toàn vận hành. Phần lớn các đơn vị khai thác tuyến buýt trợ giá đều đồng thuận với phương án này. Các ngân hàng, tổ chức thẻ và ví điện tử cũng cam kết hỗ trợ khuyến mãi, không phát sinh chi phí cho hành khách.
Tuy nhiên, Sở Xây dựng cho rằng việc bắt buộc quét thẻ hoặc mã QR có thể gây bất tiện với người lớn tuổi hoặc những người không quen công nghệ. Ngoài ra, một số trường hợp không có tài khoản ngân hàng, ví điện tử hoặc không mang giấy tờ tùy thân sẽ gặp khó khăn; thao tác quét mã cũng có thể làm tăng thời gian lên xe trong giờ cao điểm.
Hiện các tuyến xe buýt trợ giá tại TP.HCM đã được trang bị hệ thống GPS, camera, thiết bị đọc thẻ và phần mềm quản lý vận hành, cho phép ghi nhận và đồng bộ dữ liệu hành khách theo thời gian thực, đáp ứng yêu cầu triển khai.
Sở Xây dựng đề xuất UBND TP.HCM lựa chọn phương án này để thực hiện sau khi nghị quyết được HĐND thành phố thông qua.
Hai phương án còn lại gồm: Thành phố mua lại doanh thu theo chuyến (hành khách không cần định danh nhưng thiếu dữ liệu quản lý, dễ phát sinh lãng phí) và thanh toán theo sản lượng khách do doanh nghiệp thống kê (khó đảm bảo độ chính xác, tăng chi phí đối soát).