Dự thảo sửa đổi Thông tư 57/2023 đề xuất bổ sung nhiều chương trình huấn luyện mới và siết chặt chất lượng đào tạo, hướng tới nâng chuẩn thuyền viên Việt theo yêu cầu quốc tế.
Thuyền viên sẽ phải thực tập tối thiểu 12 tháng theo chương trình mới
Dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 57/2023 của Bộ Giao thông vận tải về chương trình đào tạo, huấn luyện thuyền viên, hoa tiêu hàng hải đang được đề xuất với nhiều nội dung mới nhằm đáp ứng tốt hơn các yêu cầu quốc tế.
Dự thảo quy định mới bổ sung nhiều chương trình như huấn luyện sỹ quan boong, sỹ quan máy, sỹ quan điện... và tăng cường trách nhiệm của các cơ sở đào tạo trong việc đảm bảo chất lượng giảng dạy (Ảnh minh hoạ).
Theo Bộ Xây dựng, trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng, thuyền viên Việt Nam đang tham gia ngày càng tích cực vào thị trường lao động hàng hải toàn cầu.
Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao chất lượng đào tạo, trong đó chương trình huấn luyện đóng vai trò then chốt, quyết định năng lực và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế của đội ngũ thuyền viên.
Tuy nhiên, quá trình triển khai Thông tư số 57/2023 thời gian qua đã bộc lộ một số vướng mắc, bất cập. Đáng chú ý là việc chưa có quy định cụ thể về nội dung huấn luyện nhằm duy trì năng lực của thuyền viên khi cấp lại chứng chỉ theo yêu cầu của Công ước STCW.
Bên cạnh đó, một số chương trình như huấn luyện quản lý đội ngũ, quản lý nguồn lực buồng lái và buồng máy cũng cần được cập nhật, bổ sung theo các chương trình mẫu của Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO Model Course).
Ngoài ra, các chương trình huấn luyện dành cho thuyền viên làm việc trên tàu cao tốc cũng cần được điều chỉnh theo hướng cụ thể hơn, gắn với từng loại tàu và tuyến hoạt động, phù hợp với Bộ luật HSC cũng như thực tiễn khai thác.
Để khắc phục những bất cập trên và tiệm cận các quy định của Bộ luật STCW cùng các sửa đổi mới nhất, dự thảo Thông tư đề xuất bổ sung một số chương trình huấn luyện mới. Cụ thể gồm: chương trình huấn luyện sỹ quan boong tàu từ 500 GT trở lên; chương trình huấn luyện sỹ quan máy tàu có tổng công suất máy chính từ 750 kW trở lên; và chương trình huấn luyện sỹ quan kỹ thuật điện.
Các chương trình này được thiết kế nhằm bảo đảm yêu cầu tối thiểu 12 tháng thực tập đối với sỹ quan boong hoặc sỹ quan máy, trong đó có ít nhất 6 tháng trực ca tại buồng lái hoặc buồng máy, như một phần của chương trình huấn luyện được phê duyệt. Riêng đối với sỹ quan kỹ thuật điện, học viên cũng phải hoàn thành tối thiểu 12 tháng thực tập theo chương trình huấn luyện tương ứng.
Tránh đào tạo hình thức: Siết chuẩn đánh giá và học trực tuyến cho thuyền viên
Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là việc nâng cao trách nhiệm của các cơ sở đào tạo, huấn luyện.
Theo đó, các cơ sở phải ban hành tiêu chí đánh giá cho từng chương trình, bao gồm cả lý thuyết và thực hành, bảo đảm phù hợp với tiêu chuẩn năng lực theo Công ước STCW. Quy định này nhằm hướng tới việc đánh giá toàn diện năng lực học viên, thay vì chỉ tập trung vào lý thuyết như trước đây.
Bên cạnh đó, khi sửa đổi, bổ sung nội dung chương trình đào tạo, huấn luyện, các cơ sở phải báo cáo Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam để được chấp thuận trước khi triển khai. Quy định này giúp tăng cường kiểm soát chất lượng, bảo đảm tính thống nhất của chương trình, đồng thời tạo cơ sở cho công tác kiểm tra, giám sát của cơ quan quản lý, bảo đảm tuân thủ quy định hiện hành và Công ước STCW cùng các sửa đổi, bổ sung.
Dự thảo cũng đặt ra yêu cầu đối với hình thức đào tạo trực tuyến. Theo đó, các cơ sở phải có giải pháp bảo đảm và minh chứng rằng chất lượng tổ chức lớp học trực tuyến không thấp hơn so với hình thức trực tiếp.
Lý giải về quy định này, Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam cho biết mục tiêu là bảo đảm sự tương đương về nội dung, phương pháp giảng dạy và đánh giá kết quả học tập, đồng thời khắc phục tình trạng dạy học trực tuyến mang tính hình thức, kém hiệu quả.
Ngoài ra, các cơ sở đào tạo phải cập nhật kịp thời dữ liệu về chứng chỉ nghiệp vụ, giấy chứng nhận hoàn thành khóa huấn luyện hoặc quyết định tốt nghiệp ngay sau khi cấp, đồng thời kết nối với cơ sở dữ liệu thuyền viên của Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam.
Việc yêu cầu minh chứng cụ thể như hệ thống công nghệ, dữ liệu học tập, kết quả đánh giá… sẽ tạo cơ sở để cơ quan quản lý kiểm tra, đánh giá chất lượng đào tạo một cách minh bạch và hiệu quả.