Đề xuất bổ sung xe hybrid vào lộ trình chuyển đổi phương tiện xanh đang đặt ra yêu cầu mở rộng lựa chọn công nghệ, bảo đảm quá trình chuyển đổi phù hợp với điều kiện hạ tầng, nguồn điện và khả năng thích ứng của doanh nghiệp, người dân.
Mở “cửa” cho xe hybrid trong lộ trình chuyển đổi xanh
Phát biểu tại Hội nghị tham vấn Báo cáo tổng kết thực hiện Quyết định số 876/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và dự thảo Quyết định phê duyệt Chương trình hành động chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí nhà kính trong lĩnh vực giao thông vận tải, tổ chức sáng 17/9, đại diện Toyota Việt Nam cho biết, hãng đã nghiên cứu dự thảo thay thế Quyết định 876/QĐ-TTg và đánh giá tích cực những điều chỉnh, bổ sung trong lộ trình chuyển đổi phương tiện giao thông xanh.
Toyota Việt Nam đề nghị nghiên cứu bổ sung xe hybrid vào lộ trình chuyển đổi đối với ô tô kinh doanh vận tải hành khách, taxi dưới 9 chỗ (ảnh minh hoạ).
Trong đó, Toyota Việt Nam ghi nhận các nội dung liên quan đến phát triển trạm sạc và giảm phát thải đối với xe tải nhẹ. Đối với Hà Nội và TP.HCM, doanh nghiệp cơ bản ủng hộ lộ trình chuyển đổi phương tiện vận tải hành khách, taxi sang sử dụng xe điện và năng lượng sạch.
Tuy nhiên, Toyota Việt Nam đề nghị nghiên cứu bổ sung xe hybrid vào lộ trình chuyển đổi đối với ô tô kinh doanh vận tải hành khách, taxi dưới 9 chỗ.
Theo đại diện doanh nghiệp, đề xuất này cần được xem xét trong bối cảnh cơ cấu nguồn điện tại Việt Nam và nhiều quốc gia vẫn có sự tham gia của nhiên liệu hóa thạch. Một số nghiên cứu về phát thải CO₂ cho thấy, tại những quốc gia có tỷ trọng nhiên liệu hóa thạch cao trong sản xuất điện, mức phát thải của xe điện và xe hybrid có thể tương đương nhau.
Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp vận tải tại Việt Nam đã bắt đầu chuyển đổi sang xe hybrid. Nếu áp dụng ngay yêu cầu 100% xe điện từ năm 2030, những doanh nghiệp vừa đầu tư phương tiện hybrid có thể phải tiếp tục chuyển đổi trong thời gian ngắn, dẫn đến nguy cơ lãng phí nguồn lực và gia tăng khó khăn tài chính.
Từ đó, Toyota Việt Nam đề xuất bổ sung xe hybrid vào lộ trình chuyển đổi đối với taxi dưới 9 chỗ, đồng thời quy định mục tiêu 100% phương tiện xanh đối với xe đăng ký mới, thay vì áp dụng đồng thời với toàn bộ phương tiện đang lưu hành.
Đại diện Honda Việt Nam, đồng thời là đại diện Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM) tham gia góp ý tại Hội nghị.
Đề xuất đa dạng công nghệ, tránh lãng phí nguồn lực
Cùng góp ý, đại diện Honda Việt Nam, đồng thời là đại diện Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM), cho biết Hiệp hội đánh giá cao quá trình nghiên cứu và việc Bộ Xây dựng tiếp thu một số ý kiến trước đó của doanh nghiệp.
Về lộ trình chuyển đổi, dự thảo quy định đến năm 2040 từng bước hạn chế và tiến tới dừng sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu ô tô, xe máy. Trước nội dung này, VAMM đề nghị cân nhắc thay cách tiếp cận "hạn chế" bằng "khuyến khích và thúc đẩy" chuyển đổi sang phương tiện điện, năng lượng xanh hoặc sử dụng nhiên liệu sạch hơn.
Theo đại diện Honda Việt Nam, giảm phát thải trong giao thông nên được thực hiện trên cơ sở khuyến khích phương tiện xanh, sạch, thay vì đặt trọng tâm vào việc hạn chế nhiên liệu hóa thạch.
Cách tiếp cận này sẽ giúp người dân và doanh nghiệp chủ động lựa chọn, chuyển đổi phù hợp với nhu cầu, điều kiện kinh tế và mức độ sẵn sàng của thị trường. Đồng thời, chính sách khuyến khích có thể tạo động lực để doanh nghiệp đầu tư, phát triển sản phẩm và hạ tầng hỗ trợ, qua đó thúc đẩy quá trình chuyển đổi bền vững hơn.
Đối với mục tiêu đến năm 2050, dự thảo đặt mục tiêu phấn đấu 100% xe cơ giới, xe máy chuyển sang sử dụng điện, năng lượng xanh. VAMM đề nghị mục tiêu này áp dụng đối với phương tiện đăng ký mới.
Đối với phương tiện đang lưu hành, Hiệp hội đề xuất áp dụng tiêu chuẩn khí thải phù hợp, kiểm soát theo mức phát thải và từng bước hạn chế các phương tiện có mức phát thải cao.
VAMM cũng đề nghị đa dạng hóa giải pháp công nghệ trong giai đoạn chuyển tiếp đến mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050. Bên cạnh xe điện và phương tiện sử dụng năng lượng xanh, có thể nghiên cứu các công nghệ tiên tiến, nhiên liệu sạch và nhiên liệu phát thải thấp như E10, phù hợp với điều kiện thực tế của thị trường Việt Nam.
