Gần 1.600 lối đi tự mở qua đường sắt đã được xóa bỏ sau 6 năm thực hiện đề án đảm bảo trật tự an toàn giao thông. Dù vậy, tiến độ vẫn chưa đạt mục tiêu đề ra khi hơn 60% lối đi tự mở vẫn tồn tại.
Sau 6 năm triển khai Quyết định số 358/2020 của Thủ tướng Chính phủ về đảm bảo trật tự an toàn giao thông và xử lý lối đi tự mở qua đường sắt, nhiều kết quả bước đầu đã được ghi nhận.
Sau 6 năm triển khai thực hiện Quyết định số 358/2020 của Thủ tướng Chính phủ, trên các tuyến đường sắt đã xóa bỏ được gần 1.600 lối đi tự mở (Ảnh: minh hoạ).
Tuy nhiên, mục tiêu xóa bỏ hoàn toàn lối đi tự mở trên toàn mạng lưới đường sắt vào năm 2025 vẫn chưa đạt được, với nhiều tồn tại cần tiếp tục tháo gỡ.
Theo báo cáo của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, đến ngày 31/12/2025, toàn mạng lưới đã xóa bỏ, rào kín 1.593 lối đi tự mở trên tổng số 4.024 lối đi, đạt khoảng 39,6%.
Như vậy, vẫn còn 2.431 lối đi tự mở chưa được xử lý, chiếm khoảng 61% tổng số điểm giao cắt đồng mức giữa đường bộ và đường sắt – những vị trí tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông cao.
Bên cạnh đó, việc đầu tư hạ tầng thay thế nhằm xóa bỏ lối đi tự mở cũng được triển khai nhưng tiến độ còn chậm so với kế hoạch. Cụ thể, mới xây dựng được 58,23km đường gom và hàng rào trên tổng số hơn 650 km dự kiến (đạt 8,95%); 15 đường ngang hợp pháp trên tổng số 297 đường (đạt 5,05%); và 2 hầm chui trên tổng số 149 hầm (đạt 1,34%). Một công trình cầu vượt đường sắt chuyên dùng tại Km 76+970 tuyến Kép – Hạ Long – Cái Lân đến nay vẫn chưa được triển khai.
Không chỉ vậy, tình trạng vi phạm hành lang an toàn giao thông đường sắt vẫn diễn biến phức tạp. Hiện còn 11.596 vị trí vi phạm kết cấu hạ tầng đường sắt và 4.793 vị trí vi phạm phạm vi bảo vệ công trình thông tin tín hiệu.
Dù phần lớn các trường hợp đã được lập biên bản và báo cáo chính quyền địa phương, song việc xử lý dứt điểm vẫn còn hạn chế, nhiều vi phạm chưa được giải tỏa triệt để.
Theo Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, trong khi một số địa phương như Hải Phòng, Hưng Yên, Ninh Bình, Bắc Ninh, Thanh Hóa, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Gia Lai, Đồng Nai… đã tích cực triển khai các giải pháp, thì nhiều địa phương khác vẫn còn chậm, chưa chỉ đạo quyết liệt hoặc chưa ưu tiên bố trí nguồn vốn thực hiện.
Bên cạnh đó, nguồn kinh phí để đầu tư các công trình thay thế như đường ngang, hầm chui, cầu vượt… chưa được bố trí theo đúng lộ trình. Một số khó khăn khác cũng ảnh hưởng đến tiến độ triển khai, như việc chưa hoàn thành cắm mốc chỉ giới đất dành cho đường sắt hoặc nhiều địa phương không bố trí được quỹ đất để xây dựng đường gom và hàng rào ngăn cách.
Trước thực trạng này, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam kiến nghị các địa phương có tuyến đường sắt đi qua cần rà soát quy hoạch giao cắt đường bộ - đường sắt trên địa bàn để đề xuất bổ sung vị trí xây dựng mới hoặc cải tạo, nâng cấp đường ngang hợp pháp; đồng thời xây dựng kế hoạch tổng thể xóa bỏ các lối đi tự mở hiện có.
Cùng với đó, các địa phương cần ưu tiên bố trí nguồn vốn cho các hạng mục thuộc trách nhiệm của mình, đặc biệt là xây dựng đường gom và các công trình phụ trợ, nhằm từng bước xóa bỏ các lối đi tự mở nguy hiểm và giải tỏa vi phạm hành lang an toàn giao thông đường sắt.
Trong thời gian chưa thể xóa bỏ ngay các lối đi tự mở, các địa phương được đề nghị tiếp tục duy trì lực lượng chốt gác, cảnh giới tại những vị trí nguy hiểm nhằm đảm bảo an toàn giao thông đường sắt.
