Với hạ tầng giao thông đồng bộ gồm cao tốc, cảng biển và sân bay Long Thành, Đồng Nai đang tổ chức lại không gian kinh tế và tái định vị vai trò trong cấu trúc vùng.
Dốc lực tập trung cho hạ tầng giao thông
Theo ghi nhận của PV, sau nhiều năm dốc lực đầu tư, đến nay Đồng Nai đang từng bước hoàn thiện mạng lưới giao thông đồng bộ, kết nối chặt chẽ từ nội tỉnh đến liên vùng. Bức tranh hạ tầng ấy không chỉ phản ánh quy mô nguồn lực được huy động, mà còn cho thấy sự chuyển dịch rõ nét trong tư duy phát triển lấy kết cấu hạ tầng làm nền tảng tổ chức lại không gian kinh tế, tái định vị vai trò của tỉnh trong cấu trúc vùng Đông Nam Bộ.
Hạ tầng giao thông Đồng Nai đa dạng đa phương thức, kết nối đồng bộ.
Hơn một thập kỷ trước, Đồng Nai chủ yếu dựa vào các trục quốc lộ truyền thống như Quốc lộ 1, 51, 20, 56…, nay mạng lưới giao thông đã chuyển sang cấu trúc đa tầng gồm cao tốc, vành đai, trục kết nối nội tỉnh, cảng biển, hàng không… Cấu trúc mới không chỉ làm thay đổi diện mạo không gian phát triển, mà còn nâng tầm vị thế của tỉnh trên bản đồ kinh tế khu vực.
Việc lần lượt đưa vào khai thác các tuyến cao tốc liên vùng như cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, Cao tốc Dầu Giây - Phan Thiết cùng các đoạn của Cao tốc Bến Lức - Long Thành, một đoạn Vành đai 3 TP.HCM đi qua địa bàn tỉnh đã mở ra hành lang kết nối xuyên suốt từ miền Tây, TP.HCM đến Nam Trung Bộ. Khi cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu và Vành đai 3 TP.HCM hoàn thiện toàn tuyến, Đồng Nai không chỉ kết nối theo một hướng, mà trở thành điểm giao cắt của nhiều trục động lực quan trọng.
Nhờ hệ thống cao tốc đan xen, thời gian di chuyển giữa Biên Hòa - TP.HCM - Vũng Tàu - Phan Thiết ngày càng được rút ngắn. Việc vận chuyển hàng hóa, giao thương ra vào tỉnh Đồng Nai và các khu vực lân cận trở nên thuận tiện và nhanh chóng hơn.
Cao tốc Bến Lức - Long Thành đã khai thác nhiều đoạn.
Nhìn từ trung tâm tỉnh Đồng Nai, có thể cảm nhận rõ sự thay đổi của hạ tầng nội tỉnh trong những năm gần đây. Các trục chính được mở rộng, chỉnh trang, nhiều nút giao được đầu tư khác mức, các tuyến ven sông, tuyến kết nối khu trung tâm với cửa ngõ phía Đông, phía Nam dần hoàn thiện, không gian đô thị được giải nén.
Tại Long Thành, Nhơn Trạch, Trảng Bom, Thống Nhất, Định Quán, Chơn Thành, Bình Phước, Đồng Xoài… mạng lưới đường liên huyện, đường xã cũng được nâng cấp, mở rộng, kết nối trực tiếp với các trục tỉnh lộ và cao tốc.
Những tuyến đường từng mang tính nội bộ nay trở thành mạch dẫn quan trọng, liên thông với hệ thống giao thông cấp vùng. Đáng chú ý, quá trình đầu tư không còn rời rạc theo từng công trình đơn lẻ, mà được đặt trong tổng thể quy hoạch dài hạn, bảo đảm tính kết nối xuyên suốt.
Tận dụng vị trí giáp TP.HCM và lợi thế có sân bay Long Thành
Đặc biệt nhờ vị trí tiếp giáp trực tiếp TP.HCM mang lại cho Đồng Nai lợi thế lớn nhưng cũng tạo áp lực không nhỏ về giao thông. Hiện ùn tắc tại các cửa ngõ giáp ranh, đặc biệt trên Quốc lộ 51 hay cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây đang dần được tháo gỡ. Khi các tuyến cao tốc mới và đường vành đai dần hình thành, cấu trúc kết nối giữa hai địa phương đã thay đổi căn bản.
Cầu Cát Lái nối Đồng Nai - TP.HCM đã động thổ.
Đường Vành đai 3 đi qua địa bàn tỉnh không chỉ phân luồng giao thông liên tỉnh, mà còn mở ra hành lang phát triển công nghiệp, logistics và đô thị dọc tuyến. Các dự án cầu, đường kết nối qua sông Đồng Nai như Vành đai 3, cầu Long Hưng, cầu Cát Lái… sẽ tiếp tục rút ngắn khoảng cách địa lý, gia tăng tính liên thông giữa hai địa phương.
