Quy hoạch đến năm 2045: Đồng Nai xoay trục phát triển đô thị theo hướng xanh, bền vững
Với tầm nhìn đến năm 2045, Đồng Nai đang chuyển hướng quy hoạch đô thị hóa bền vững, trong đó không gian công cộng được đưa về đúng vị trí trung tâm, gắn với các cực tăng trưởng mới như Biên Hòa, Long Thành và Trảng Bom.
Xây dựng đô thị Biên Hòa xanh, đáng sống
Ngày 19/1, theo ghi nhận của PV, trong bối cảnh Đồng Nai bước vào giai đoạn phát triển mới với hàng loạt dự án hạ tầng chiến lược được triển khai đồng loạt, công tác quy hoạch đô thị được xác định là đòn bẩy then chốt, giữ vai trò dẫn dắt và định hình không gian phát triển dài hạn cho toàn tỉnh.
Một góc đô thị Biên Hòa với trục đường Võ Thị Sáu sôi động bậc nhất.
Từ đô thị trung tâm Biên Hòa đến các đô thị động lực như Long Thành, Trảng Bom, các đồ án quy hoạch chung đến năm 2045 đang được khẩn trương hoàn thiện, với trọng tâm là tổ chức lại không gian đô thị, nâng cao chất lượng sống, đặc biệt là gia tăng cả về quỹ đất lẫn chất lượng các không gian công cộng phục vụ người dân.
Trong đó, đồ án điều chỉnh tổng thể quy hoạch chung đô thị Biên Hòa đến năm 2045 đang bước vào giai đoạn hoàn thiện để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt. Đây được xem là thời điểm then chốt để rà soát, điều chỉnh và tái cấu trúc không gian đô thị, nhất là đối với hệ thống không gian công cộng, một trong những điểm nghẽn lớn của Biên Hòa trong nhiều năm qua.
Tại buổi làm việc với địa phương vào ngày 6/1 vừa qua, đơn vị tư vấn lập quy hoạch cho biết chỉ tiêu đất cây xanh sử dụng công cộng tại khu vực nội thành Biên Hòa hiện mới đạt khoảng 0,91m²/người, thấp hơn nhiều so với tiêu chuẩn quy hoạch đô thị. Toàn đô thị hiện có khoảng 103ha đất công viên cây xanh, chủ yếu tập trung ở các phường trung tâm.
Ngoài công viên Biên Hùng và công viên Dương Tử Giang có quy mô tương đối, phần lớn các công viên, hoa viên còn lại có diện tích nhỏ, chức năng đơn điệu, chưa tạo được điểm nhấn cảnh quan cũng như không gian sinh hoạt cộng đồng. Đáng chú ý, nhiều khu đất đã được quy hoạch cho mục đích công cộng từ nhiều năm trước nhưng chưa được triển khai đúng định hướng, dẫn đến tình trạng quy hoạch treo, lãng phí nguồn lực đất đai.
Biên Hòa hiện nay được đầu tư đồng bộ về hạ tầng giao thông, nhất là khu vực ven sông.
Chia sẻ với PV, ông Hồ Văn Hà, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai nhìn nhận, hệ thống không gian công cộng của đô thị Biên Hòa hiện còn rất thiếu, chưa tương xứng với quy mô dân số cũng như vai trò đô thị trung tâm của tỉnh. Việc tổ chức cảnh quan tại các công viên chưa tạo được bản sắc rõ nét.
Ở góc độ địa phương, Chủ tịch UBND phường Trấn Biên Nguyễn Duy Tân cho biết, các công viên, hoa viên trên địa bàn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu sinh hoạt ngoài trời của người dân, đặc biệt là trẻ em và người cao tuổi.
Từ thực tế đó, một trong những nội dung trọng tâm trong quá trình điều chỉnh quy hoạch Biên Hòa là tái cấu trúc quỹ đất nội đô, ưu tiên mở rộng không gian công cộng. Tháng 7/2025, UBND tỉnh Đồng Nai đã phê duyệt đồ án điều chỉnh quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 công viên Biên Hùng, theo đó mở rộng diện tích công viên lên gần 9ha, gấp hơn hai lần so với hiện trạng. Công viên được định hướng tổ chức lại không gian kiến trúc, phát huy giá trị cảnh quan cây xanh và mặt nước, trở thành điểm nhấn văn hóa - sinh hoạt cộng đồng của khu vực trung tâm. Để thực hiện việc mở rộng, các trụ sở ngân hàng và một số cơ quan hành chính trong khu vực sẽ được di dời khi hết thời hạn thuê đất.
Trong dự thảo đồ án điều chỉnh quy hoạch chung đô thị Biên Hòa đến năm 2045, đơn vị tư vấn đề xuất hình thành thêm khoảng 50 công viên tập trung. Theo đó, các khu vực nội thành cũ bố trí công viên quy mô từ 1-2ha; các khu đô thị phát triển mới bố trí công viên quy mô từ 3-35ha, gắn với hệ thống hồ điều hòa, không gian mở và các trục cảnh quan chính.
Biên Hòa sẽ quan tâm phát triển mảng xanh, khu vui chơi, khu vực công cộng để nâng cao đời sống người dân.
Đáng chú ý, sau khi thực hiện sắp xếp, tinh gọn bộ máy và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, trên địa bàn Biên Hòa phát sinh một lượng lớn trụ sở dôi dư.