Ford Việt Nam đề nghị Nhà nước tham gia điều phối quá trình phát triển thay vì để các doanh nghiệp cùng lúc phải tự đầu tư phương tiện, dây chuyền sản xuất, trạm sạc và hệ thống tái chế (ảnh minh hoạ).
Cần đồng bộ chính sách, liên thông mạng lưới trạm sạc
Tham gia góp ý, đại diện Ford Việt Nam đánh giá dự thảo Quyết định thay thế Quyết định 876 được nghiên cứu khá toàn diện, bao quát nhiều lĩnh vực từ người tiêu dùng, nhà sản xuất đến hạ tầng và tổ chức thực hiện.
Về vùng phát thải thấp, Ford Việt Nam cho rằng cần hiểu đúng khái niệm "phát thải thấp", không đồng nhất với "không phát thải". Kinh nghiệm quốc tế cho thấy vùng phát thải thấp có thể được áp dụng với phạm vi và mức độ khác nhau, thay vì chỉ tập trung vào các khu vực không phát thải.
Hãng xe cũng lưu ý, việc trao thêm quyền cho địa phương trong xây dựng vùng phát thải thấp cần được phối hợp với lộ trình chung. Những quy định quá cứng nhắc hoặc triển khai quá gấp, đặc biệt tại các đô thị lớn như TP.HCM, có thể tác động đến doanh nghiệp, chuỗi sản xuất và hoạt động đầu tư.
Theo Ford Việt Nam, chính sách cần rõ ràng, đồng bộ và ổn định trong thời gian đủ dài, từ sản xuất, tiêu dùng đến lưu thông phương tiện. Trong đó, quy định về lưu thông có ý nghĩa quan trọng, bởi sản phẩm dù được sản xuất nhưng nếu không đáp ứng điều kiện lưu thông, doanh nghiệp vẫn có thể gặp khó khăn, trong khi chi phí thử nghiệm và đầu tư rất lớn.
Một vấn đề khác được Ford quan tâm là trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất đối với việc tái chế pin. Đại diện doanh nghiệp cho biết, Việt Nam vẫn còn những vấn đề cần làm rõ về tái chế và lưu trữ pin sau sử dụng; đồng thời cảnh báo đây có thể trở thành vấn đề môi trường lớn nếu không có giải pháp phù hợp.
Về trạm sạc, Ford đồng tình với quan điểm phát triển mạng lưới theo hướng mở, liên thông và dùng chung. Tuy nhiên, hãng xe đề nghị Nhà nước tham gia điều phối quá trình phát triển, thay vì để các doanh nghiệp cùng lúc phải tự đầu tư phương tiện, dây chuyền sản xuất, trạm sạc và hệ thống tái chế.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn nhấn mạnh chuyển đổi năng lượng xanh không chỉ là giải pháp giảm ô nhiễm môi trường mà còn có thể tạo động lực phát triển mới.
Nghiên cứu tái chế pin, thúc đẩy nội địa hóa
Sau khi lắng nghe các ý kiến, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn cho biết, Bộ sẽ tiếp tục rà soát, nghiên cứu các vấn đề doanh nghiệp nêu, trong đó có phương án tái chế pin.
Theo Thứ trưởng, tái chế pin đang được nhiều quốc gia nghiên cứu, Việt Nam cũng cần chủ động tìm hiểu để xây dựng phương án phù hợp. Thứ trưởng đề nghị Vụ Khoa học Công nghệ, Môi trường và Vật liệu xây dựng phối hợp với các bộ, ngành liên quan nghiên cứu, đề xuất giải pháp về vấn đề này.
Thứ trưởng Lê Anh Tuấn cũng phân tích sự khác biệt về hiệu suất sử dụng năng lượng giữa động cơ đốt trong và xe điện, đồng thời lưu ý xe điện chỉ thực sự góp phần giảm phát thải khi nguồn điện sử dụng ngày càng sạch và xanh.
Đối với vùng phát thải thấp, Thứ trưởng cho rằng việc triển khai tại các khu vực đô thị đông dân là cần thiết do mật độ phương tiện và hoạt động giao thông cao, kéo theo lượng phát thải lớn. Vì vậy, cần nghiên cứu phương án sử dụng các phương tiện phát thải thấp phù hợp tại những khu vực này.
Thứ trưởng nhấn mạnh, chuyển đổi năng lượng xanh không chỉ là giải pháp giảm ô nhiễm môi trường mà còn có thể tạo động lực phát triển mới. Quá trình này cần gắn với phát triển sản xuất trong nước, từng bước nội địa hóa sản phẩm, linh kiện và công nghệ liên quan.
Theo Thứ trưởng, Việt Nam hiện còn phụ thuộc nhiều vào nguồn cung từ nước ngoài đối với các sản phẩm, công nghệ phục vụ xe điện và hệ thống liên quan. Do đó, cần nghiên cứu cách tận dụng quá trình chuyển đổi để phát triển công nghiệp, nâng cao năng lực sản xuất trong nước và hình thành chuỗi giá trị phù hợp.
Thứ trưởng đề nghị các đơn vị nghiên cứu, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp tiếp tục phối hợp làm rõ các giải pháp, qua đó vừa thực hiện mục tiêu chuyển đổi năng lượng xanh, vừa tạo thêm dư địa cho phát triển kinh tế trong nước.