Vì sao ngày càng nhiều phụ huynh chủ động chọn trường tư?

Nhiều trường tư tại Hà Nội nhanh chóng tuyển đủ chỉ tiêu sau mùa tuyển sinh lớp 10. Xu hướng này phản ánh sự thay đổi trong lựa chọn của phụ huynh, từ ưu tiên trường công sang tìm môi trường học tập phù hợp hơn cho con.

Từ chuộng trường công đến chọn trường phù hợp

Trong nhiều năm, khối công lập luôn là ưu tiên số một của phần lớn phụ huynh nhờ học phí vừa phải và chất lượng đào tạo ổn định. Đó là lý do mỗi mùa tuyển sinh lớp 10 tại thủ đô đều biến thành một cuộc đua nghẹt thở khi lượng thí sinh vượt xa chỉ tiêu hệ thống.

Tuy nhiên, tư duy này đang có sự chuyển dịch rõ rệt. Sau khi Hà Nội công bố điểm chuẩn lớp 10 năm học 2026-2027, bên cạnh những gia đình hồi hộp ngóng điểm sàn, không ít phụ huynh cho biết đã chủ động nộp hồ sơ vào trường tư từ trước, thay vì đặt mục tiêu phải vào bằng được trường công.

Trọng tâm lựa chọn của nhiều gia đình cũng đã thay đổi. Nếu trước đây ưu tiên hàng đầu là tỷ lệ đỗ đại học và thành tích thi cử, thì nay họ quan tâm nhiều hơn đến môi trường giáo dục phù hợp với năng lực, cá tính của con, cùng cơ hội phát triển kỹ năng mềm, ngoại ngữ và khả năng thích ứng trong tương lai.

Sĩ số lớp học thấp cũng là điểm cộng lớn được các bậc cha mẹ đánh giá cao. Với quy mô nhỏ, giáo viên có điều kiện sâu sát đến từng học sinh, kịp thời nâng đỡ khi các em gặp khó khăn về cả kiến thức lẫn tâm lý tuổi dậy thì.

Chị Lê Thu Hương (phường Hoàng Mai, Hà Nội) chia sẻ, gia đình không còn phải trải qua cảm giác thấp thỏm chờ điểm chuẩn như các mùa tuyển sinh trước. Dù sức học của con trai đủ khả năng cạnh tranh một suất trường công, chị vẫn quyết định chốt hồ sơ tại một trường tư thục từ nhiều tháng trước.

"Gia đình tôi không đặt nặng việc con phải học trường công bằng mọi giá. Điều quan trọng là tìm được môi trường vừa sức với năng lực, tính cách của con, giúp con giảm tải áp lực thi cử và tự do phát huy thế mạnh bản thân", chị Hương bộc bạch.

Đồng quan điểm, anh Minh (phường Đống Đa) cho rằng, điều khiến gia đình hài lòng nhất sau thời gian cho con theo học trường tư không chỉ nằm ở bảng điểm, mà là sự trưởng thành trong kỹ năng sống.

"Trước đây tôi nghĩ vào trường công mới là lối đi tốt nhất. Nhưng thực tế cho thấy, ngoài kiến thức văn hóa, con còn được rèn giũa kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm và tính tự lập. Những trải nghiệm này giúp con tự tin hơn rất nhiều", anh Minh nói.

Trong khi đó, chị Nguyễn Thị Vân Anh, một phụ huynh có con học tại Trường Marie Curie (Mỹ ĐÌnh, Hà Nội) cho biết, tiêu chí lựa chọn của gia đình là sự dung hòa giữa điều kiện kinh tế và kỳ vọng giáo dục.

"Tại đây, con được khuyến khích tranh biện, tham gia hoạt động nhóm và các dự án thực tế. Tôi thấy con tự tin lên rõ rệt, trong khi mức học phí vẫn nằm trong tầm chi trả của gia đình", chị Ngọc chia sẻ.

"Thước đo" chọn trường của nhiều gia đình đã không còn dừng ở điểm số hay học phí. Điều họ sẵn sàng đầu tư là một môi trường giúp con phát triển toàn diện, từ năng lực học tập, ngoại ngữ, kỹ năng mềm đến định hướng nghề nghiệp.

Để đón đầu nhu cầu này, các trường tư thục không tiếc tay đầu tư mạnh vào chương trình ngoại ngữ, STEM, công nghệ, nghiên cứu khoa học và hoạt động ngoại khóa. Học sinh được trao quyền tham gia các câu lạc bộ, dự án học tập liên môn, hoạt động cộng đồng và chương trình hướng nghiệp ngay từ những năm đầu cấp THPT.

Đơn cử, Trường THCS và THPT M.V. Lômônôxốp (Mỹ Đình, Hà Nội) tổ chức dạy học hai buổi mỗi ngày. Buổi sáng, học sinh học theo chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo; buổi chiều tăng cường bồi dưỡng kiến thức, ôn thi vào lớp 10 chuyên và xét tuyển đại học. Nhà trường đồng thời chú trọng phát triển kỹ năng sống, ngoại ngữ, thể chất và tổ chức nhiều hoạt động trải nghiệm.