Tại buổi làm việc với các sở, ngành và đơn vị tư vấn vào ngày 6/1, Phó chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Hà đề nghị cần tính toán kỹ phương án sử dụng quỹ đất này, ưu tiên chuyển đổi thành các không gian công cộng phục vụ người dân. Cùng quan điểm, cũng tại cuộc họp Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Nguyễn Văn Út yêu cầu các cơ quan chức năng phối hợp chặt chẽ với đơn vị tư vấn để xây dựng phương án phát triển hệ thống công viên, quảng trường, không gian mở; đồng thời định hình rõ các không gian phát triển mới sau khi các cơ quan Nhà nước di dời.
Không chỉ riêng Biên Hòa, công tác quy hoạch đô thị tại các địa phương trọng điểm khác của Đồng Nai cũng đang được triển khai đồng bộ, gắn với các động lực hạ tầng quy mô lớn.
Xây dựng đô thị sân bay xanh, thông minh
Tại Long Thành, sau khi Thủ tướng Chính phủ phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch chung đô thị đến năm 2045, tỉnh Đồng Nai đã tổ chức thi tuyển quốc tế ý tưởng quy hoạch đô thị sân bay và vùng phụ cận. Trên cơ sở các ý tưởng đoạt giải, tỉnh đang hoàn thiện đồ án quy hoạch phát triển Long Thành theo mô hình đô thị sân bay (Aerotropolis), thành phố song sinh kết nối chặt chẽ với TP.HCM, hướng tới hình thành một trung tâm cạnh tranh toàn cầu.
Tại Long Thành cũng bám vào sân bay và các tuyến đường lớn để phát triển đô thị.
Đồ án xác định Cảng hàng không quốc tế Long Thành là hạt nhân phát triển, hướng tới xây dựng mô hình đô thị sân bay hiện đại, sinh thái, xanh, thông minh và có khả năng cạnh tranh quốc tế.
Theo định hướng, sau năm 2030, Long Thành phấn đấu đạt tiêu chí đô thị loại II; đến năm 2045, quy mô dân số có thể đạt trên 1,5 triệu người. Tỉnh Đồng Nai cũng nghiên cứu áp dụng mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), khai thác hiệu quả hệ thống cao tốc, đường sắt, metro liên vùng.
Cụ thể, đô thị Long Thành được quy hoạch trên diện tích hơn 43.000ha, chia thành 5 phân khu chức năng. Trong đó, vùng trung tâm sân bay là "trái tim" của toàn đô thị; vùng lõi đô thị (Core Urban) tập trung các trung tâm tài chính, ngân hàng, khách sạn cao cấp; vành đai công nghiệp công nghệ cao thu hút các ngành kinh tế mới như bán dẫn, dược phẩm, công nghệ xanh; cùng với vùng logistics đa phương thức và vùng du lịch - nghỉ dưỡng sinh thái gắn với sông Đồng Nai và các hồ Cầu Mới, Đá Vàng.
Những đại lộ lớn đều đổ về Long Thành để kết nối đến siêu sân bay.
Đánh giá về tầm quan trọng của đồ án, cuối tháng 12/2025 Phó Bí thư Tỉnh ủy Võ Tấn Đức nhấn mạnh, quy hoạch chung đô thị Long Thành đến năm 2045 có ý nghĩa đặc biệt đối với sự phát triển của Đồng Nai và cả nước, do đó cần đẩy nhanh tiến độ lập, thẩm định và phê duyệt để sớm tạo cơ sở pháp lý thu hút các dự án đầu tư lớn, có tính lan tỏa.
Trong khi Long Thành được định hình là cực tăng trưởng mới mang tầm quốc tế, đô thị Trảng Bom được xác định là một trong những đô thị động lực quan trọng của vùng phía Đông tỉnh Đồng Nai, giữ vai trò bổ trợ về công nghiệp, logistics và dịch vụ.
Theo dự thảo quy hoạch chung đô thị Trảng Bom đến năm 2045, không gian đô thị được tổ chức thành 5 phân khu chức năng, tương ứng với các định hướng phát triển đa dạng từ đô thị phức hợp trung tâm, đô thị thương mại - dịch vụ, công nghiệp - trung chuyển đến đô thị sinh thái, du lịch và nông nghiệp công nghệ cao.
Đô thị Trảng Bom được nghiên cứu trên diện tích hơn 327km2, dự báo đến năm 2030 dân số khoảng 450.000 người và đến năm 2045 đạt khoảng 550.000 người. Trảng Bom được định hướng là đô thị trực thuộc tỉnh, trung tâm công nghiệp đa ngành, trung tâm tiếp vận - kho vận phía Đông, đồng thời là không gian phát triển dịch vụ, thể thao và du lịch sinh thái gắn với bảo vệ nguồn nước hồ Trị An.
Một góc trung tâm Trảng Bom. Ảnh: V.Ninh.
Việc đồng loạt triển khai, điều chỉnh và hoàn thiện các đồ án quy hoạch chung không chỉ nhằm mở rộng không gian phát triển mà còn thể hiện rõ tư duy chuyển từ đô thị hóa nhanh sang đô thị hóa bền vững. Trong đó, không gian công cộng, cây xanh, quảng trường và mặt nước không còn là phần phụ trợ, mà trở thành cấu phần cốt lõi quyết định chất lượng sống và sức hấp dẫn của đô thị.
Khi các đồ án quy hoạch được phê duyệt và triển khai đồng bộ, Đồng Nai kỳ vọng sẽ hình thành hệ thống đô thị hiện đại, liên kết chặt chẽ, trong đó Biên Hòa giữ vai trò trung tâm lịch sử - hành chính - chính trị, Long Thành là cực tăng trưởng mới mang tầm quốc tế, Trảng Bom là đô thị động lực công nghiệp - dịch vụ, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế - xã hội của toàn tỉnh.
