Thứ trưởng Lê Anh Tuấn: Chuyển đổi xanh phải đồng bộ hạ tầng, phương tiện và năng lượng

Cần ưu đãi giá điện, thuế, tín dụng cho giao thông xanh

Sáng 17/9, Bộ Xây dựng tổ chức Hội nghị tham vấn Báo cáo tổng kết thực hiện Quyết định số 876/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và dự thảo Quyết định phê duyệt Chương trình hành động chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí nhà kính trong lĩnh vực GTVT.

Tham gia góp ý, đại diện Sở Xây dựng Hà Nội cho biết, Sở thống nhất với dự thảo quyết định thay thế Quyết định 876/QĐ-TTg. Việc sửa đổi, điều chỉnh được đánh giá phù hợp với bối cảnh mới và định hướng của Trung ương, Chính phủ về đẩy nhanh giảm phát thải tại các đô thị lớn.

Từ thực tiễn triển khai, Sở Xây dựng Hà Nội đề nghị bổ sung, làm rõ một số nhiệm vụ đối với các bộ, ngành liên quan.

Đối với Bộ Công thương, Sở Xây dựng đề nghị chủ trì nghiên cứu, ban hành cơ chế giá điện riêng, ưu đãi cho hoạt động sạc điện phương tiện giao thông xanh; đồng thời hướng dẫn thủ tục đấu nối, vận hành hạ tầng cấp điện cho trạm sạc.

Bộ Công thương cũng được đề nghị phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các cơ quan liên quan nghiên cứu, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về trạm sạc, thiết bị sạc và hạ tầng cung cấp năng lượng cho phương tiện giao thông xanh.

Đối với Bộ Tài nguyên và Môi trường, Sở Xây dựng Hà Nội đề nghị nghiên cứu hoàn thiện quy định về thu hồi, tái chế pin xe điện và các loại chất thải phát sinh từ phương tiện giao thông điện; đồng thời hướng dẫn triển khai các quy định về bảo vệ môi trường trong phát triển giao thông xanh.

Sở cũng đề nghị nghiên cứu cơ chế quản lý, trao đổi tín chỉ carbon liên quan đến hoạt động chuyển đổi phương tiện giao thông xanh theo quy định pháp luật.

Đối với Bộ Tài chính, Sở Xây dựng Hà Nội đề nghị nghiên cứu cơ chế, chính sách ưu đãi về thuế, phí, tín dụng và hỗ trợ tài chính, qua đó khuyến khích người dân, doanh nghiệp chuyển đổi sang phương tiện sử dụng điện, năng lượng xanh và đầu tư phát triển hạ tầng trạm sạc.

Cùng với đó, nghiên cứu cơ chế huy động nguồn lực xã hội hóa, vốn xanh, tín dụng xanh và các nguồn hỗ trợ quốc tế cho phát triển giao thông xanh.

Đáng chú ý, Sở Xây dựng Hà Nội đề nghị bổ sung nhiệm vụ cho Bộ Công an trong việc nghiên cứu, hoàn thiện quy định bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy đối với hạ tầng trạm sạc, khu vực đỗ xe điện và các công trình có lắp đặt hệ thống sạc điện. Đồng thời, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương triển khai giải pháp điều phối, phân luồng, quy định khu vực hạn chế phương tiện phát thải cao và tổ chức giao thông phù hợp với lộ trình thực hiện vùng phát thải thấp.

Hàng không cần lộ trình phù hợp để phát triển SAF

Phó cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Đỗ Hồng Cẩm cho biết, trong lĩnh vực hàng không, Việt Nam đã triển khai nhiều nội dung liên quan đến vận tải nội địa, vận tải quốc tế và tham gia các cam kết quốc tế về chuyển đổi năng lượng bền vững, trong đó có nhiên liệu hàng không bền vững (SAF).

Đối với lộ trình chuyển đổi phương tiện, trang thiết bị mặt đất và phát triển cảng hàng không xanh, Cục Hàng không cơ bản thống nhất với dự thảo.

