Xung đột Trung Đông làm đứt gãy tuyến vận tải, châu Phi nổi lên thành điểm sáng

Một số nền kinh tế châu Phi đang nổi lên với những lợi thế mới trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn vận tải biển, hàng không khu vực và tái định hình các tuyến thương mại toàn cầu.

Từ Kenya đến Nigeria, nhiều quốc gia ghi nhận mức tăng mạnh về thương mại, hàng không và doanh thu năng lượng khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran làm gián đoạn các hành lang vận tải biển và hàng không truyền thống, khiến lưu lượng qua Biển Đỏ và Eo biển Hormuz giảm khoảng 90%.

Việc đột ngột tái cấu trúc các tuyến vận tải biển toàn cầu nhằm tránh khu vực xung đột đã đưa một số khu vực tại châu Phi trở thành các trung tâm logistics quan trọng.

Tại Kenya, cảng Lamu của Kenya, vốn lâu nay bị chỉ trích là hạ tầng kém khai thác, đã ghi nhận mức tăng 974% về sản lượng hàng hóa, khi các tàu siêu lớn tránh các tuyến qua vùng Vịnh và chuyển hướng sang các cầu cảng nước sâu tại đây.

Ở Ethiopia, hãng Ethiopian Airlines cũng tận dụng cơ hội này. Khi không phận vùng Vịnh bị hạn chế do rủi ro an ninh, Addis Ababa nổi lên thành một trung tâm trung chuyển quan trọng, giúp doanh thu vận tải hàng hóa tăng 14% khi các mặt hàng điện tử, dược phẩm và hàng dễ hỏng được chuyển hướng qua Sân bay quốc tế Bole.

Tại Nigeria, giá dầu tăng cao mang lại nguồn thu lớn cho Nigeria. Giá dầu Brent tăng lên 120 USD/thùng trong tháng 3, cao hơn nhiều so với mức chuẩn ngân sách 64,85 USD, qua đó gần như gấp đôi doanh thu dầu mỏ hàng ngày và củng cố tài chính công.

Nhà máy lọc dầu Dangote Petroleum Refinery, thuộc sở hữu của Dangote Industries, đang mở rộng xuất khẩu, chính thức mời thầu 84.000 tấn nhiên liệu máy bay và dầu diesel, thay thế nguồn cung từ vùng Vịnh bị gián đoạn.

Khu vực miền Nam châu Phi cũng hưởng lợi từ sự dịch chuyển của các tuyến hàng hải. Thành phố cảng Durban (Nam Phi) đã cải thiện hiệu suất, đạt 28 lượt cẩu/giờ khi xử lý các tàu chuyển hướng qua Mũi Hảo Vọng. Cảng Walvis Bay của Namibia ghi nhận nhu cầu tiếp nhiên liệu tăng 30%, trở thành điểm dừng quan trọng cho các tuyến vận tải đường dài.

Ở Marocco, tại Bắc Phi, hãng Royal Air Maroc mở rộng mạng bay quốc tế, bổ sung 10 đường bay mới, trong đó có Los Angeles và Beirut, góp phần làm lưu lượng hành khách tại Casablanca tăng 12%. Mauritius cũng tận dụng vị thế, ghi nhận doanh thu từ dịch vụ logistics và sửa chữa tăng 15%.

Tại Mozambique, dự án khí tự nhiên hóa lỏng trị giá 20 tỷ USD tại Mozambique, do TotalEnergies dẫn dắt, đã được đẩy nhanh tiến độ với hơn 4.000 lao động được huy động nhằm rút ngắn thời gian đưa vào khai thác.

Tại Cảng Maputo, sản lượng hàng hóa tăng 16% khi các nhà xuất khẩu chuyển hướng khỏi các tuyến phía Bắc.

Khủng hoảng cũng thúc đẩy đổi mới trong vận hành. Tại Lamu (Kenya), phương thức vận tải roll-on/roll-off được sử dụng để vận chuyển phương tiện bằng các tàu nhỏ nhằm tránh phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh vượt 200.000 USD đối với các tàu lớn đi qua Eo biển Hormuz.

Phương thức roll-on/roll-off là hình thức vận chuyển hàng hóa, phương tiện (ô tô, xe tải, xe máy, máy móc có bánh) tự chạy hoặc được kéo lên/xuống tàu biển qua cầu dẫn (ramp) chuyên dụng mà không cần cần cẩu.

Kenya và Ethiopia đã triển khai các hoạt động quân sự chung nhằm bảo đảm an ninh cho hành lang vận tải Lamu - Nam Sudan - Ethiopia, với mục tiêu bảo vệ hạ tầng của tuyến thương mại đang nổi này.

Đồng thời, Nairobi và Addis Ababa đã trở thành các mắt xích quan trọng trong "cầu hàng không" khẩn cấp kết nối châu Á và châu Âu, thay thế cho hành trình đường biển vòng dài 17.700 km do gián đoạn.