Nhờ đó, Đồng Nai không còn đơn thuần là cửa ngõ phía Đông mà trở thành một cực liên kết quan trọng trong vùng đô thị mở rộng TP.HCM. Dòng lưu chuyển lao động, hàng hóa, dịch vụ diễn ra thuận lợi hơn, tạo điều kiện hình thành các chuỗi sản xuất, cung ứng liên tỉnh. Hạ tầng vì thế không chỉ giải bài toán giao thông, mà trực tiếp thúc đẩy tái cấu trúc kinh tế vùng.
Trung tâm của bức tranh hạ tầng Đồng Nai hiện nay chính là Sân bay Long Thành. Khi dự án từng bước hoàn thiện và tiến tới vận hành, vai trò của các tuyến kết nối xung quanh càng trở nên rõ nét.
Sân bay Long Thành giữ vai trò trung tâm kết nối.
Sân bay không chỉ là công trình giao thông, mà là một hệ sinh thái hạ tầng kéo theo sự tái cấu trúc toàn bộ không gian kinh tế phía Nam tỉnh. Từ một địa phương thuần nông, Long Thành đang hình thành các khu đô thị mới, trung tâm logistics hàng không, dịch vụ thương mại và công nghiệp phụ trợ.
Hạ tầng kết nối quanh sân bay được đầu tư đồng bộ gồm các tuyến T1, T2, các trục tỉnh lộ 25B, 25C mở rộng xây mới và các tuyến nối cao tốc, vành đai. Mạng lưới tiếp cận đa hướng cho phép hành khách và hàng hóa từ TP.HCM, Lâm Đồng và nhiều địa phương khác có thể tiếp cận sân bay qua nhiều hành lang khác nhau.
Quan trọng hơn, sự xuất hiện của sân bay cùng hệ thống kết nối đồng bộ giúp Đồng Nai hội tụ đủ các loại hình giao thông chủ chốt: đường bộ cao tốc, cảng biển, hàng không và trong tương lai là đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị. Đây là điều kiện then chốt để tỉnh chuyển từ vai trò cửa ngõ sang trung tâm trung chuyển đa phương thức của khu vực.
Hình thành hạ tầng giao thông đa dạng qua Đồng Nai.
Bên cạnh kết nối nội tỉnh, TP.HCM, liên vùng thì Đồng Nai còn từng bước mở rộng hành lang giao thông về phía Bắc, hướng lên Tây Nguyên và khu vực giáp biên giới Campuchia.
Khi các tuyến này được triển khai đồng bộ, không gian phát triển của Bình Phước, Đồng Xoài, Định Quán, Tân Phú, Bù Gia Mập… sẽ không còn ở vị trí xa trung tâm mà trở thành điểm trung chuyển giữa vùng công nghiệp Đông Nam Bộ và vùng nguyên liệu Tây Nguyên. Hạ tầng khi đó không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển, mà còn mở ra cơ hội phát triển du lịch sinh thái, nông nghiệp công nghệ cao và logistics nội vùng.
Bức tranh hạ tầng hôm nay là kết quả của quá trình đầu tư dài hơi, vượt qua nhiều vướng mắc về giải phóng mặt bằng, nguồn vốn, vật liệu, thủ tục. Từ các trục nội tỉnh được chỉnh trang, các tuyến cao tốc liên vùng, hệ thống vành đai đến sân bay, cảng biển… tất cả đang hình thành bộ khung phát triển. Bộ khung ấy giúp Đồng Nai tổ chức lại không gian đô thị, phân bố lại dân cư, thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp, khu dịch vụ mới, đồng thời giảm áp lực cho các khu vực lõi đã quá tải.
Hạ tầng giao thông kết nối được đầu tư bài bản hoàn thiện.
Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Đồng Nai, sau 5 năm quyết liệt bứt phá, giao thông tỉnh Đồng Nai đã mang diện mạo mới với đủ 5 phương thức đường bộ, hàng không, đường sắt, đường thủy nội địa và đường biển, một lợi thế hiếm có để phát triển.
Ông Võ Tấn Đức, Phó Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai nhấn mạnh, hạ tầng giao thông chính là "xương sống" của nền kinh tế, tạo điều kiện lưu thông hàng hóa, thu hút đầu tư, mở rộng không gian phát triển và khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai, nguồn lực lao động, vị trí chiến lược. Các tuyến quốc lộ, cao tốc, vành đai kết nối với TP.HCM và các vùng kinh tế trọng điểm đã góp phần thúc đẩy GRDP tỉnh tăng trưởng ổn định nhiều năm qua.
Toàn cảnh một phần bức tranh hạ tầng giao thông Đồng Nai.
Việc hiện đại hóa mạng lưới giao thông không chỉ rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí logistics, mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, tạo điều kiện để hàng hóa từ các khu công nghiệp trong tỉnh tiếp cận nhanh thị trường trong và ngoài nước. Đây là nền tảng quan trọng để Đồng Nai giữ vững vai trò là một cực tăng trưởng của Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
Có thể nói, Đồng Nai đang chuyển mình mạnh mẽ nhờ hạ tầng. Từ một địa phương chủ yếu dựa vào lợi thế đất đai và vị trí địa lý, tỉnh đang từng bước xây dựng nền tảng phát triển dựa trên mạng lưới giao thông hiện đại, đa phương thức, tạo liên kết vùng.