Trong giai đoạn 2026-2030, dự thảo định hướng nghiên cứu, thí điểm áp dụng tiêu chí cảng hàng không, sân bay xanh; ưu tiên sử dụng điện, năng lượng tái tạo, phương tiện hiệu quả năng lượng, hạ tầng sạc điện và các giải pháp xanh tại cảng hàng không, sân bay.

Giai đoạn 2031-2050, lộ trình chuyển đổi phương tiện, trang thiết bị mặt đất tại các cảng hàng không quốc tế sang sử dụng điện, năng lượng xanh được nâng dần, hướng tới mục tiêu 100% phương tiện, trang thiết bị sử dụng điện, năng lượng xanh vào năm 2040.

Theo ông Cẩm, Cục Hàng không Việt Nam và Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) đã tích cực nghiên cứu, triển khai chuyển đổi một số trang thiết bị tại các cảng hàng không sang sử dụng điện.

Về nhiên liệu hàng không bền vững SAF, ông Cẩm cho biết đang xây dựng dự thảo thông tư, trong đó đề xuất các lộ trình cụ thể và lấy ý kiến các cơ quan, đơn vị, đối tượng chịu tác động.

Từ đó, đề nghị dự thảo quyết định của Thủ tướng Chính phủ tập trung xác định khung và lộ trình chung, bảo đảm đáp ứng các quy định, cam kết quốc tế, đồng thời phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam.

Đặc biệt, Việt Nam đang ở giai đoạn đầu trong nghiên cứu, sản xuất SAF, với nhiều vấn đề cần tiếp tục làm rõ về nguồn nguyên liệu, công nghệ và cân đối với nhu cầu nhiên liệu bền vững của các lĩnh vực khác. Vì vậy, cần có lộ trình phù hợp, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp sản xuất và sử dụng SAF phát triển.

Đề xuất thêm xe hybrid, hybrid sạc điện vào lộ trình chuyển đổi

Tại Hội nghị, đại diện Bộ Công thương đề xuất điều chỉnh lộ trình chuyển đổi đến năm 2030 theo hướng giãn thêm giai đoạn 2030 - 2035.

"Việc giãn lộ trình nhằm bảo đảm quá trình chuyển đổi phù hợp với khả năng cung cấp năng lượng và phương tiện. Trường hợp địa phương có điều kiện và nhu cầu triển khai sớm hơn, địa phương có thể chủ động đề xuất", đại diện Bộ Công thương nói.

Cùng đó, Bộ Công thương cũng đề nghị bổ sung xe hybrid và xe hybrid sạc điện vào lộ trình chuyển đổi, thay vì chỉ tập trung vào xe thuần điện.

Đối với xe tải nặng, xe đường dài, phương tiện hoạt động tại vùng sâu, vùng xa, vùng hẻo lánh và một số phương tiện chuyên dụng, khi hạ tầng kỹ thuật chưa cho phép điện hóa ngay, có thể xem xét sử dụng nhiên liệu sinh học, nhiên liệu tái tạo, nhiên liệu tổng hợp và các giải pháp phát thải thấp khác.

Về nguồn cung năng lượng, Bộ Công thương nhấn mạnh chuyển đổi phương tiện sang điện phải đi cùng quá trình chuyển đổi cơ cấu nguồn điện theo hướng sạch hơn. Nếu nguồn điện vẫn phụ thuộc lớn vào nhiệt điện than, việc điện hóa phương tiện chưa thể phản ánh đầy đủ mục tiêu giảm phát thải.

Đối với hạ tầng sạc, Bộ Công thương đề nghị xác định rõ các nhóm nhiệm vụ gồm phát triển công nghiệp sản xuất, lắp ráp phương tiện điện và công nghiệp hỗ trợ như pin, động cơ điện, điện tử công suất, phần mềm; bảo đảm cung ứng điện và năng lượng xanh theo lộ trình; hoàn thiện cơ chế kinh doanh điện, dịch vụ sạc, giá điện sạc, quản lý phụ tải và sạc thông minh; đồng thời phối hợp phát triển hạ tầng sạc.