Bên cạnh chương trình đào tạo, trường đầu tư đồng bộ hệ thống phòng học, phòng chức năng, phòng thí nghiệm và tin học theo hướng hiện đại; xây dựng môi trường học tập xanh, sạch, an toàn, đáp ứng nhu cầu học tập và rèn luyện của học sinh.

Năm học 2026-2027, nhiều trường tư tại Hà Nội tiếp tục mở rộng quy mô tuyển sinh để đáp ứng nhu cầu lớn từ thị trường. Cụ thể: hệ thống Trường Marie Curie tuyển 1.560 học sinh tại ba cơ sở (Việt Hưng, Văn Phú và Mỹ Đình); Trường THCS và THPT M.V. Lômônôxốp tuyển 360 chỉ tiêu, mỗi lớp khoảng 30 học sinh; Trường THCS & THPT Lương Thế Vinh, tuyển 720 học sinh tại hai cơ sở (Cầu Giấy và Tân Triều).

Song song với việc triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, các trường này đều tăng cường thời lượng tiếng Anh học thuật, tin học, giáo dục kỹ năng sống, nghệ thuật và thể thao.

Thay đổi tư duy chọn trường để "hạ nhiệt" áp lực

Trao đổi với phóng viên Báo Xây dựng, ông Nguyễn Tùng Lâm, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam, nhận định xu hướng dịch chuyển sang trường tư phản ánh bước tiến mới trong quan niệm giáo dục của xã hội. Thay vì phân biệt rạch ròi giữa công và tư như trước, phụ huynh hiện nay thực tế hơn khi ưu tiên tìm kiếm không gian phát triển phù hợp nhất cho con.

Ông Lâm phân tích, trong nhiều năm, mục tiêu của không ít gia đình là bằng mọi cách đưa con vào trường chuyên, lớp chọn hoặc các trường công lập top đầu. Tuy nhiên, khi hạ tầng trường lớp chưa đáp ứng kịp quy mô học sinh ngày càng tăng, vô hình trung đứa trẻ phải gánh chịu áp lực thi cử quá lớn.

"Điều nhiều gia đình hướng đến hiện nay không còn là điểm số hay hào nhoáng của một ngôi trường danh tiếng, mà là tìm một bệ phóng phù hợp để con phát triển năng lực, sở trường và định hướng cá nhân", chuyên gia nhìn nhận.

Theo ông Lâm, với những gia đình có điều kiện kinh tế, lựa chọn trường tư là một quyết định chủ động nhằm giảm tải áp lực cho con. Trong khi đó, các gia đình có tài chính giới hạn hơn vẫn sẽ ưu tiên khối công lập vì phù hợp với khả năng chi trả. 

Ông đánh giá đây là sự thay đổi tích cực: "Không phải các em học kém nên mới chuyển hướng sang trường tư, mà nhiều gia đình chủ động không muốn con mình phải cuốn vào những cuộc đua áp lực quá mức".

Tuy nhiên, ông Lâm cũng thẳng thắn chỉ ra thực trạng một số trường tư hiện nay đang chạy theo xu hướng "săn" học sinh có điểm đầu vào cao để đánh bóng thương hiệu, thay vì tập trung xây dựng hệ giá trị giáo dục cốt lõi cho từng đối tượng học sinh.

Để giảm áp lực học đường và từng bước hạ nhiệt "cơn sốt" trường công, ông Nguyễn Tùng Lâm đề xuất ba nhóm giải pháp căn cơ:

Thứ nhất, thay đổi tư duy chọn trường, phụ huynh cần xóa bỏ định kiến trường công tốt hơn trường tư hay ngược lại, mà phải căn cứ vào năng lực, sở trường của con để chọn trường. Ngược lại, các trường phải công khai triết lý giáo dục, chương trình đào tạo để phụ huynh có đủ thông tin minh bạch trước khi quyết định.

Thứ hai, thu hẹp khoảng cách chất lượng, mục tiêu lâu dài là dù học ở khối nào, học sinh đều được tiếp cận nền giáo dục chất lượng như nhau. Khi chất lượng được đồng đều hóa, phụ huynh sẽ yên tâm cho con học trường gần nhà thay vì chạy đua trường điểm. Đồng thời, cần siết chặt quản lý chất lượng, xử lý nghiêm các cơ sở không đảm bảo điều kiện dạy học nhưng vẫn tuyển sinh, thu học phí.

Thứ ba, nếu kiểm soát chặt chẽ điểm thi học kỳ và cuối năm để phản ánh trung thực năng lực, sở trường của học sinh, chúng ta hoàn toàn có thể thay thế kỳ thi vào lớp 10 công lập hiện nay. Thay vào đó, các trường THPT chỉ cần căn cứ vào điểm kiểm tra định kỳ cùng các thành tích rèn luyện khác để đưa ra mức điểm chuẩn phù hợp. Giải pháp này không chỉ tối ưu hóa quy trình xét tuyển mà còn giảm áp lực thi cử nặng nề cho học sinh.

Khi khoảng cách chất lượng được thu hẹp, áp lực vào trường công sẽ tự giảm. Giáo dục cũng trở về đúng giá trị cốt lõi, mỗi học sinh được học trong môi trường phù hợp để phát huy tốt nhất năng lực của mình.