Bộ này cũng đề nghị phối hợp xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đối với pin, trạm sạc, hoạt động tái chế và thu hồi pin sau sử dụng.

Lộ trình cần đủ linh hoạt nhưng vẫn tạo động lực chuyển đổi

Ông Nguyễn Hữu Tiến, Phó vụ trưởng Vụ Khoa học Công nghệ, Môi trường và Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) cho biết toàn bộ ý kiến của các cơ quan, đơn vị tại hội nghị đã được ghi nhận và sẽ được nghiên cứu, rà soát để hoàn thiện dự thảo theo hướng bảo đảm tính khả thi, đáp ứng yêu cầu của cơ quan quản lý và doanh nghiệp.

Theo ông Tiến, nhiều mục tiêu tại lộ trình chuyển đổi trong dự thảo được kế thừa từ Quyết định 876, đồng thời được cụ thể hóa và điều chỉnh theo hướng mềm hóa một số nội dung để thuận lợi hơn trong triển khai.

Tuy nhiên, lộ trình cũng cần có tính tiên tiến, bởi chuyển đổi xanh không chỉ nhằm đáp ứng những công nghệ đã sẵn có mà còn tạo động lực cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và mở ra không gian phát triển mới.

Đối với các cam kết quốc tế, lộ trình trong dự thảo cơ bản có khả năng đáp ứng các cam kết trong NDC của Việt Nam. Riêng mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 là cam kết chính trị, đồng thời gắn với điều kiện về hỗ trợ và hợp tác quốc tế.

Vì vậy, một điểm mới của dự thảo là đối với các mục tiêu đến năm 2040-2050 sử dụng cách tiếp cận "phấn đấu", thay vì đặt mục tiêu cứng như trước đây. Cách thể hiện này nhằm phản ánh đúng điều kiện thực hiện, đồng thời mở ra khả năng đạt mục tiêu cao hơn khi có sự hỗ trợ, hợp tác quốc tế.

Ông Nguyễn Hữu Tiến nhấn mạnh, chuyển đổi xanh là lĩnh vực vừa có thách thức, vừa mở ra cơ hội phát triển, đòi hỏi sự đổi mới, sáng tạo và sự tham gia đồng hành của các bộ, ngành, doanh nghiệp, hiệp hội.

Chuyển đổi xanh phải đồng bộ hạ tầng, phương tiện và năng lượng

Phát biểu kết luận hội nghị, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn nhấn mạnh, chuyển đổi xanh trong lĩnh vực giao thông vận tải phải được thực hiện theo cách tiếp cận tổng thể, đồng bộ, trong đó gắn kết chặt chẽ giữa phát triển kết cấu hạ tầng, phương tiện giao thông và nguồn năng lượng.

Theo Thứ trưởng, quá trình chuyển dịch năng lượng cần được xây dựng theo lộ trình hợp lý, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và khả năng huy động nguồn lực thực tế. Dự thảo quyết định không chỉ xác định định hướng chung mà cần cụ thể hóa các nhiệm vụ, địa chỉ thực hiện, tạo cơ sở thuận lợi cho quá trình triển khai.

Thứ trưởng Lê Anh Tuấn cho biết, tại hội nghị, ban soạn thảo đã tiếp nhận nhiều ý kiến tham mưu, đóng góp của các đại biểu, chuyên gia và đại diện các cơ quan, đơn vị. Đây là những cơ sở quan trọng để tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo quyết định.

Thứ trưởng đề nghị Vụ Khoa học Công nghệ, Môi trường và Vật liệu xây dựng cùng Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ các ý kiến tại hội nghị, đồng thời tiếp tục tiếp nhận các ý kiến đóng góp để hoàn thiện dự thảo.

Thứ trưởng cho rằng, chương trình hành động về chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí carbon trong lĩnh vực giao thông vận tải có ý nghĩa quan trọng, mang tầm quốc gia, đòi hỏi sự tham gia đồng bộ của các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và các đơn vị liên quan.